Ukrayna dronları Samaranın Kuibışev NEZ-nə zərbə endirib, yanğın baş verib
Sentyabrın 22-nə keçən gecə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin dronları Rusiyanın Samara vilayətindəki “Rosneft” qrupuna aid Kuibışev neft emalı zavoduna hücum edib, zavodun ərazisində irimiqyaslı yanğın baş verib. Ukrayna Baş Qərargahı və Pilsotsuz Sistemlər Qüvvələri zərbəni təsdiqləyib, mənzil başına 1000 km-dən çox məsafəni göstərib. Eyni gecə Ufadakı “Başneft-UNPZ” NEZ də vurulub. Rusiya müdafiə nazirliyi 14 regionda və işğal altındakı Krımda 297 dronun “dəf edildiyini” iddia edib.
Əsas məqamlar
- Sentyabrın 22-nə keçən gecə Ukrayna dronları Samara vilayətindəki “Rosneft”ə məxsus Kuibışev NEZ-nə hücum edib, zavodun ərazisində böyük yanğın baş verib.
- Ukrayna Baş Qərargahı və Pilsotsuz Sistemlər Qüvvələri zərbəni təsdiqləyib; Pilsotsuz Sistemlər Qüvvələrinin 1-ci Mərkəzinin operatorları iştirak edib, mənzil başına məsafə 1000 km-dən çox olub.
- Ukrayna müdafiə şirkəti Fire Point zərbənin FP-1 dronu ilə endirildiyini, ilkin emal qurğuları AVT-4 və AVT-5-ə ziyan dəydiyini açıqlayıb.
- Eyni gecə Ukrayna qüvvələri Başqırdıstandakı “Başneft-UNPZ” NEZ-nə də zərbə endirib, orada da yanğın qeydə alınıb.
- Samara vilayətinin qubernatoru Vyacheslav Fedorışev “onlarla dronun” vurulduğunu və dronların sənaye müəssisələrini hədəf aldığını deyib, lakin neft emalı zavodundakı yanğını xüsusi qeyd etməyib.
- Kuibışev NEZ-in layihə gücü təxminən 7 milyon ton neft/ildir (bir mənbə 6,7 milyon ton göstərir); 2024-cü ildə 4,7 milyon ton neft emal edib.
- Rusiya Müdafiə Nazirliyi 14 region və işğal altındakı Krım üzərindən 297 dronun “dəf edildiyini” bildirib; bir xarici başlıqda Samara vilayətində bir nəfərin öldüyü və dörd nəfərin yaralandığı iddia edilib, amma digər mənbələr bunu təsdiqləmir.
Bu niyə vacibdir
Kuibışev NEZ “Rosneft”in Samara neft emalı hubunun bir hissəsidir, illik layihə gücü təxminən 7 milyon ton neft təşkil edir; zavodun məhsulları Rusiya ordusunun ehtiyacları üçün istifadə olunur. Zərbə əsas emal qurğuları AVT-4 və AVT-5-ə (eyni qurğular 2024-cü ilin iyunundakı hücumda da dayandırılmışdı) yönəlib, bu da zavodun artıq zəifmiş istehsal gücünü daha da azaldır. Hücum eyni gecə Ufadakı “Başneft-UNPZ” NEZ-nə də zərbə ilə müşayiət olunub ki, bu da 1000 km-dən artıq məsafədə uzunmüddətli əməliyyatın koordinasiyalı xarakter daşıdığını göstərir. Hücum, ABŞ Prezidenti Donald Trampın sentyabrın 20-də Zelenski ilə telefon söhbətində belə zərbələri dayandırmağı xahiş etməsindən və sentyabrın 21-də Rusiyanın neft emalı sənayesinə “nəzarəti itirdiyini” iddia etməsindən cəmi bir neçə gün sonra baş verib.
Nə baş verdi
Sentyabrın 22-nə keçən gecə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin dronları Rusiyanın Samara vilayətində, Kuibışev rayonunda yerləşən Kuibışev neft emalı zavoduna hücum edib. Hücum zavodun ərazisində irimiqyaslı yanğınla nəticələnib; yerli sakinlər partlayış səsləri və dronların uçuşu ilə bağlı xarakterik səs eşitdiklərini, sıx tünd tüstünün zavodun üzərinə yüksəldiyini bildiriblər. Ukrayna Baş Qərargahı zərbəni təsdiq edib, Pilsotsuz Sistemlər Qüvvələri isə mənzil başına məsafənin 1000 km-dən çox olduğunu və zərbənin 1-ci Mərkəzin operatorları tərəfindən digər müdafiə qüvvələri ilə birgə endirildiyini açıqlayıb. Ukrayna müdafiə şirkəti Fire Point zərbənin FP-1 dronu ilə endirildiyini və ilkin emal qurğuları AVT-4 və AVT-5-ə ziyan dəydiyini bildirib. Eyni gecə Ukrayna qüvvələri Ufadakı “Başneft-UNPZ” NEZ-nə də zərbə endirib, orada da yanğın baş verib. Samara vilayətinin qubernatoru Vyacheslav Fedorışev gecə ərzində “onlarla dronun” vurulduğunu və dronların sənaye müəssisələrini hədəf aldığını deyib, lakin neft emalı zavodundakı yanğını qeyd etməyib, mülki obyektlərin – fərdi evlərin və avtomobillərin – zədələndiyini bildirib. Rosaviatsiya gecə Samara və bölgənin digər şəhərlərində uçuş məhdudiyyətləri tətbiq edib. Rusiya Müdafiə Nazirliyi 14 region və işğal altındakı Krım üzərindən 297 dronun “dəf edildiyini” iddia edib. Rusiya rəsmi şəxsləri zavoddakı yanğınla bağlı şərh verməyib, Fedorışev isə ölən olmadığını bildirib, baxmayaraq ki, bir xarici başlıqda Samara vilayətində bir nəfərin öldüyü və dörd nəfərin yaralandığı iddia edilib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri zərbənin Baş Qərargah və Pilsotsuz Sistemlər Qüvvələri tərəfindən açıq təsdiqini ön plana çəkir, zərbənin FP-1 dronları ilə endirilməsi, 1-ci Mərkəzin iştirakı və 1000 km-dən çox məsafə kimi əməliyyat detallarını vurğulayır. Onlar zərbəni Rusiyanın hərbi-iqtisadi potensialını zəiflətmək üçün atılmış addım kimi təqdim edir və hər iki neft emalı zavodunun – Kuibışev və Ufadakı “Başneft-UNPZ” – məhsullarının Rusiya ordusunun ehtiyacları üçün istifadə olunduğunu qeyd edirlər. Hesabatlar həmçinin iyun ayındakı hücumdan sonra dayandırılmış AVT-4 və AVT-5 qurğularına yenidən ziyan dəyməsini vurğulayaraq zavodun ümumi zəifləməsini göstərir.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Xarici mediada Rusiya rəsmi reaksiyasının vurğulanması – qubernator Fedorışevin “onlarla dronun” vurulduğu və dronların sənaye müəssisələrini hədəf aldığı barədə bəyanatı, habelə Rusiya Müdafiə Nazirliyinin 14 regionda 297 dronun “dəf edildiyi” barədə məlumatı geniş yer alır. Eyni zamanda, ABŞ Prezidenti Donald Trampın sentyabrın 20-də Zelenski ilə telefon söhbətində Ukraynanı Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırmağa çağırması və sentyabrın 21-də Rusiyanın neft emalı sənayesinə “nəzarəti itirdiyini” iddia etməsi kimi ABŞ siyasi konteksti də beynəlxalq hesabatların fonunda qalır. Bir ingilisdilli başlıqda Samara vilayətində bir nəfərin öldüyü və dörd nəfərin yaralandığı bildirilir – bu, Ukrayna və digər beynəlxalq mənbələr tərəfindən təsdiqlənmir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Kuibışev NEZ-in layihə gücünü fərqli göstərir: əksər hesabatlar təxminən 7 milyon ton/il, Astra OSINT kanalı isə təxminən 6,7 milyon ton/il göstərir. Bir ingilisdilli başlıqda hücumun Samara vilayətində bir nəfərin ölməsi və dörd nəfərin yaralanması ilə nəticələndiyi iddia edilir, lakin digər hesabatlar və qubernator zavod hücumundan ölən olmadığını və yalnız mülki obyektlərin zədələndiyini bildirir. Yanğın olan qurğular barədə də fərqlər var: Exilenova+ və bir çox ilkin hesabatlar yalnız AVT-5-ın yandığını bildirir, Fire Point isə həm AVT-4, həm də AVT-5-ın vurulduğunu açıqlayır. Bundan əlavə, mənbələr zavodun əvvəlki dayandırılmasının ilini fərqli göstərir – bəziləri iyun 2025, digərləri iyun 2026.
Kontekst
Kuibışev NEZ Rusiyanın “Rosneft” korporasiyasının Samara neft emalı hubunun bir hissəsidir; bu həbə həmçinin Novokuibışev və Syzran zavodları daxildir və Ukrayna Müdafiə Qüvvələri tərəfindən müxtəlif vaxtlarda vurulublar. Zavod daha əvvəl iyun 2026-cı ildə (bəzi mənbələrə görə iyun 2025), avqust 2025-də və mart 2024-də dron hücumlarından sonra işini dayandırmışdı; iyun hücumundan sonra əsas emal qurğuları CDU-4 və CDU-5 dayandırılmışdı. 2024-cü ildə zavod 4,7 milyon ton neft emal edib, təxminən 800 min ton benzin, 1,4 milyon ton dizel yanacağı və 1,3 milyon ton mazut istehsal edib. Rusiya Müdafiə Nazirliyi sentyabrın 22-nə keçən gecə 14 region və işğal altındakı Krım üzərindən 297 dronun “dəf edildiyini”, əvvəlki gecə 244 dronun, bazar günü səhəri isə rekord sayda 1110 dronun vurulduğunu iddia edib.