Qərbi səfirliklər Rusiyaya qarşı çıxdı: "Kiyevdə qalırıq"

Bu niyə vacibdir

Bu hadisə onu göstərir ki, Rusiyanın zərbə təhdidləri ilə Kiyevdəki xarici diplomatik nümayəndəlikləri qovmağa yönəlmiş cəhdlərinə qarşı Qərbin koordinasiyalı diplomatik cavabı formalaşıb. Səfirliklərin Vyana Konvensiyasına və beynəlxalq humanitar hüquq normalarına birgə istinadı Rusiyanın xəbərdarlığını diplomatik normaların potensial pozuntusu kimi çərçivələyir. Rubio-nun açıq şəkildə Kiyevdə qalmaq mövqeyini Avropa tərəfdaşları ilə eyni cərgəyə qoyması, daha əvvəl missiyanın dayandırılmasını istisna etməyən məlumatlarla ziddiyyət təşkil edir. Maternovanın "Biz qalırıq" ifadəsi Rusiyanın Kiyevə zərbələrini gücləndirdiyi bir dövrdə müttəfiq qətiyyətinin ictimai simvoluna çevrilib. Eyni zamanda, Kiyevdən Lvova və ya Polşaya köçürmə ilə bağlı gizli ehtiyat planları haqqında məlumatlar ictimai diplomatik mesajlarla şəxsi ehtiyat planlaşdırması arasındakı uçurumu üzə çıxarır.

Nə baş verdi

3 oktyabr 2025-ci ildə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Kiyevdəki xarici vətəndaşları və diplomatik missiyaların əməkdaşlarını şəhəri tərk etməyə və yaxın günlərdə "kütləvi zərbələr" endiriləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Nazirlik xəbərdarlığa məhəl qoymayanların bütün məsuliyyəti daşıyacağını bəyan edib.

Rusiyanın bu addımına cavab olaraq ABŞ, Avropa İttifaqı ölkələri və Böyük Britaniyanın Kiyevdəki səfirlikləri ictimai bəyanatlarla Kiyevdə qaldıqlarını açıqlayıblar. Almaniya, İtaliya, İspaniya, Fransa, Belçika, Niderland, İsveç, Finlandiya, Litva, Latviya, Estoniya, Macarıstan, Polşa, Slovakiya, Sloveniya, Avstriya, Albaniya və Böyük Britaniyanın diplomatik missiyaları eyni məzmunlu bəyanatlar yayımlayıblar. Bu bəyanatlarda Rusiya Vyana Konvensiyasına və beynəlxalq humanitar hüquq normalarına riayət etməyə çağırılıb, səfirliklər diplomat və xarici vətəndaşlara qarşı təhdidləri narahatlıqla qarşıladıqlarını bildiriblər.

AB-nin Ukraynadakı səfiri Katerina Maternova 4 oktyabrda bəyan edib ki, ABŞ nümayəndəliyi və ABŞ üzv dövlətlərinin bütün səfirlikləri Kiyevi tərk etmək fikrində deyillər. Maternova Rusiyanın diplomatlar üçün mesajını "gedin, yoxsa həyatınızı riskə atırsınız" kimi xarakterizə edib və cavab olaraq "Biz qalırıq" deyib.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio 5 oktyabrda bildirib ki, ABŞ-ın Kiyevdəki səfirliyi hazırda fəaliyyətini davam etdirir və Rusiyanın təhdidlərinə baxmayaraq təxliyə olunmayacaq. O, amerikalı diplomatların təhlükəsizliyinə dair qərarı ABŞ-ın özünün verəcəyini və Dövlət Departamentinin dünyadakı bütün diplomatik missiyaların təhlükəsizliyini gündəlik təhlil etdiyini qeyd edib.

Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Heorhiy Tykhyi bildirib ki, nazirlik xarici diplomatik missiyalardan Kiyevdən köçürmə planları ilə bağlı heç bir müraciət və ya bildiriş almayıb. Eyni zamanda, The Guardian qəzeti 2-3 oktyabr tarixlərində qərb diplomatlarının səfirlikləri Kiyevdən Lvova və ya Polşanın şərqinə köçürmək üçün ehtiyat planları hazırladığını yazıb.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna tərəfindən hadisələr Qərb səfirliklərinin Rusiyanın təhdidlərinə qarşı açıq şəkildə Kiyevdə qalmaq qərarı və Ukraynaya dəstək mövqeyi kimi çərçivələnib. Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyi xarici tərəfdaşlardan səfirliklərin köçürülməsi ilə bağlı heç bir müraciət almadığını vurğulayıb. Kiyev meri Vitali Kliçkonun sentyabrın 30-da Şevçenkovski rayonunda Qərb səfirliyinin ərazisinə Rusiya atəşi nəticəsində qəlpə düşdüyü barədə məlumatı Rusiya zərbələrinin diplomatları real təhlükə altına qoyduğunu göstərən dəlil kimi təqdim olunub. Polşa və Estoniya səfirliklərinin Rusiyanın təhdidlərini Avropanı qorxutmaq və Ukraynaya dəstəyi zəiflətmək cəhdi kimi qiymətləndirməsi ön plana çəkilib. Prezident Volodimir Zelenskinin oktyabrın 3-də Reuters-ə Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələrin gücləndiriləcəyi və Rusiyanın Kiyev və digər şəhərlərin sakinlərini köçürməyə məcbur etmək məqsədi ilə zərbələri kəskinləşdirdiyi barədə açıqlaması diplomatik xəbərdarlıqla yanaşı təqdim olunub.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Beynəlxalq çərçivədə hadisələr Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin may ayında etdiyi, o cümlədən xarici işlər naziri Sergei Lavrovun ABŞ-dan səfirliyi təxliyə etməsini birbaşa tələb etdiyi oxşar xəbərdarlığın təkrarlanması kimi qiymətləndirilir. Rubio-nun qeyd etdiyi kimi, Rusiya bir neçə aydır diplomatları Kiyevi tərk etməyə çağırır, lakin may ayında dövlət başçıları bu təhdidləri rədd etmişdilər. Qərb səfirliklərinin Vyana Konvensiyasına və beynəlxalq humanitar hüquq normalarına istinad etməsi Rusiyanın xəbərdarlığını diplomatik normaların potensial pozuntusu kimi çərçivələyir. Eyni zamanda, The Guardian-ın səfirliklərin Kiyevdən Lvova və ya Polşanın şərqinə köçürülməsi ilə bağlı gizli ehtiyat planları haqqında məlumatları ictimai "qalırıq" mesajları ilə şəxsi ehtiyat planlaşdırması arasında gərginlik yaradır. Avropa Komissiyasının sözçüsü Christian Wigand Rusiyanın təkrarlanan təhdidlərini Kremlin özünü idarəetməni itirməsinin və müharibədəki uğursuzluqlarının əlaməti kimi şərh edib.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mövqe əsasən uyğundur, lakin ABŞ-ın Kiyevdə qalması ilə bağlı məlumatlarda kiçik fərqlər var: əksər hesabatlarda Rubio-nun ABŞ səfirliyinin qaldığını və ABŞ-ın özü qərar verəcəyini təsdiqlədiyi bildirilir, lakin bir hesabatda Rubio-nun ABŞ səfirliyinin fəaliyyətinin dayandırılmasını istisna etmədiyi qeyd olunur.

Kontekst

Rusiya may ayında oxşar xəbərdarlıq edib, xarici işlər naziri Sergei Lavrov ABŞ ilə söhbət zamanı amerikalılardan səfirliyi təxliyə etməyi birbaşa tələb edib; həmin vaxt dövlət başçıları bu təhdidləri rədd etmişdilər. 30 sentyabr 2026-cı ildə Kiyev meri Vitali Kliçko Rusiyanın paytaxta endirdiyi zərbələrdən sonra Şevçenkovski rayonundakı Qərb səfirliyinin ərazisində qəlpələr tapıldığını bildirib. 3 oktyabr 2026-cı ildə Prezident Volodimir Zelenski Reuters-ə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Rusiyanın Kiyev və digər şəhərlərin sakinlərini köçürməyə məcbur etmək məqsədi ilə zərbələri kəskinləşdirməsinə cavab olaraq Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələri gücləndirəcəyini deyib. Rusiya payız aylarında Kiyevə raket və pilotsuz təyyarə zərbələrini artırıb, şəhərdə mülki və kritik infrastruktura ziyan dəyib.