Qara dənizdə Rusiya dronlarının hücumu Türkiyə gəmisini vurub: 2 nəfər ölüb

Bu niyə vacibdir

Mülki taxıl gəmisinin NATO üzvü ölkənin sahilləri yaxınlığında neytral sularda vurulması müharibənin təhlükələrini Qara dənizin qərbinə, kommersiya gəmiçiliyinə qədər genişləndirir. Hadisə Qara dəniz taxıl marşrutlarına birbaşa təsir göstərir və qlobal ərzaq təminatı üçün riskləri artırır; eyni zamanda davam edən Qara dəniz atəşkəsi danışıqlarını və taxıl ixracının bərpası üçün aparılan diplomatik prosesi çətinləşdirir. İki ekipaj üzvünün həlak olması isə mülki gəmiçiliyə qarşı hücumların insanlıq bahasını açıq şəkildə göstərir.

Nə baş verdi

2026-cı il oktyabrın 5-də səhər saatlarında Rumıniyanın Dəniz Xilasetmə Koordinasiya Mərkəzi (MRCC) saat 10:37-də ROYAD MAMMADOV gəmisindən təxliyyə siqnalı qəbul edib. Gəmi Rumınya sahilindən təxminən 20 dəniz mili və Pescăruş (Platforma 7) qaz platformasından 9 dəniz mili aralıqda, Rumıniyanın ərazi sularından kənarda, neytral sularda olub. Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin açıqlamasına görə, gəmiyə iki Rusiya dronu zərbə endirib; gəmidə yanğın baş verib, daha sonra batdığı bildirilir. Rumınya hökuməti yanğının səbəbini rəsmi olaraq açıqlamayıb, Rusiya isə məsuliyyəti boynuna almayıb və ya inkar etməyib.

Gəmidə 13 nəfər var idi: onlardan 11-i xilas edilib (bir nəfər yaralı), 2 nəfər həlak olub. Zelenskinin sözlərinə görə, həlak olanlardan biri gəminin kapitanı olub və daha bir nəfərin taleyi aydınlaşdırılırdı. Rumıniyanın SAR Apollo, SAR Ares və SAR Artemis xilasetmə gəmiləri, sahil mühafizəsi bölməsi və Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Aviasiya İnspektorluğunun helikopteri hadisə yerinə göndərilib; helikopter yaralını təcili yardım üçün xəstəxanaya çatdırıb.

ROYAD MAMMADOV Türkiyənin İstanbul şəhərindəki Spring Marine şirkətinə məxsus idi, ekipajı isə Azərbaycan və Hindistan vətəndaşlarından ibarət idi. Gəmi sentyabrın 18-də İzmayıl limanından çıxıb, oktyabrın 12-də İtaliyanın Ravenna şəhərinə çatmağı planlaşdırırdı. Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi hadisənin şərtlərini aydınlaşdırmaq üçün Ukrayna, Azərbaycan və Hindistan tərəfləri ilə təcili əlaqə saxlayıb.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mənbələri Zelenskinin rəsmi açıqlamasını ön plana çıxarır, gəminin neytral sularda iki Rusiya dronu ilə vurulduğunu vurğulayır və bunu Rusiyanın mülki gəmiçiliyə qarşı məqsədyönlü terroru kimi təqdim edir. Gəminin Türkiyə şirkətinə məxsus olması, ekipajın Azərbaycan və Hindistan vətəndaşlarından ibarət olması və yükün İzmayıl limanından göndərilməsi tez-tez qeyd olunur, bu da hücumu Ukraynanın ixrac infrastrukturuna qarşı təcavüzün bir hissəsi kimi göstərir. Zelenskinin Rusiyanı təzyiq altında saxlamaq və qlobal ərzaq təhlükəsizliyini bərpa etmək çağırışı, eləcə də daha əvvəl Rusiyanın Ukrayna limanlarına və mülki gəmilərə zərbələri haqqında məlumatlar əsas arqument kimi istifadə olunur.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Beynəlxalq mənbələr dron hücumu versiyasını Zelenskinin açıqlamasına istinadən təkrarlayır, lakin hadisənin Rumıniyanın iqtisadi zonasında, NATO üzvü ölkənin yaxınlığında baş verməsini xüsusi vurğulayır. Diqqət ekipajın çoxmillətli tərkibinə, Türkiyənin diplomatik addımlarına və Rumıniyanın xilasetmə əməliyyatına yönəldilir. Aİ-nin xarici siyasət başçısı Kaya Kallasın qlobal ticarət marşrutunun bərpası, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyip Ərdoğanın isə Qara dəniz vasitəsilə taxıl ixracının bərpası istiqamətində diplomatik səylərin gücləndirilməsi barədə bəyanatları geniş işıqlandırılır.

Mənbələr nədə fərqlənir

Qurbanlar haqqında məlumatlar fərqlidir: Rumıniyanın Daxili İşlər Nazirliyi 2 nəfərin həlak olduğunu bildirib, Zelenskinin ofisi isə gəminin kapitanının öldürüldüyünü və daha bir nəfərin taleyinin aydınlaşdırıldığını açıqlayıb. Hadisənin sahilə olan məsafəsi də dəqiq göstərilmir: Ziua de Constanța qəzeti gəminin sahildən təxminən 20 dəniz mili aralıda olduğunu yazıb, Rumıniya sahil mühafizəsi isə hücumun Pescăruş platformasından təxminən 9 dəniz mili cənub-şərqdə baş verdiyini bildirib, Daxili İşlər Nazirliyi daha sonra yerini Sfântu Gheorghe-dən təxminən 30 dəniz mili cənubda göstərib. Səbəb və atributivlik baxımından Zelenski iki Rusiya dronunun hücumunu bəyan edib, Rusiya isə rəsmi məsuliyyət götürməyib və ya inkar etməyib, Rumınya rəsmiləri isə yanğının səbəbini rəsmi olaraq açıqlamayıb. Bundan əlavə, Ziua de Constanța gəminin batdığını, Rumıniya Dəniz Administrasiyası isə yanğın baş verdiyini bildirib.

Kontekst

Zelenskinin sözlərinə görə, iyul ayında Rusiya Ukrayna limanlarına və mülki gəmilərə zərbələri gücləndirib; həmin ay Ukrayna limanlarda gəmilərə 35 hücum, dənizdə gəmilərə 22 hücum və liman infrastrukturuna 67 zərbə qeydə alıb. Avqust ayında Ukrayna üçüncü tərəf vasitəsilə Rusiyaya Qara dənizdə mülki obyektlərə hücumları dayandırmaq təklifi verib, lakin Moskva bunu rədd edib; 31 avqustda Türkiyə dəniz vasitəsilə təhlükəsiz taxıl keçidi üçün plan hazırlayıb və onu Ukrayna və Rusiya ilə müzakirə edib. ROYAD MAMMADOV gəmisi 18 sentyabrda İzmayıl limanından çıxıb, 12 oktyabrda İtaliyanın Ravenna şəhərinə çatmağı planlaşdırırdı. Hadisə Rumıniyanın OMV Petrom şirkəti tərəfindən istismar olunan Pescăruş qaz platforması (Platforma 7) yaxınlığında baş verib.