Dərc edildi: · Yeniləndi:

Qara dənizdə dronlar Bolqarıstanın iqtisadi zonasında iki gəmini vurdu – biri batıb

6 oktyabr 2026-cı ildə Qara dənizdə Bolqarıstanın müstəsna iqtisadi zonasında dronlar iki ticarət gəmisinə hücum edib. Togo bayrağı altında üzən ALFA WATAN kritik zədələnib və batıb, onun ekipajı itkin düşmüş hesab olunur. Palau bayrağı altında üzən ABLE yanıb, lakin bütün 18 ekipaj üzvü Bolqarıstan bərəsi DIOSCURIA-ya təxliyə edilib. Bolqarıstanın Baş naziri Rumen Radev fövqəladade iclas çağırıb, Avropa Komissiyasının sədri Ursula von der Leyen hücumu pisləyib, Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski isə hücumda Rusiyanı günahlandırıb.

Əsas məqamlar

  • 6 oktyabr 2026-cı ildə dronlar Bolqarıstanın müstəsna iqtisadi zonasında ALFA WATAN (Togo bayrağı) və ABLE (Palau bayrağı) gəmilərinə hücum edib
  • ALFA WATAN kritik struktur zədələri səbəbindən batıb, ekipajı itkin düşmüş hesab olunur; axtarış-xilasetmə əməliyyatı axşam dayandırılıb
  • ABLE-də yanğın baş verib, bütün 18 ekipaj üzvü (11 türk, 7 hindistanlı) Bolqarıstan bərəsi DIOSCURIA-ya təxliyə edilib, iki nəfər yaralanıb
  • Hər iki gəmi türk şirkətlərinə məxsusdur: ALFA WATAN – Spring Marine Denizcilik, ABLE – Ocean Eagle Shipping & Trading
  • Bolqarıstanın müdafiə naziri Dimitar Stoyanov dronların rus, yoxsa ukrayna istehsalı olduğunu hələ təsdiqləməyin mümkün olmadığını bildirib; Zelenski isə hücumun Rusiya tərəfindən həyata keçirildiyini bəyan edib
  • Bolqarıstanın Baş naziri Radev hücumu "tamamilə qəbuledilməz" və beynəlxalq hüququn kobud pozuntusu adlandırıb, NATO-nun 4-cü və 5-ci maddələrinin tətbiqi üçün hazırda əsas olmadığını deyib
  • Hadisədən bir gün əvvəl, 5 oktyabrda Rumınya sahillərində dronlar Royad Mammadov gəmisini vurub – iki ekipaj üzvü həlak olub, 11 nəfər xilas edilib

Bu niyə vacibdir

Bu, NATO üzvü olan Bolqarıstanın müstəsna iqtisadi zonasında mülki gəmilərə edilən ilk məlum dron hücumudur ki, bu da Qara dəniz münaqişəsini birbaşa Alyans ərazisinə yaxınlaşdırır. Bir gəmi ekipajı ilə birlikdə batıb, ikincisinin ekipajı yaralı xilas edilib – bu, beynəlxalq bayraq altında üzən mülki gəmilərə birbaşa zərər deməkdir. Hadisədən bir gün əvvəl Rumınya sahillərində oxşar insidentin baş verməsi, NATO dövlətlərinin yaxınlığında ticarət gəmilərinə qarşı mümkün hücumlar sxeminə işarə edir. Bolqarıstanın NATO-nun 4-cü və 5-ci maddələrinin tətbiqinə hazırda əsas görməməsi, Alyansın Qara dənizdəki duruşu və qarşısının alınması üçün mühüm siqnaldır.

Nə baş verdi

6 oktyabr 2026-cı ildə Qara dənizdə Bolqarıstanın müstəsna iqtisadi zonasında – sahildən təxminən 130 km aralıda, Bolqarıstanın mülki ərazi sularından kənarda – dronlar iki ticarət gəmisinə hücum edib. Hücum həm dəniz, həm də hava dronlarından ibarət olub. Togo bayrağı altında üzən ALFA WATAN kritik struktur zədələri alaraq şərq istiqamətində batıb. Bolqarıstan hərbi gəmisi DIOSCURIA hadisə yerində yalnız çevrilmiş qayıq, üç çevrilmiş sal və xilasedici jiletlər tapıb, lakin ekipajdan heç kim tapılmayıb; axtarış axşam dayandırılıb. Palau bayrağı altında üzən ABLE-də yanğın baş verib, lakin onun 18 ekipaj üzvü – 11 türk və 7 hindistanlı – DIOSCURIA-ya təxliyə edilib, iki nəfər yaralıya bərədə ilk yardım göstərilib, sonra onlar Varna limanına aparılıb. Hər iki gəmi türk şirkətlərinə məxsus olub (ALFA WATAN – Spring Marine Denizcilik, ABLE – Ocean Eagle Shipping & Trading); ALFA WATAN Misir-Rumınya marşrutunda, ABLE isə Rumınya-İstanbul istiqamətində olub. Bolqarıstanın Baş naziri Rumen Radev müdafiə, daxili işlər, nəqliyyat, ətraf mühit nazirliklərinin, prezident administrasiyasının və xidmətlərin iştirakı ilə fövqəladade iclas çağırıb; Prezident İliana Yotova Veliko Tirnovoya səfərini ləğv edib. ABLE-nin ekipajı daha sonra Varna limanına gətirilib. Bu, Bolqarıstanın iqtisadi zonasında gəmilərə edilən ilk məlum dron hücumu idi.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mənbələri hadisəni Zelenskinin bəyanatları üzərindən qurur: hücumun Rusiya tərəfindən həyata keçirildiyi, Ukrayna qüvvələrinin bu ərazidə əməliyyat keçirmədiyi, Ukrayna Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bolqar həmkarları ilə əlaqə saxladığı vurğulanır. Xarici işlər naziri Andriy Sibiha hücumu Rusiyanın Qara dənizin qərb hissəsini tamamilə naviqasiyaya yararsız hala gətirmək cəhdlərinin davamı kimi qiymətləndirib və Ukraynanın gücləndirilməsi, Rusiyanın aqressiya imkanlarının məhdudlaşdırılması çağırışı edib. Zelenski 5 oktyabrda Rumınya sahillərində vurulan Royad Mammadov gəmisini də iki Rusiya dronunun vurduğunu, kapitanın həlak olduğunu bəyan edərək Bolqarıstana qarşı eskalasiyaya diqqət çəkib. Qara dəniz Strateji Tədqiqatlar İnstitutunun rəhbəri Andriy Klymenko hər üç gəminin – ALFA WATAN, ABLE və Royad Mammadov – türk şirkətlərinə məxsus olduğunu və 5 oktyabrdan etibarən Rusiyanın türk sahibkarlarına məxsus gəmiləri "ovlamağa" başladığını qeyd edib.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Bolqarıstan rəsmi şəxsləri – Baş nazir Radev və Müdafiə naziri Stoyanov – dronların rus, yoxsa ukrayna istehsalı olduğunun hələlik məlum olmadığını, vəziyyəti "Ukrayna və Rusiya arasında hibrit müharibə"nin tərkib hissəsi kimi xarakterizə edib. Radev hücumu beynəlxalq hüququn kobud pozuntusu adlandırsa da, NATO-nun 4-cü və 5-ci maddələrinin tətbiqi üçün əsas olmadığını, çünki insidentin baş verdiyi ərazinin xüsusi statusa (neytral sular) malik olduğunu bildirib. Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula von der Leyen və AB-nin xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas mülki gəmilərə hücumları pisləyib, təsirlənmiş üzvlərə həmrəylik ifadə edib, lakin insidentin dəqiq şəraitinin hələ araşdırıldığını qeyd ediblər. Reuters-ə danışan dəniz təhlükəsizliyi sahəsindəki mənbə ilkin qiymətləndirmə ilə hücumun ehtimal ki Rusiya tərəfindən həyata keçirildiyini söyləyib – bu, hökumətlər məsuliyyəti boynuna almasa da, beynəlxalq medianın Rusiyaya meyl etdiyini göstərir. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyip Ərdoğan Ankarının Qara dəniz vasitəsilə taxıl ixracını bərpa etmək üçün diplomatik səyləri gücləndirdiyini, Ukraynadan müsbət siqnal aldığını bildirib.

Mənbələr nədə fərqlənir

Bolqarıstan insidentinə görə məsuliyyətin kimə aid olduğu bütün mənbələrdə eyni deyil: Bolqarıstanın müdafiə naziri Dimitar Stoyanov və Baş nazir Radev dronların rus, yoxsa ukrayna istehsalı olduğunun hələlik məlum olmadığını, dəqiq atributsiya üçün dron qalıqlarının tapılması və ya tərəflərdən birinin məsuliyyəti üzərinə götürməsinin lazım olduğunu deyib; Reuters-ə danışan dəniz təhlükəsizliyi mənbəyi ilkin qiymətləndirmə ilə Rusiyanı ehtimal olunan icraçı adlandırıb; Zelenski isə birbaşa Rusiyanı günahlandırıb və Ukrayna qüvvələrinin ərazidə əməliyyat keçirmədiyini bəyan edib. Bundan əlavə, batmış ALFA WATAN gəmisinin ekipajı üçün itkilər mübahisəlidir: əksər hesabatlar onu itkin düşmüş hesab edir, ancaq Rumıyanın Daxili İşlər Nazirliyi iki ölüm və 11 xilas edilmiş şəxs olduğunu bildirib. Nəhayət, 5 oktyabrda Rumınya sahillərində vurulan Royad Mammadov-un yükü və hücumun xarakteri ilə bağlı fərqlər var: bir mənbə onu Ukraynadan İtaliyaya taxıl daşıyan gəmi kimi təsvir edir, Zelenski isə onu "iki Rusiya dronunun vurduğu qarğıdalı daşıyan gəmi" adlandırıb.

Kontekst

Hər iki hücuma məruz qalan gəmi türk şirkətlərinə məxsusdur: Qara dəniz Strateji Tədqiqatlar İnstitutu ALFA WATAN və Royad Mammadov-un İstanbul şirkəti Spring Marine Denizcilik ilə, ABLE-nin isə Ocean Eagle Shipping & Trading ilə əlaqəli olduğunu bildirib. Marine Traffic məlumatlarına görə, ALFA WATAN Misir-Rumınya marşrutunda, ABLE isə Rumınya-İstanbul marşrutunda olub; ABLE cənuba doğru hərəkət edərkən taxıl daşıyırdı. ABLE-nin 18 nəfərlik ekipajı 11 türk və 7 hindistanlı vətəndaşdan ibarət idi; Royad Mammadov-un ekipajında isə azərbaycanlı və hindistanlı vətəndaşlar olub. Bolqarıstan hadisədən bir gün əvvəl, 5 oktyabrda Royad Mammadov-un Rumınya sahillərində dronlar tərəfindən vurulduğunu, Rumıyanın Daxili İşlər Nazirliyinin iki ölüm və 11 xilas edilmiş şəxs bildirdiyini açıqlayıb. Bolqarıstanın Baş naziri bir neçə nazirlik və xidmətin iştirakı ilə fövqəladade iclas çağırıb, Prezident İliana Yotova Veliko Tirnovoya səfərini ləğv edib. Axtarış-xilasetmə əməliyyatına Bolqarıstan hərbi gəmisi DIOSCURIA, sürətli hərbi kater, sərhəd patrul gəmisi, həmçinin Rumınya sahil mühafizə gəmiləri və helikopteri cəlb olunub; ALFA WATAN ekipajı üçün axtarış axşam dayandırılıb. Diplomatik kontekst: Türkiyə və BMT Rusiya-Ukrayna arasında Qara dənizdə atəşkəs üçün yeni danışıqlar təşkil etdiyi, Rusiya prezidenti Vladimir Putinin daha əvvəl zərbələrin dayandırılmasını istisna etdiyi, Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula von der Leyenin isə hücumları pisləyib təsirlənmiş üzvlərə həmrəylik ifadə etdiyi bildirilir.