Kallas Qara dənizdə hücumların dayandırılması üçün moratorium tələb edib
Aİ-nin xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Kaja Kallas BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Aİ-nin sədrliyi ilə keçirilmiş tematik tədbirdə çıxış edərək Qara dəniz regionunda Ukrayna taxıl ixracının bərpası üçün hücumlara moratorium qoyulmasını çağırıb. O, Rusiyanın Qara dənizdə taxıl ixracını blokladığını və qəsdən qlobal qida böhranına səbəb olduğunu bildirib.
Əsas məqamlar
- Kaja Kallas Qara dənizdə hücumların dayandırılması və taxıl ixracının bərpası üçün moratorium çağırışı edib
- Çağırış BMT Baş Assambleyasında Aİ sədrliyi ilə keçirilən tematik tədbirin açılışında səslənib
- Kallas: Ukrayna dünya qarğıdalı ixracının təxminən 15%-ni, buğdanın 10%-ni, arpanın 15–20%-ni və günəbaxan yağının təxminən 50%-ni təmin edir
- Ukraynanın kənd təsərrüfatı ixracının təxminən 90%-i Qara dəniz dəhlizi vasitəsilə daşınır
- 2025-ci ilin avqustundan etibarən Rusiya hücumlarının kəskinləşməsi səbəbindən Ukraynanın dəniz yolu ilə taxıl ixracı faktiki dayanıb
- 2022-ci ilin mayından etibarən Aİ-nin «Solidarity Lanes» təşəbbüsü təxminən 304 milyard avroluq ticarəti təmin edib
- Türkiyə Ukrayna və Rusiyalara Qara dənizdə gərginliyin azaldılmasına dair təkliflər göndərib
Bu niyə vacibdir
Ukraynanın Qara dəniz vasitəsilə taxıl ixracı 2025-ci ilin avqustundan etibarən Rusiya hücumlarının kəskinləşməsi səbəbindən faktiki dayanıb. Ukrayna dünya qarğıdalı ixracının təxminən 15%-ni, buğdanın 10%-ni, arpanın 15–20%-ni və günəbaxan yağının demək olar ki, yarısını təmin edir, ixracının isə təxminən 90%-i Qara dəniz dəhlizindən keçir. Bu səbəbdən hücumlara moratorium tələbi birbaşa qlobal ərzaq təminatına təsir göstərir və 2022–2023-cü illərdəki Qara dəniz Taxıl Sazişinə bənzər razılaşmanın bərpası istiqamətində addımdır. Türkiyənin ayrıca tərəflərə təqdim etdiyi de-eskalasiya təklifləri ilə birlikdə bu çağırış diplomatik prosesi canlandıra bilər.
Nə baş verdi
Aİ-nin xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Kaja Kallas 23 sentyabr 2026-cı ildə BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Aİ-nin sədrliyi ilə keçirilən «Qara dəniz və qlobal ərzaq təhlükəsizliyi» mövzusunda tematik tədbirdə çıxış edib. O, Qara dəniz regionunda hücumlara moratorium qoyulmasını və bununla da Ukrayna taxıl ixracının bərpasını tələb edib. Kallas qeyd edib ki, Ukrayna dünya qarğıdalı ixracının təxminən 15%-ni, buğdanın 10%-ni, arpanın 15–20%-ni və günəbaxan yağının təxminən 50%-ni təmin edir və bu məhsulların texminən 90%-i Qara dəniz dəhlizi vasitəsilə daşınır. Onun sözlərinə görə, 2025-ci ilin avqustundan etibarən Rusiya hücumlarının kəskinləşməsi səbəbindən Ukraynanın dəniz yolu ilə taxıl ixracı faktiki dayanıb. Kallas Rusiyanı taxıl ixracını bloklamaqda və qəsdən qlobal qida böhranına səbəb olmaqda ittiham edib. O, həmçinin 2022-ci ilin mayından etibarən Aİ-nin «Solidarity Lanes» təşəbbüsünün təxminən 304 milyard avroluq ticarəti təmin etdiyini və 2025-ci ildə Aİ-nin qlobal ərzaq təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün 2,1 milyard avro səfərbər etdiyini bildirib. Türkiyə XİN rəhbəri Hakan Fidan isə Ankarının Ukrayna və Rusiyalara Qara dənizdə gərginliyin azaldılmasına dair təkliflər göndərdiyini açıqlayıb.
Kontekst
Aİ-nin «Solidarity Lanes» təşəbbüsü 2022-ci ilin mayından etibarən təxminən 304 milyard avroluq ticarəti təmin edib. Aİ 2025-ci ildə qlobal ərzaq təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün 2,1 milyard avro səfərbər edib. 2022–2023-cü illərdə fəaliyyət göstərmiş Qara dəniz Taxıl Təşəbbüsü qlobal qida böhranının yatırılmasında həlledici rol oynayıb.