Dərc edildi: · Yeniləndi:

Polşa və Rumıniya Ukraynanın taxıl tranzitinin genişləndirilməsi xahişini rədd etdi

Ukrayna Qara dəniz limanlarının blokadası səbəbindən qonşu ölkələri Avropa vasitəsilə taxıl ixracına kömək etməyə çağırıb. Ukraynanın Aqrar Siyasət naziri Taras Vısotski Brüsselə səfər edərək həmkarlarından 1,1 milyard avro və daha böyük həcmdə tranzit icazəsi istəyib. Polşa və Rumıniya bu xahişi rədd edərək öz fermerlərinin maraqlarını prioritet adlandırıblar.

Əsas məqamlar

  • Ukraynanın Aqrar Siyasət naziri Taras Vısotski Brüsselə səfər edərək Aİ həmkarlarından kömək istəyib.
  • Ukrayna 1,1 milyard avro və daha böyük həcmdə kənd təsərrüfatı məhsullarının tranziti üçün icazə xahiş edib.
  • Polşanın İnfrastruktur Nazirliyi Ukrayna kənd təsərrüfatı məhsullarının tranzitinin artırılmasına yönəlik dəyişikliklər planlaşdırmadığını açıqlayıb; mövqeyi nazirlik sözçüsü Anna Şumanska ifadə edib.
  • Rumıniyanın Kənd Təsərrüfatı naziri Barna Tanczos ölkəsinin fermerlərinin maraqlarının prioritet olaraq qaldığını bildirib.
  • Vısotski vəziyyəti "çox, çox kritik" adlandırıb; hazırda Ukrayna ixracının yarıdan azı Avropanın dəmir yolu, avtomobil və çay marşrutları ilə daşınır.
  • Blokada davam etsə, il ərzində Ukraynada 35 milyon tona qədər taxıl ilişib qala bilər və gələn ilin səpin sahələri 35–40% azala bilər.
  • Aİ-nin Kənd Təsərrüfatı komissarı Kristof Hansen problemi qlobal ərzaq təhlükəsizliyi baxımından həll etmək lazım olduğunu deyib, lakin konkret öhdəlik götürməyib.

Bu niyə vacibdir

Cəbhə xəttində yerləşən iki Aİ qonşusunun Ukraynanın quru tranzit marşrutlarını genişləndirməkdən açıq şəkildə imtina etməsi, Qara dəniz blokadasından sonra taxılın hərəkəti üçün həyati əhəmiyyət daşıyan bu yolların dayanıqlığı ilə bağlı ciddi suallar yaradır. Ukraynanın kənd təsərrüfatı nazirinin "çox, çox kritik" xəbərdarlığı və 35 milyon tona qədər məhsulun ölkədə ilişib qala biləcəyi proqnozu, gələn il 35–40% səpin azalması ilə nəticələnə biləcək bir aqrar böhranın astanasında olduğumuzu göstərir. Eyni zamanda, bu rədd cavabları Ukraynanın müharibə dövründə ixrac ehtiyacları ilə qonşu Aİ ölkələrində fermerlərin siyasi çəkisi arasında dərinləşən gərginliyi üzə çıxarır və Brüsselin koordinasiyalı cavab axtarışını çətinləşdirir.

Nə baş verdi

Ukrayna Qara dəniz limanlarının blokadası şəraitində qonşu ölkələri Avropa vasitəsilə taxıl ixracına kömək etməyə çağırıb. Aqrar Siyasət naziri Taras Vısotski Brüsselə səfər edərək Aİ həmkarlarından şəxsən kömək istəyib: daha böyük həcmdə kənd təsərrüfatı məhsullarının tranziti üçün icazə və artan nəqliyyat xərclərini ödəmək üçün 1,1 milyard avro tələb olunub. Vısotski vəziyyəti "çox, çox kritik" adlandırıb və hazırda Ukrayna ixracının yarıdan azının Avropanın dəmir yolu, avtomobil və çay marşrutları ilə daşındığını bildirib.

Polşa və Rumıniya bu xahişi rədd edib. Rumıniyanın Kənd Təsərrüfatı naziri Barna Tanczos ölkəsinin fermerlərinin maraqlarının prioritet olaraq qaldığını, Dunayda aşağı su səviyyəsi ilə birlikdə Ukrayna taxılının tranzitinin rumın limanlarını həddən artıq yüklədiyini və yerli fermerlərin məhsulunu satışını çətinləşdirdiyini söyləyib. Tanczos həmçinin qatarların sayının, yol, dəmir yolu və liman tutumlarının ikiqat artırılmasının mümkün olmadığını vurğulayıb. Polşanın İnfrastruktur Nazirliyi, sözçü Anna Şumanska vasitəsilə, Ukrayna kənd təsərrüfatı məhsullarının tranzitinin artırılmasına yönəlik dəyişikliklər planlaşdırmadıqlarını açıqlayıb. Aİ-nin Kənd Təsərrüfatı komissarı Kristof Hansen problemi qlobal ərzaq təhlükəsizliyi baxımından həll etmək lazım olduğunu bildirsə də, konkret öhdəlik verməyib.

Kontekst

Rusiya 2022-ci il Qara dəniz taxıl sazişindən 2023-cü ilin iyulunda çıxıb və bundan sonra Ukrayna taxılı əsasən qonşu ölkələr vasitəsilə dəmir yolu, avtomobil və çay yolları ilə daşınmalı olub. Polşa, Slovakiya və Macarıstan daha əvvəl Ukrayna taxılının idxalını qadağan etmişdi; Rumıniya və Ukrayna isə keçən ay sərhəd keçidinin sadələşdirilməsi və dəmir yolu əlaqələrinin gücləndirilməsi haqqında memorandum imzalayıb. Oktyabrın 1-də Bloomberg Türkiyə və BMT-nin Ukrayna ilə Rusiya arasında Qara dənizdə atəşkəsə dair yeni danışıqlar təşkil etdiyini yazıb; Estoniya Rusiya və Belarus taxılının tranzitinə qadağa qoyub, Latviya isə Ukraynadan oğurlanmış malların tranzitinin qarşısını almaq üçün sərhəddə taxıl yoxlamaları tətbiq edib. Ukrayna bundan əvvəl Odesa limanlarına Rusiya zərbələri nəticəsində yaranan təchizat problemlərindən zərər çəkən fermerlər üçün Aİ-dən əlavə 220 milyon avro istəmişdi.