Estoniya Rusiya və Belarus taxılının tranzitinə qadağa qoydu
Estoniya hökuməti 1 oktyabrda Rusiya və Belarus taxılının öz ərazisindən tranzitinə qadağa tətbiq edib. Qadağanı xarici işlər naziri Marqus Tsahkna sosial şəbəkə X-də elan edib. Tədbir Rusiyanın Ukrayna taxıl ixracını bloklamasına cavab olaraq və Latviya və Litva ilə birgə Baltikyanı ölkələrin Rusiya taxılı üçün tranzit marşrutuna çevrilməsinin qarşısını almaq məqsədilə həyata keçirilir.
Əsas məqamlar
- Estoniya hökuməti 1 oktyabr 2026-cı ildə Rusiya və Belarus taxılının tranzitinə qadağa tətbiqini təsdiqləyib.
- Xarici işlər naziri Marqus Tsahkna qadağanı sosial şəbəkə X-də elan edib.
Bu niyə vacibdir
Estoniyanın qadağası Rusiya və Belarus taxılının, o cümlədən müvəqqiqi işğal olunmuş Ukrayna ərazilərindən oğurlanmış taxılın Baltikyanı limanlar vasitəsilə tranzitinin qarşısını almağa yönəlmiş birgə Baltik təşəbbüsünün bir hissəsidir. Rusiyanın Ukrayna limanlarına hücumları və Ukrayna taxıl ixracının bloklanması fonunda Rusiya ixracçıları dənli bitkiləri Baltik dənizinə yönləndiriblər. Estoniyanın milli səviyyədə addımı 2024-cü ildə tətbiq olunmuş və üçüncü ölkələrə tranziti tamamilə dayandırmayan Aİ rüsumlarını tamamlayır.
Nə baş verdi
Estoniya hökuməti 1 oktyabr 2026-cı ildə Rusiya və Belarus taxılının öz ərazisindən tranzitinə qadağa qoyan qərar qəbul edib. Xarici işlər naziri Marqus Tsahkna bunu sosial şəbəkə X-də elan edib və qeyd edib ki, o, artıq sentyabr ayında Rusiya taxılının Estoniyadan daşınmasına qarşı xəbərdarlıq etmişdi — həmin xəbərdarlıq indi qanun şəklini alıb. Hökumət qərarı dövlət bülleteni Riigi Teataja-da dərc edildiyi gündən sonrakı gündən qüvvəyə minir. Qadağa CN 10 mal qrupuna aid taxılları — buğda, meslin, çovdar, arpa, yulaf, qarğıdalı, düyü, danlı sorqo, qarabaşaq, darı, kanar otu toxumları və digər az yayılmış dənli bitkiləri əhatə edir. Tsahkna vurğulayıb ki, Estoniya Latviya və Litva ilə birgə işləyərək Baltikyanı limanların Rusiya taxılı üçün tranzit marşrutuna çevrilməsinin qarşısını alır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Bəzi mənbələr qadağanı başlıq səviyyəsində "Ukrayna limanlarının blokadasına cavab olaraq" təqdim edir, digər materiallar isə onu ilk növbədə preventiv tədbir kimi xarakterizə edir, çünki faktiki olaraq Rusiya taxılının Estoniyadan tranziti indiyə qədər praktiki olaraq mövcud olmayıb.
Kontekst
Qadağa CN 10 mal qrupuna — buğda, meslin, çovdar, arpa, yulaf, qarğıdalı, düyü, danlı sorqo, qarabaşaq, darı, kanar otu toxumları və digər az yayılmış dənli bitkilərə — şamil edilir və Riigi Teataja bülletenində dərc edildiyi gündən sonrakı gün qüvvəyə minir. 10 sentyabr tarixinə Rusiya taxılının Estoniyadan tranziti faktiki olaraq mövcud deyildi. Latviya sərhəddə taxıl yoxlamalarını tətbiq edib və Rusiya və Belarusiya taxılının daşınmasına və emalına 300% rüsum elan edib. Litva Klaypeda limanından keçən Rusiya taxılının Ukraynadan oğurlanıb-oğurlanmadığını müəyyən etmək üçün yoxlamaları gücləndirir. Aİ 2024-cü ildə Rusiya və Belarus taxıl məhsullarına rüsumlar tətbiq edib, lakin bu rüsumlar üçüncü ölkələrə Aİ ərazisindən tranziti tam dayandırmır. Ukraynanın aqrar siyasət və ərzaq naziri Taras Vısotski Brüsseldə Litva, Latviya və Estoniya aqrar nazirləri ilə müvəqqiqi işğal olunmuş Ukrayna ərazilərindən oğurlanmış taxılın ticarətinə qarşı mübarizə yollarını müzakirə edib, Ukraynanın Aqrar Siyasət Nazirliyi isə Baltik ölkələri ilə Ukrayna kənd təsərrüfatı məhsullarının alternativ logistika üçün Baltikyanı limanlardan istifadə imkanlarını müzakirə etdiyini bildirib. Təqdim olunan faktlardan birinə görə, 2025-ci ildə işğal olunmuş Ukrayna ərazilərində yetişdirilmiş 2 milyondan çox ton taxıl Rusiya məhsulu kimi digər ölkələrə ixrac edilib.