Zelenski: Putin sentyabrda Rusiya hərbi hava zərbələri üçün məhdudiyyətləri ləğv etməyi əmr edib
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Financial Times-a müsahibəsində Vladimir Putinin sentyabrda Rusiya hərbi rəhbərliyinə Ukraynaya hava zərbələri ilə bağlı qaydaları və məhdudiyyətləri ləğv etmək əmr verdiyini deyib. Zelenski bunun Ukrayna kəşfiyyatının Kremlin rəsmilərinin danışıqlarını dinləməsi nəticəsində məlum olduğunu və Putini «qaydalar artıq yoxdur» sitatı ilə ifadə edib. Bu əmrdən sonra Rusiyanın Kiyevə dron və hava zərbələri intensivləşib, məktəblər, xəstəxanalar və data mərkəzləri hədəfə çevrilib. Zelenski Qərb müttəfiqlərinin dəstəyini «kifayət deyil» deyə tənqid edib və Ukraynanın cavab tədbirlərini — yüksək sürətli kəşfiyyat dronlarının sınağını, F-16-nın ölkə ərazisində təmirini — açıqlayıb.
Əsas məqamlar
- Zelenski FT-ə müsahibəsində Putinin sentyabrda hava zərbələri üçün məhdudiyyətləri ləğv etmək əmri verdiyini və bunu «qaydalar artıq yoxdur» sözləri ilə ifadə etdiyini bildirib.
- Məlumat Ukrayna kəşfiyyatının Kremlin rəsmiləri arasındakı danışıqları dinləməsindən əldə olunub.
- 1 oktyabrda Rusiya dronu Kiyevin Solomyanski rayonundakı məktəbə zərbə endirib; direktorun sözlərinə görə, 104 şagird və 60 işçi sığınacağa çatıb, xəsarət alan olmayıb.
- Müsahibədən əvvəlki 24 saat ərzində Rusiya təxminən 500 dron buraxıb, onların təxminən yarısı reaktiv mühərrikli olub.
- Ukrayna qüvvələri Rusiyanın reaktiv dronlarının təxminən 57%-ni, ənənəvi dronlarının isə 85-90%-ni məhv edir; Ukrayna beş yüksək sürətli kəşfiyyat dronu modelini sınaqdan keçirir.
- Ukraynanın F-16 qırıcılarının təxminən yarısı hazırda Avropada təmir və texniki xidmətdədir; Zelenski təmirin bir hissəsinin Ukrayna ərazisinə köçürülməsini istəyir.
- Ukrayna və Avropa təhlükəsizlik rəsmilərinə görə, Rusiya payız-qış dövründə Kiyev, Xarkov, Odessa və Lvov da daxil olmaqla iri şəhərlərə zərbələri gücləndirməyi, həmçinin nüvə obyektlərini enerji sistemindən ayırmağı planlaşdırır.
Bu niyə vacibdir
Zelenskinin FT müsahibəsi Ukraynanın hava müdafiəsinin miqyası haqqında konkret rəqəmlər — 24 saatda təxminən 500 dron, yarısı reaktiv mühərrikli, Ukraynanın onları 57% və 85-90% nisbətində məhv etməsi — açıqlayır. Eyni zamanda o, Qərbi kifayət qədər dəstək verməməkdə birbaşa ittiham edib. Müsahibədə adıçəkilən şəhərlər — Kiyev, Xarkov, Odessa, Lvov — və nüvə obyektləri, eləcə də 2027-nin əvvəlinə qədər vaxt çərçivəsi Rusiyanın qış dövründə geniş miqyaslı zərbələr planlaşdırdığına işarə edir.
Nə baş verdi
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski 1 oktyabr 2026-cı ildə Financial Times-a Kiyevdə dron zərbəsi endirilmiş məktəbin sığınacağından müsahibə verib. O, Putinin sentyabr ayında Rusiya hərbi rəhbərliyinə Ukraynaya hava zərbələri ilə bağlı əvvəlki məhdudiyyətləri ləğv etmək əmri verdiyini, bunun Ukrayna kəşfiyyatının Kremlin rəsmiləri arasındakı dinlənmiş danışıqlarından əldə olunduğunu və Putinin «qaydalar artıq yoxdur» dediyini bildirib. Bu açıqlamadan bir gün əvvəl, 1 oktyabrda Rusiya dronu Kiyevin Solomyanski rayonundakı məktəbə zərbə endirib; direktorun sözlərinə görə, 104 şagird və 60 işçi sığınacağa çatıb, xəsarət alan olmayıb. Zelenski həmçinin müsahibədən əvvəlki 24 saat ərzində Rusiyanın təxminən 500 dron buraxdığını, onların yarısının reaktiv mühərrikli olduğunu və Ukraynanın bu dronların 57%-ni, ənənəvi dronların isə 85-90%-ni məhv etdiyini açıqlayıb. Ukrayna beş yüksək sürətli kəşfiyyat dronu modelini sınaqdan keçirir və bir modeldən oktyabrın sonuna qədər təxminən 400 ədəd istehsal edə biləcək; istehsal mühərrik çatışmazlığı ilə məhdudlaşır. Zelenski Ukraynanın F-16 qırıcılarının təxminən yarısının Avropada təmir olduğunu və təmirin bir hissəsinin Ukrayna ərazisinə köçürülməsini istədiyini bildirib. Zelenski Qərb müttəfiqlərini «kifayət deyil» deyə tənqid edib və Rusiyanın payız-qış dövründə Kiyev, Xarkov, Odessa və Lvova, həmçinin nüvə obyektlərinə zərbələri gücləndirməyə hazırlaşdığını deyib. FT-nin yazdığına görə, Kremlin mətbuat katibi Dmitri Peskov Rusiya qüvvələrinin mülki infrastruktura zərbə endirmədiyini bildirib. Gecə 2 oktyabrda Rusiya Pivdennı körpüsünə üçüncü dəfə zərbə endirib və Darnitski rayonundakı çoxmərtəbəli binaya zərbə nəticəsində bir nəfər həlak olub.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mətbuatı Zelenskinin FT iddiasını — Putinin şəxsi əmri ilə hava zərbələri üçün məhdudiyyətlərin ləğvi — mərkəzə qoyur və bunu Ukrayna kəşfiyyatının Kremlin rəsmilərinin danışıqlarını dinləməsi ilə sənədləşdirilmiş qərar kimi təqdim edir. Hesabatlar 1 oktyabrda Kiyevin Solomyanski rayonundakı məktəbə dron zərbəsini, Zelenskinin Qərbi «kifayət deyil» deməsini və ABŞ və Avropa ölkələrinin Rusiyaya təzyiqinin çatışmazlığını önə çıxarır. Eyni zamanda Ukrayna mənbələri müdafiə cavabını — beş kəşfiyyat dronu modelinin sınağını, oktyabrın sonuna bir modeldən 400 ədəd istehsal planını, F-16-nın ölkədaxili təmirə keçirilməsi təşəbbüsünü — və mühərrik çatışmazlığı, F-16 parkının yarısının Avropada təmir olması kimi çətinlikləri qeyd edir. Rusiyanın yeni kampaniyası Ukraynanın Rusiya ərazisindəki neft emalı zavodlarına zərbələrinə cavab kimi, həmçinin Donbasda irəliləyə bilməməsi ilə əlaqələndirilir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Zelenski — Ukrayna kəşfiyyatının Kremlin rəsmiləri arasındakı dinlənmiş danışıqlarına və Kiyevdəki məktəb, xəstəxana və data mərkəzlərinə son zərbələrə istinad edərək — Putinin sentyabrda mülki hədəflərə hava zərbələri üçün məhdudiyyətləri ləğv etdiyini və Putini «qaydalar artıq yoxdur» sitatı ilə gətirdiyini bildirir. Kremlin mətbuat katibi Dmitri Peskov FT-yə Rusiya qüvvələrinin mülki infrastruktura zərbə endirmədiyini deyib — bu iki xarakteristika bir-biri ilə uzlaşmır. Zelenski həmçinin müttəfiqlərin «kifayət qədər» etmədiyini və ABFT ilə Avropa ölkələrinin Rusiyaya təzyiqinin çatışmazlığını bildirib; təmin edilmiş materiallarda bu xarakteristikaya etiraz edən Qərb hökumətlərinin əks-sitatı və ya çərçivəsi yoxdur, lakin Zelenskinin mövqeyi onun ictimai tənqidi ilə təmin edilmiş materialda dolayı olaraq fərqlənir.
Kontekst
Rusiya qüvvələri 2026-cı il avqustun sonundan bəri Kiyev və ətrafını demək olar ki, fasiləsiz olaraq dronlar, o cümlədən reaktiv mühərrikli PUA-lar, və ballistik raketlərlə atəşə tutur. Müharibənin əvvəlində Rusiya əsasən enerji və hərbi obyektləri hədəf alırdı; Zelenskinin təqdim etdiyi yeni nümunədə dronlar məktəblər, xəstəxanalar, telekommunikasiya və data mərkəzlərini daha çox vurur. Gecə 2 oktyabrda Rusiya 100-dən çox zərbə dronu, onlardan təxminən 50-si reaktiv mühərrikli, buraxıb və Pivdennı körpüsünə üçüncü dəfə zərbə endirərək Darnitski rayonundakı çoxmərtəbəli binaya zərbə nəticəsində bir nəfər həlak olub. 1 oktyabrda Kiyevin Solomyanski rayonundakı məktəbə dron zərbəsi endirilib; direktorun sözlərinə görə, 104 şagird və 60 işçi sığınacağa çatıb, xəsarət alan olmayıb. Həmin gün Rusiya qüvvələri Pivdennı körpüsünə zərbə endirərək onun konstruksiyalarını zədələyib və hərəkəti tam dayandırıb; Pivdennı, Metro və Paton körpüləri üzrə ictimai nəqliyyat əlaqəsi sonradan məhdudlaşdırılıb. Kremlin mətbuat katibi Dmitri Peskov FT-yə Rusiya qüvvələrinin mülki infrastruktura zərbə endirmədiyini deyib. 1 oktyabrda Putin Valdai Diskussiya Klubunda enerji infrastrukturu və mülki gəmilərə qarşı qarşılıqlı zərbələrin dayandırılması təklifini rəsmi şəkildə rədd edib, onu «absurd» adlandırıb və ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə potensial «enerji atəşkəsinin» şərtlərinin Moskvanın maraqlarına uyğun olmadığını bildirib. İstinad materialında qeyd olunan New York Times hesabatına əsasən, Ukrayna tərəfdaşlarla Rusiyaya aid, təxminən 15 GVt generasiya gücünü sıradan çıxarmağa və Ukraynanın enerji sistemini tamamilə iflic etməyə yönəlmiş dinlənmiş planı paylaşıb.