Kravçenko: Hər saat hava hücumu xəbərdarlığı Ukraynaya təxminən 45 milyon dollara başa gəlir

Bu niyə vacibdir

Bu açıqlamalar Rusiya hava hücumlarının Ukrayna iqtisadiyyatına gündəlik dollar məbləğində təsirini ilk dəfə rəqəmlərlə göstərir. Nazir, hökumətin xəbərdarlıq rejimini differensiallaşdırmaqla — "sarı" səviyyədə müəssisələrin işini davam etdirməsinə icazə verərək — iqtisadi itkiləri azaltmaq istədiyini bildirir. Eyni zamanda, 2027-ci il üçün 52,6 milyard dollarlıq xarici maliyyələşdirmə ehtiyacının yalnız təxminən üçdə birinin təsdiqləndiyi, Ukraynanın maliyyə təzyiqinin artan hərbi xərclər və Rusiyanın Qara dəniz limanlarını faktiki blokadası ilə daha da ağırlaşdığı göstərilir.

Nə baş verdi

Ukraynanın iqtisadiyyat naziri Oleksandr Kravçenko The Guardian qəzetinə müsahibəsində hava hücumu xəbərdarlıqlarının iqtisadi qiymətini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, xəbərdarlığın hər saiti biznesin dayanması səbəbindən ölkəyə təxminən 45 milyon dollara başa gəlir. 2026-cı ilin əvvəlindən Rusiyanın metallurgiya müəssisələrinə, anbarlara, logistika mərkəzlərinə və data mərkəzlərinə hücumları Ukraynaya 10 milyard dollardan çox ziyan vurub; nazir bu hücumları "demək olar ki, bütün iqtisadiyyatı məhv etmək" cəhdi adlandırıb. Hava hücumu xəbərdarlıqları gündə 10 saata qədər davam edə bilər.

Nazir Ukraynanın sentyabr ayında tətbiq etdiyi ikisəviyyəli xəbərdarlıq sistemini izah edib: 2 sentyabrda Prezident Volodimir Zelenskinin elan etdiyi bu sistemdə "sarı" səviyyə pilotsuz təyyarə təhdidini bildirir və müəssisələrə təhlükəsizlik şərtləri daxilində işləməyə imkan verir; "qırmızı" səviyyə isə raket təhdidi deməkdir və müəssisələrin dayandırılmasını, sakinlərin sığınacaqlara getməsini tələb edir. 6 sentyabrda Kiyevdə differensiallaşdırılmış xəbərdarlıqlar Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə tətbiq olunub. Kravçenko qeyd edib ki, "sarı" səviyyə zamanı müəssisələrin yarıdan çoxu işini davam etdirir, lakin bu səviyyə tam təhlükəsizlik zəmanəti vermir — Rusiyanın reaktiv mühərrikli pilotsuz təyyarəsinin Kiyevin mərkəzindəki Milli Elmlər Akademiyasının binasına "sarı" xəbərdarlıq zamanı zərbə endirərək binada iki nəfəri öldürdüyü bildirilir.

Kravçenko həmçinin Rusiyanın Ukraynanın Qara dəniz limanlarını faktiki blokadaya aldığını, daha əvvəl ixracatın böyük hissəsinin bu limanlar vasitəsilə keçdiyini söyləyib. O, 2026-cı il büdcə kəsirinin 27 milyard dollardan 20 milyard dollara endirildiyini, lakin bunun daha az gözlənilən gəlirlər və artan hərbi xərclərlə izah olunduğunu bildirib və büdcə kəsirinin keçmiş müdafiə naziri Mixaylo Fedorovun rəhbərliyi altında qeyri-effektiv idarəetmə, korrupsiya və ya həddindən artıq xərclərlə bağlı olduğu iddialarını rədd edib. Ukrayna AB, Yaponiya, Kanada və Böyük Britaniyadan, o cümlədən gələn il üçün planlaşdırılan kreditlərin vaxtından əvvəl verilməsi daxil olmaqla, əlavə maliyyə dəstəyi axtarır; 2027-ci il üçün xarici maliyyələşdirmə ehtiyacı 52,6 milyard dollar, bunun yalnız təxminən 20 milyard dolları təsdiqlənib.

Kontekst

Hava hücumu xəbərdarlıqları Ukraynada gündə 10 saata qədər davam edə bilir, işçiləri sığınacaqlara göndərir və müəssisələri dayandırır. 2 sentyabrda Prezident Volodimir Zelenski xəbərdarlıq sisteminin yenilənəcəyini və "sarı" ilə "qırmızı" olmaqla iki təhdid səviyyəsinin tətbiq ediləcəyini elan edib; 6 sentyabrda Kiyevdə Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə differensiallaşdırılmış xəbərdarlıqlar tətbiq olunub. Yeni sistemdə "sarı" səviyyə pilotsuz təyyarə təhdidini bildirir və müəssisələrə təhlükəsizlik şərtləri daxilində işləməyə imkan verir, "qırmızı" səviyyə isə raket təhdidini bildirir və müəssisələrin dayandırılmasını tələb edir; "sarı" xəbərdarlıq zamanı müəssisələrin yarıdan çoxu işini davam etdirir. Ukrayna Ticarət Mərkəzləri Şurasının məlumatına görə, 2026-cı ilin avqustunda hava xəbərdarlıqları ticarət mərkəzlərinin iş vaxtının 21,8%-ni (iyulda 19,9%-dən yuxarı) təşkil edib və bir ayda orta hesabla 6,4 tam iş günü itirilib, tam miqyaslı işğalın başlanğıcından bu yana məcburi dayanma 166 iş günündən çox olub. Ukrayna Pərakəndəçilər Assosiasiyasının məlumatına görə, Auchan şəbəkəsi 2025-ci ildə xəbərdarlıqlar səbəbindən 4,000 saatdan çox dayanma qeydə alıb. Kravçenko qeyd edib ki, Ukrayna Rusiyanın reaktiv mühərrikli pilotsuz təyyarələri nə qədər sürətlə hazırlayıb hücumlarda istifadə edəcəyini tam gözləməyib və belə bir pilotsuz təyyarənin Kiyevin mərkəzindəki Milli Elmlər Akademiyasının binasına "sarı" xəbərdarlıq zamanı zərbə endirərək binada iki nəfəri öldürdüyü bildirilir. Nazir 2026-cı il büdcə kəsirinin daha az gözlənilən gəlirlər və artan hərbi xərclər, idarəetmə və ya korrupsiya problemləri olmadan izah olunduğunu, kəsirin xərclərin kəsilməsi və əlavə daxili resursların tapılması yolu ilə 27 milyard dollardan 20 milyard dollara endirildiyini bildirib. 2027-ci il üçün xarici maliyyələşdirmə ehtiyacı 52,6 milyard dollar, bunun yalnız təxminən 20 milyard dolları təsdiqlənib. Rusiya Ukraynanın Qara dəniz limanlarını faktiki blokadaya alıb; daha əvvəl ixracatın böyük hissəsi bu limanlar vasitəsilə keçirdi.