Rusiya zərbələri Ukraynanın polad sənayesinin 90%-ni dayandırdı
Rusiyanın sentyabrın əvvəlində buraxdığı ballistik raketalar Ukraynanın əsas metallurgiya zavodlarından üçünü — Zaporojstal, Kametstal və ArcelorMittal Krıvoy Roq — sıradan çıxarıb. Bu üç müəssisə ölkənin polad istehsalının təxminən 90%-ni təmin edirdi; hücumlar nəticəsində 17 işçi həlak olub, zavodlar dayanıb.
Əsas məqamlar
- Sentayabrın əvvəlində Rusiyanın ballistik raketaları Zaporojye və Dnipropetrovsk vilayətlərində üç əsas metallurgiya müəssisəsini sıradan çıxarıb.
- Üç zavod — Metinvest-in Zaporojstal və Kametstal müəssisələri, həmçinin Krıvoy Roqdakı ArcelorMittal — birlikdə Ukraynanın polad istehsalının təxminən 90%-ni təmin edirdi.
- Hücumlar nəticəsində cəmi 17 işçi həlak olub, zavodların domna sobaları zədələnib.
- Üç dayandırılmış müəssisədə 15 mindən çox insan işləyir.
- Metinvest CEO ofisinin rəhbəri Oleksandr Vodoviz bildirib ki, Ukraynada faktiki olaraq polad sənayesi qalmayıb və bərpa müddəti bir neçə gündən bir neçə ilə qədər dəyişə bilər.
- Baş nazir Serhi Koretski xəbərdarlıq edib ki, Rusiyanın biznes və logistikanı hədəfə alan zərbələri nəticəsində dövlət təxminən 1,5 milyard dollar vergi daxilolmalarını itirə bilər.
- 17 sentyabrda Zaporojstal komplektinə ay ərzində dördüncü dəfə raket zərbəsi endirilib; Metinvest-ə görə, bir ay ərzində müəssisəyə 17 ballistik raket atılıb.
Bu niyə vacibdir
Polad istehsalının təxminən 90%-ni təmin edən üç zavodun dayandırılması Ukraynanın ağır sənayesinin və ixrac bazasının əsasını sıradan çıxarır. 15 mindən çox işçinin iş yerləri birbaşa təhlükə altındadır, bərpa müddəti bir neçə gündən bir neçə ilə qədər dəyişə bilər. Baş nazir Koretskinin sözlərinə görə, Rusiyanın zərbələri nəticəsində dövlət təxminən 1,5 milyard dollar vergi itirə bilər ki, bu da təxminən 27 milyard dollarlıq illik büdcə kəsiri fonunda maliyyə sabitliyinə əlavə təzyiq yaradır.
Nə baş verdi
Sentyabrın əvvəlində Rusiya ballistik raketaları Zaporojye və Dnipropetrovsk vilayətlərində üç əsas metallurgiya müəssisəsini — Metinvest-ə məxsus Zaporojstal və Kametstal-ı, həmçinin Krıvoy Roqdakı ArcelorMittal zavodunu — sıradan çıxardı. Bu üç müəssisə birlikdə Ukraynanın polad istehsalının təxminən 90%-ni təmin edirdi. Hücumlar üç zavodun domna sobalarını zədələyib, istehsalı tam dayandırıb; cəmi 17 işçi həlak olub.
Metinvest CEO ofisinin rəhbəri Oleksandr Vodoviz Financial Times-a deyib ki, hazırda Ukraynada polad sənayesi qalmayıb və bərpa müddəti bir neçə gündən bir neçə ilə qədər ola bilər. Onun sözlərinə görə, Rusiya hərbçiləri "zavod haqqında hər şeyi bilirdilər" və "dəqiq bilirdilər ki, hara vurmalıdırlar" — bu, hədəflərin məqsədyönlü seçildiyini göstərir.
Zavodların dayandırılması bir neçə həftəlik hücum zəncirinin davamıdır: Zaporojstal 11 avqustda raket zərbəsindən sonra işini dayandırıb və 17 sentyabrda ay ərzində dördüncü dəfə hədəfə alınıb; Metinvest-ə görə, bir ay ərzində müəssisəyə 17 ballistik raket atılıb. Kametstal 5 sentyabr gecəsi, ArcelorMittal Krıvoy Roq isə 16 avqust gecəsi zərbəyə məruz qalıb — sonuncu zərbə nəticəsində iki nəfər həlak olub, 13 nəfər yaralanıb və istehsalın bir hissəsi dayandırılıb.
Üç dayandırılmış müəssisədə 15 mindən çox insan işləyir. Baş nazir Serhi Koretski xəbərdarlıq edib ki, Rusiyanın biznes və logistikanı hədəfə alan zərbələri nəticəsində dövlət təxminən 1,5 milyard dollar vergi daxilolmalarını itirə bilər.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün mənbələr ukraynalı media nümayəndələridir və onlar hadisəni strateji milli sənayenin məhvi kimi təqdim edir. Metinvest-in Vodovizinin sitatı — "Ukraynada polad sənayesi qalmayıb" — xəbərlərin mərkəzindədir. Ukrayna mediası rəsmi şəxslərin — Baş nazir Serhi Koretski və Prezident Volodimir Zelenskinin — mövqeyini ön plana çəkir, Rusiyanın "Ukrayna iqtisadiyyatını öldürmək" niyyətini vurğulayır. Başlıqlar "metallurgiya artıq yoxdur" və "Rusiya zərbələri Ukrayna poladının 90%-ni dayandırdı" kimi birbaşa, emosional ifadələr işlədir, konkret itki rəqəmləri, zavodların yerləri və hücumların ardıcıllığı təfərrüatı ilə verilir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr arasında bir neçə fərq var. 11 avqustda Zaporojstal-a endirilən zərbədəki ölüm sayı barədə məlumatlar ziddiyyətlidir: əksər mənbələr yeddi işçinin həlak olduğunu və 21 nəfərin yaralandığını bildirir, lakin bir hesabatda səkkiz nəfərin həlak olduğu qeyd olunur. 17 sentyabr zərbəsinin təsviri də fərqlidir — bəzi hesabatlar onu ay ərzində "dördüncü hücum" kimi, digərləri isə bir ay ərzində cəmi 17 ballistik raket atıldığını göstərən daha geniş bir kontekstdə təqdim edir. Axırıncı mübahisə Akhmetov Qrupunun iki ən böyük müəssisəsinin dayandırılmasının vaxtı ilə bağlıdır: bir mənbə dayandırmanı və fors-major elanını 16 sentyabra aid edir, digərləri isə sentyabrın əvvəlindəki üç əsas metallurgiya zavodunun ümumi dayandırılmasına diqqət yetirir.
Kontekst
Hədəfə alınan üç müəssisə Zaporojye və Dnipropetrovsk vilayətlərində yerləşən iki Metinvest müəssisəsi (Zaporojstal və Kametstal) və ArcelorMittal Krıvoy Roq-dur. Zaporojstal 11 avqustdan bəri dayanıb və 17 sentyabrda ay ərzində dördüncü dəfə hədəfə alınıb; Metinvest-ə görə, bir ay ərzində müəssisəyə 17 ballistik raket atılıb. Kametstal 5 sentyabr gecəsi zərbəyə məruz qalıb, beş işçi həlak olub, dörd nəfər yaralanıb. ArcelorMittal Krıvoy Roq 16 avqust gecəsi hücuma məruz qalıb, iki nəfər həlak olub, 13 nəfər yaralanıb, istehsalın bir hissəsi dayandırılıb.
Metinvest-in Oleksandr Vodovizi Rusiya hərbçilərinin "zavod haqqında hər şeyi bildiyini" və "hədəfi dəqiq seçdiyini" bildirib ki, bu da kritik infrastruktura qarşı məqsədyönlü hücumları göstərir. Bu dayandırma Ukrayna iqtisadiyyatına daha geniş təzyiqlər fonunda baş verir: Qara dəniz blokadasının təxminən 1,5% ÜDM-ə başa gəldiyi, alternativ ixrac marşrutlarının yalnız adı kənd təsərrüfatı həcmlərinin təxminən 40%-ni daşıya bildiyi, 5 milyon kvadratmetr müasir anbar sahəsindən 2,1 milyon kvadratmetrinin məhv edildiyi və bu il iqtisadi artımın ehtimal olunmadığı xəbərdarlıqları fonunda baş verir.