Estoniya Rusiyanın xüsusi xidmət orqanlarını Milrem Robotics binasının yandırılmasında günahlandırıb
Estoniya Təhlükəsizlik Polisinin rəsmi nəticəsinə görə, avqustun 14-dən 15-nə keçən gecə Tallinndə müdafiə şirkəti Milrem Robotics-in binasında baş vermiş yanğın Rusiya Federasiyasının xüsusi xidmət orqanlarının sifarişi ilə törədilmiş sabotajdır. Estoniya bu münasibətlə Rusiyanın müvəqqəti işlər vəkili Lenar Salimullini Xarici İşlər Nazirliyinə çağırıb, üç şübhəli şəxs Latviyada tutularaq Estoniyaya verilib.
Əsas məqamlar
- Yanğın avqustun 14-dən 15-nə keçən gecə Tallinnin Lasnamye rayonunda Milrem Robotics binasında baş verib
- Estoniya Təhlükəsizlik Polisi yanğının Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının sifarişi ilə törədilmiş sabotaj olduğunu müəyyən edib
- Üç şübhəli şəxs Latviyada tutulub və Estoniyaya təhvil verilib; onlar Latviya vətəndaşlarıdır
- Şübhəlilər habsə alınıb və milli təhlükəsizliyə təhdid yaratmadıqları bildirilib
- 29 sentyabrda Estoniya XİN Rusiyanın müvəqqəti işlər vəkili Lenar Salimullini nazirliyə çağırıb
- Estoniyanın Təhlükəsizlik Polisi hadisəni Avropada müttəfiqləri qorxutmağa və Ukraynaya dəstəyi azaltmağa yönəlmiş geniş Rusiya kampaniyasının bir hissəsi kimi qiymətləndirib
- Milrem Robotics THeMIS pilotsuz yerüstü maşınlarını Ukraynaya ABŞ ölkələri ilə əməkdaşlıq şəraitində tədarük edir
Bu niyə vacibdir
Estoniya ilk dəfə olaraq bu yanğını açıq şəkildə Rusiya dövlət sifarişli sabotaj kimi qiymətləndirib və bununla ikitərəfli diplomatik qarşıdurmanı yüksəldib. Hədəf seçilmiş şirkət Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə pilotsuz yerüstü maşınlar tədarük edir ki, bu da hücumu bilavasitə Ukraynaya dəstəklə əlaqələndirir. Eston rəsmiləri hadisəni Avropada Ukraynaya dəstəyi azaltmağa yönəlmiş geniş Rusiya kampaniyasının tərkib hissəsi kimi təqdim edir, Rusiyanın müvəqqəti işlər vəkilinin çağırılması isə formal diplomatik reaksiyanı nümayiş etdirir.
Nə baş verdi
Avqustun 14-dən 15-nə keçən gecə Tallinnin Lasnamye rayonunda müdafiə şirkəti Milrem Robotics-in istifadə etdiyi binada yanğın baş verib. Estoniya Təhlükəsizlik Polisi apardığı araşdırmadan sonra yanğının Rusiya Federasiyasının xüsusi xidmət orqanlarının sifarişi ilə törədilmiş sabotaj aktı olduğunu rəsmi şəkildə elan edib. Estoniya Baş naziri Kristen Michal tam əminliklə bu nəticəni açıqlayıb, Xarici İşlər naziri Margus Tsahkna isə sentyabrın 29-da Rusiyanın müvəqqəti işlər vəkili Lenar Salimullinin XİN-ə çağırıldığını bildirib. Üç şübhəli şəxs Latviyada tutulub, onların hamısının Latviya vətəndaşı olduğu müəyyən edilib və sonradan Estoniyaya təhvil verilib. Şübhəlilər habsə alınıb və milli təhlükəsizliyə təhdid yaratmadıqları bildirilib. Təhlükəsizlik Polisinin Baş direktoru Margo Palloson Rusiya təxribatları və sabotaj cəhdləri təhdidinin davam etdiyini, Rus xüsusi xidmətlərinin Avropada, o cümlədən sabotaj məqsədilə, işğal və təsir cəhdlərini davam etdirdiyini açıqlayıb. Polis Ukraynanı dəstəkləyən təşkilatları və müdafiə sənayesi müəssisələrini fiziki və kiber təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirməyə çağırıb. Kreml mətbuat katibi Dmitri Peskov sentyabrın 29-da Estoniyanın ittihamlarını "əsassız" və "düşüncəsiz" adlandıraraq rədd edib. Milrem Robotics yanğının şirkətin tədarük zəncirinə təsir etmədiyini bildirib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mediası yanğını birbaşa Ukraynanın silah tədarükü zəncirinə yönəlmiş Rusiya dövlət aqressiyası kimi təqdim edir. Hesabatlar Milrem Robotics ilə Ukrayna Ordusu arasındakı əməkdaşlığa, o cümlədən Niderlandda Ukrayna Ordusu üçün əlavə 100 THeMIS vahidinin istehsalına xüsusi diqqət yetirir. Ukrayna mətbuatı Estoniyanın Rusiyanın işlər vəkilini çağırmaq da daxil olmaqla diplomatik cavabını Avropanın Rus sabotajına qarşı qətiyyətinin sübutu kimi vurğulayır. Bəzi materiallar Slovakiyada Ukrayna istehsalçısına qarşı Preeşovdakı iddia edilmiş hücumla paralellər aparır, Estoniya hadisəsini Rusiyanın Ukrayna ilə əlaqəli hədəflərə qarşı əməliyyatlarının geniş şəkildə artması kontekstində yerləşdirir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr üç şübhəlinin hamısının, yoxsa yalnız ikisinin Latviyada tutulması barəsində fərqlənir. Kreml ittihamlara necə cavab verib-vermədiyi də mübahisəlidir: bəzi hesabatlar Peskov-un Estoniyanın ittihamlarını "əsassız" və "düşüncəsiz" adlandırdığını qeyd edir, digərləri isə Rusiyanın müəyyən tarixə qədər hələ şərh vermədiyini yazır. Yanğının tarixi də fərqlənir — bəzi mənbələr 2026-cı il avqustun 14-dən 15-nə keçən gecəni, bəziləri avqustun 15-nə keçən gecəni, bir mənbə isə 2025-ci ili göstərir. Milrem Robotics-in məhsullarının təsvirində də fərq var: bir mənbə onu Ukraynaya dron tədarükçüsü kimi xarakterizə edir, digərləri onu pilotsuz yerüstü maşınlar (THeMIS) istehsalçısı kimi təqdim edir.
Kontekst
Milrem Robotics pilotsuz yerüstü maşınlar (THeMIS) istehsal edir və onları AB ölkələri ilə əməkdaşlıq şəraitində Ukraynaya tədarük edir. İyun ayında şirkət Niderlandda yeni istehsal xəttini açıb, Niderland hökuməti Ukrayna Ordusu üçün əlavə 100 vahidin istehsalını maliyyələşdirib. Yanğın Tallinnin Lasnamye rayonunda baş verib, Milrem Robotics isə yanğının tədarük zəncirinə təsir etmədiyini bildirib. Estoniya Müdafiə naziri Martin Herem Rusiya təhdidlərinə və sabotajına baxmayaraq, Estoniyanın Ukraynanı dəstəkləmək üçün ÜDM-in 0,25%-ni ayırmağa davam edəcəyini açıqlayıb. Slovakiyada müxalifət, alman KİV-lərinin Preeşovdakı Ukrayna dron istehsalçısına hücum cəhdini Rusiya hərbi kəşfiyyatı ilə əlaqələndirən məlumatları ilə bağlı hökumətdən və Baş nazir Robert Fico-dan izahat tələb edir.