NATO baş katibi Rutte: İttifaq bir nəsildə ən təhlükəli təhlükəsizlik vəziyyəti ilə üzləşir
NATO-nun baş katibi Mark Rutte Böyük Britaniyaya səfəri çərçivəsində İttifaqın bir nəsildə ən təhlükəli və mürəkkəb təhlükəsizlik vəziyyəti ilə üzləşdiyini bildirib. Oksfordşirdəki Ditchley Parkda çıxış edən Rutte Britaniya və digər Avropa ölkələrini müdafiə qabiliyyətlərini artırmağa, NATO-nun 2035-ci ilə qədər ÜDM-in 3,5%-i hədəfinə doğru irəliləməyə çağırıb.
Əsas məqamlar
- NATO baş katibi Mark Rutte İttifaqın bir nəsildə ən təhlükəli təhlükəsizlik vəziyyəti ilə üzləşdiyini açıqlayıb.
- Rutte Böyük Britaniyaya səfəri zamanı Oksfordşirdəki Ditchley Parkda çıxış edib.
- O, Britaniya və digər Avropa ölkələrini NATO-nun ehtiyac duyduğu hərbi qüvvəni təmin etməyə çağırıb.
- 2035-ci ilə qədər NATO üzrə müdafiə xərcləri hədəfi ÜDM-in 3,5%-i səviyyəsindədir.
- The Guardian-ın hesablamasına görə, hədəfə çatmaq üçün Böyük Britaniyanın real ifadədə təxminən 30 milyard funt əlavə xərcləməsi tələb olunacaq.
- Böyük Britaniya hazırda onilliyin sonuna qədər müdafiə xərclərini yalnız ÜDM-in 2,7%-inə qədər artırmağı planlaşdırır.
Bu niyə vacibdir
NATO-nun ən yüksək vəzifəli şəxsinin indiki təhlükəsizlik mühitini bir nəsildə ən təhlükəli kimi xarakterizə etməsi İttifaq daxilində narahatlığın artdığını göstərir. Ruttenin Britaniya və digər Avropa ölkələrini 2035-ci ilə qədər ÜDM-in 3,5%-i hədəfinə doğru müdafiə xərclərini artırmağa təkidi isə transatlantik yük bölgüsü məsələsini ön plana çıxarır.
Nə baş verdi
NATO-nun baş katibi Mark Rutte Böyük Britaniyaya səfəri çərçivəsində Oksfordşirdəki Ditchley Parkda çıxış edib. O, İttifaqın son nəsildə ən təhlükəli və mürəkkəb təhlükəsizlik vəziyyəti ilə üzləşdiyini bildirib və Britaniya ilə digər Avropa ölkələrini müdafiə qabiliyyətlərini artırmağa çağırıb. Rutte qeyd edib ki, NATO-ya "daha çox Böyük Britaniya və daha çox Avropa" lazımdır və Avropa müttəfiqləri müasir təhdidlərə cavab vermək üçün lazımi hərbi qüvvəni təmin etməlidir.
Rutte həmçinin müttəfiqləri yeni müdafiə xərcləri öhdəliklərini yerinə yetirməyə, 2035-ci ilə qədər ÜDM-in 3,5%-i NATO üzrə hədəfinə doğru irəliləməyə çağırıb. The Guardian qəzetinin hesablamasına görə, bu hədəfə çatmaq üçün Böyük Britaniyanın real ifadədə təxminən 30 milyard funt əlavə xərcləməsi tələb olunacaq. Hal-hazırda Böyük Britaniya müdafiə xərclərini onilliyin sonuna qədər yalnız ÜDM-in 2,7%-inə qədər artırmağı planlaşdırır.
Rutte səfər çərçivəsində Oksfordda Böyük Britaniyanın baş naziri Endi Burnhemlə görüşüb. Bu, onların ilk şəxsi görüşü olub. Görüşün təfərrüatları açıqlanmayıb.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələrdə Böyük Britaniya ilə görüşün detallarına dair fərqlər mövcuddur: bir məqalə Ruttenin Oksfordda baş nazir Endi Burnhemlə görüşdüyünü bildirir, digər məqalə isə bu görüşün detallarını qeyd etmir. Hər iki halda eyni zamanda Con Hili'nin iyun ayında Keyr Starmer-in hökumətində müdafiə naziri vəzifəsindən istefa verdiyi qeyd olunur.
Kontekst
2035-ci ilə qədər ÜDM-in 3,5%-i müdafiə xərcləri hədəfi Donald Trampın xahişi ilə 2025-ci ildə Haaqa sammitində qoyulub və NATO üzvləri ABŞ səviyyəsinə uyğun xərcləməni artırmağa razılıq verib. Böyük Britaniya hazırda müdafiə xərclərini onilliyin sonuna qədər yalnız ÜDM-in 2,7%-inə qədər artırmağı nəzərdə tutur ki, bu da yeni NATO hədəfi ilə böyük fərq yaradır.
Rutte Böyük Britaniyanın Rusiyaya qarşı Avropa cavabına rəhbərlik etdiyini və "Ukraynanın yaxşı dostu" olduğunu deyib. Rutte Niderlandın sabiq baş naziridir və çıxışını Oksfordşirdəki Ditchley Parkda edib; Ditchley Park müharibə dövründə Uinston Çörçillin ölkədəki iqamətgahı kimi istifadə olunub. NATO 32 üzv ölkədən ibarətdir. Almaniyanın 2029-cu ilə qədər Britaniyanın ümumi NATO müdafiə xərclərini qabaqlayacağı, Berlinin hərbi büdcəsinin təxminən iki dəfə artacağı gözlənilir.