NATO baş katibi Rutte: Rusiya Ukraynada məğlubiyyətə doğru gedir, müttəfiqlər 2035-ci ilə qədər müdafiə xərclərini 3.5%-ə qaldırmalıdır
NATO-nun Baş katibi Mark Rutte Birləşmiş Krallığa səfəri çərçivəsində Oksfordşirdəki Ditchley Parkda çıxış edərək Rusiyanın son düşməncəsinə hərəkətlərinin Alyansı Ukraynaya daha çox dəstək verməyə məcbur edəcəyini bildirib. O, hazırkı təhlükəsizlik mühitini "bir nəsildə ən təhlükəli və mürəkkəb" adlandırıb və Britaniya ilə digər Avropa ölkələrini 2035-ci ilə qədər ÜDM-in 3.5%-i həcmində müdafiə xərcləri hədəfinə çatmağa çağırıb. Rutte həmçinin Oksfordda Baş nazir Endi Barnhemlə görüşüb.
Əsas məqamlar
- NATO Baş katibi Mark Rutte Britaniyaya səfəri zamanı Alyansın son nəsildə ən təhlükəli və mürəkkəb təhlükəsizlik şəraiti ilə üzləşdiyini bildirib.
- Rutte çıxışını Oksfordşirdəki Ditchley Parkda edib.
- Rutte Rusiyanın Ukrayna və NATO üzvlərinə qarşı hücumlarının aqressor ölkənin məğlubiyyətə doğru getdiyini göstərdiyini deyib.
- Rutte NATO-nun yeni müdafiə xərcləri hədəfini — 2035-ci ilə qədər ÜDM-in 3.5%-ini açıqlayıb.
- Birləşmiş Krallıq hazırda müdafiə xərclərini onilliyin sonuna qədər yalnız ÜDM-in 2.7%-ə qədər artırmağı planlaşdırır.
- Rutte Oksfordda Baş nazir Endi Barnhemlə görüşüb; onlar arasındakı bu, ilk şəxsi görüş olub.
- The Guardian-ın hesablamasına görə, 3.5%-lik hədəfə çatmaq üçün Britaniyanın real ifadədə təxminən 30 milyard funt sterlinq əlavə xərc ayırması tələb olunacaq.
Bu niyə vacibdir
Ruttenin mesajı NATO-nun Ukraynaya dəstəyini davam etdirmək öhdəliyini və Rusiyanın intensivləşən kampaniyasının onu dayandırmaq cəhdinin əksinə olaraq Alyansı daha çox dəstək verməyə sövq etdiyini nümayiş etdirir. Eyni zamanda, o, xüsusilə Britaniyanı hədəf alaraq, NATO-nun Avropa üzvlərini 2035-ci ilə qədər ÜDM-in 3.5%-i həcmində müdafiə xərcləri hədəfinə çatmağa çağırıb — bu, mövcud milli planlardan xeyli yuxarıdır. Bu, Britaniya müdafiə büdcəsi və daha geniş Avropa yükü bölgüsü üzərindəki təzyiqi gücləndirir.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün beş material Ukrayna dilində olan mənbələrdəndir və Ruttenin açıqlamasını əsasən Ukraynaya dəstək bucağından işıqlandırır — Rusiyanın düşməncəsinə hərəkətlərinin NATO-nu Ukrayna üçün daha çox iş görməyə məcbur edəcəyi tezisi ön plana çıxarılır. Ukrayna KİV-ləri "bir nəsildə ən təhlükəli təhlükəsizlik vəziyyəti" xəbərdarlığını Ruttenin Rusiyanın məğlubiyyətə doğru getməsi haqqında iddiası ilə birləşdirərək təhdiddən çox qətiyyəti vurğulayır. Başlıqlarda 3.5%-lik müdafiə xərcləri göstəricisinə, Baş nazirlə görüşə və ya "shadow fleet" əleyhinə tədbirlərə nisbətən az diqqında az olur.
Mənbələr nədə fərqlənir
Təqdim olunan materiallarda Britaniyanın baş naziri kimi Andy Barnhemin adı çəkilir, lakin başqa bir fakt keçmiş baş nazir kimi Keir Starmeri göstərir; həmçinin John Healey-in Barnhem tərəfindən Xəzinədarlıq Kansleri adını alması haqqında məlumatlar verilir ki, bu da tanınan vəzifə sahibləri və göstərilən tarixlərlə ziddahınlanır.
Kontekst
3.5%-lik ÜDM hədəfi 2025-ci ildə Haaqa sammitində ABŞ-ın təzyiqindən sonra razılaşdırılıb. Britaniya hazırda müdafiə xərclərini onilliyin sonuna qədər yalnız ÜDM-in 2.7%-ə qədər artırmağı planlaşdırır; proqnozlara görə, Almaniya 2029-cu ilə qədər Britaniyanı ümumi NATO müdafiə xərclərində qabaqlayacaq. Sentyabrın 15-i gecəsi NATO patrul missiyasının qırıcıları ilk dəfə Litva üzərində sahibiyyəti müəyyən edilməmiş və Belarus ərazisindən daxil olan pilotsuz uçan aparatı vurub. Litva Prezidenti Gitanas Nauseda belə pilotsuz uçan aparatların Baltikyanı ərazilərə meyl etdirilməsinin qəsdən buraxıla biləcəyini güman edir.