Ukrayna dronları Rusiyanın ən böyük dizel istehsal edən neftayırma zavodlarının yarısını iflic edib
Ukrayna dron hücumları Rusiyanın altı ən böyük dizel istehsal edən neftayırma zavodundan üçünə ciddi ziyan vurub: Kirishi tam dayanıb, Volqoqrad və Norsi təxminən dörddə bir gücü ilə işləyir, Taneko isə 13 sentyabr hücumuna məruz qalıb. ABŞ prezidenti Donald Tramp Volodimir Zelenskini bu hücumları dayandırmağa çağırıb, Ukrayna isə atəşkəsi Rusiyanın da ukrayna enerji infrastrukturuna zərbələri dayandırması şərtiylə bağlayıb.
Əsas məqamlar
- Altı zavod — Omsk, Kirishi, Volqoqrad, Perm, Norsi və Taneko — Rusiyanın dizel istehsalının təxminən yarısını təmin edir.
- Kirishi (Kinef) zavodu tamamilə dayanıb; Volqoqrad və Norsi təxminən dörddə bir gücü ilə işləyir.
- Taneko zavodu 13 sentyabrda dron hücumuna məruz qalıb; istehsala təsiri hələ qiymətləndirilməyib.
- ABŞ-da orta dizel qiyməti 10 sentyabrda ilk dəfə qallonda $6-ı keçib (GasBuddy).
- Tramp 13 sentyabrda Zelenskini Rusiyanın dizel infrastrukturasına zərbələri dayandırmağa çağırıb.
- Rusiya istehsalın azalması fonunda benzin, dizel və aviasiya yanacağının ixracını artıq məhdudlaşdırıb.
- Ukrayna atəşkəsin yalnız Rusiya da ukrayna enerji obyektlərinə zərbələri dayandırdıqdan sonra mümkün olduğunu bildirib.
Bu niyə vacibdir
Rusiyanın ən böyük dizel istehsalçılarının yarısının iflic olması qlobal yanacaq təchizatında ciddi nəticələr yaradıb — ABŞ-da dizel qiyməti qallonda $6-ı keçib. Eyni zamanda Tramp Zelenskini bu hücumları dayandırmağa çağırıb, Ukrayna isə atəşkəsi Rusiyanın da ukrayna enerji infrastrukturasına zərbələri kəsməsi şərtiylə bağlayıb.
Nə baş verdi
Sentyaрın əvvəlindən Ukraynanın dron hücumları Rusiyanın altı ən böyük dizel istehsal edən zavodundan üçünə ciddi təsir göstərib. Kirishi (Kinef) tamamilə dayanıb, Volqoqrad və Norsi (Nijni Novqorod) təxminən dörddə bir gücü ilə işləyir. Taneko (Nijnekamsk) 13 sentyabrda dron hücumuna məruz qalıb, lakin Reuters-in mənbələrinə görə onun istehsalına təsiri hələlik qiymətləndirilməyib. Rusiya istehsalın azalması fonunda benzin, dizel və aviasiya yanacağının ixracını məhdudlaşdırıb. 13 sentyabrda ABŞ prezidenti Donald Tramp ukraynalı həmkarı Volodimir Zelenskini Rusiyanın dizel infrastrukturasına hücumları dayandırmağa çağırıb və dünyadakı dizel çatışmazlığı ilə qiymət artımının səbəbini Rusiya–Ukrayna müharibəsi ilə izah edib, İranla münaqişə ilə deyil. Ukrayna cavab olaraq atəşkəyə hazır olduğunu, lakin bunun Rusiyanın da ukrayna enerji obyektlərinə zərbələri dayandırmasından asılı olduğunu bildirib. ABŞ-da orta dizel qiyməti 10 sentyabrda ilk dəfə qallonda $6-ı keçib.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Qətər əsaslı ərəb dilli mənbə — Əl-Cəzirə — neftayırma zavodlarının istehsalının azalmasını ukrayna dronlarının uğurlu hücumları ilə izah edən neytral, təsviri başlıq təqdim edir.
Kontekst
Altı zavod — Omsk, Kirishi (Kinef), Volqoqrad, Perm, Norsi və Taneko — Rusiyanın dizel istehsalının təxminən yarısını təmin edir. Bir il əvvəl, zavodlar normal işləyəndə, Rusiya ayda təxminən 2,5 milyon ton dizel, aşağı keyfiyyətli qazoyl ilə birlikdə 3,3–3,4 milyon ton ixrac edirdi. 2025-ci ilin ortalarında ixrac məhdudiyyətləri tətbiq olunmamışdan əvvəl, LSEG-ə görə, Türkiyə və Braziliya Rusiya dizelinin ən böyük alıcıları idi və ixrac həcmlərinin ən azı yarısını təşkil edirdi. Beynəlxalq Energetika Agentliyi 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında Rusiya neftayırma zavodlarının orta hesabla hər üç gündən bir uğurla hücuma məruz qaldığını bildirib. İran ətrafındakı münaqişə də qlobal yanacaq təchizatına əlavə təzyiq yaradıb. Dizeldən yük maşınları, dəmir yolu, dəniz nəqliyyatı və kənd təsərrüfatında geniş istifadə olunur; ABŞ aqrar sektoru artıq dörd ildir ardıcıl olaraq quraqlıq, yüksək istehsal xərcləri və Tramp administrasiyasının ticarət siyasətinin təsirləri səbəbindən azalan gəlirliliyə görə çətinliklərlə üzləşir.