Ukrayna Baş Prokuroru NABU direktoruna şübhə bildirişi imzaladı, Zelenski onun dərhal azad edilməsini tələb etdi

Bu niyə vacibdir

Vəzifədə olan Baş Prokuror iki əsas antikorrupsiya orqanının — NABU və SAPO-nun — rəhbərlərinə ictimai şəkildə şübhə bildirişi imzalayıb, Baş Prokurorluq Ofisi ilə antikorrupsiya strukturları arasında birbaşa institusional qarşıdurma yaradıb. Prezident Zelenskinin parlamentdən Kravçenkonun dərhal azad edilməsini istəməsi daxili hüquq-mühafizə toqquşmasını ən yüksək siyasi səviyyəyə qaldırıb. Kravçenkonun həmin gecə ölkəni tərk etməsi və Antikorrupsiya Fəaliyyət Mərkəzinin (TsPK) bu gedişin NABU-ya qarşı şübhənin imzalanması ilə mübadilədə icazə verildiyi iddiası xüsusi narahatlıq doğurur.

Nə baş verdi

Baş Prokuror Ruslan Kravçenko 14 sentyabr səhər video müraciətlə NABU direktoru Semen Krivonos və SAPO rəhbəri Oleksandr Klimenkoya yaxın şəxsə qarşı şübhə bildirişi imzaladığını açıqladı. Bildirişlər 13 sentyabr tarixi ilə ÜDMIR-də qeydiyyatdan keçib; ikinci şəxsin adı dərc olunan sənədlərdə qaraldılıb. Kravçenko Krivonosu rəsmi sənədlərin saxtalaşdırılması və saxta övladlığa götürmə ilə, ikinci şəxsi isə Ali Antikorrupsiya Məhkəməsinin hakimlərinə təsir göstərmək, qanunsuz gəlir təklif etmək və səfərbərlikdən yayınmağa şərait yaratmaqla şübhələndirib.

Kravçenko «Karfagen» əməliyyatının əsl məqsədinin NABU və SAPO rəhbərləri və əməkdaşlarına aid cinayət işlərinin materiallarına çıxış əldə etmək, sonra isə onu vəzifədən uzaqlaşdırıb bu işlərdə prosessual qərarların qəbulunu dayandırmaq olduğunu iddia etdi. O, həmçinin Baş Prokurorluq Ofisinin NABU və SAPO əməkdaşlarının ağır və xüsusilə ağır cinayətlərinə aid onlarla cinayət işində prosesual rəhbərliyi həyata keçirdiyini, 100-dən çox şəxsin dindirildiyini və gizli istintaq hərəkətlərinin materialının toplandığını söylədi.

Prezident Zelenski cavab olaraq, Baş Prokurorun «yeganə yolu» olduğunu — vəzifədən azad edilməsini — və bunu artıq Kravçenkoya söylədiyini bəyan edərək, deputatlardan onun azad edilməsini təcili dəstəkləmələrini xahiş etdi. NABU və SAPO Krivonos üçün rəsmi şübhə bildirişinin hələ verilmədiyini və Kravçenkonun hərəkətlərini müstəqil antikorrupsiya orqanlarına «sistematik hücumun davamı» adlandırdı. Krivonos özü işin saxtalaşdırıldığını və ona heç bir şübhə bildirişinin rəsmi şəkildə verilmədiyini bildirdi.

Ukrayna Pravdasının hüquq-mühafizə orqanlarındakı mənbələrinə görə, Kravçenko həmin gecə təxminən 02:30-da xidməti avtomobillə sərhəddi keçib; «Servant of the People» fraksiyasının rəhbəri David Araxamiya parlamentdə 15 sentyabrda səsvermə planlaşdırıldığını açıqladı.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna KİV-ləri institusional qarşıdurmanı diqqətlə izləyir: Kravçenkonun «Karfagen» əməliyyatı haqqunda video iddiaları, NABU/SAPO-nun cavab olaraq işlətdiyi «sistematik hücum» ifadəsi və Zelenskinin Kravçenkonun dərhal azad edilməsi çağırışı detallı şəkildə işıqlandırılır. Ukrayna mətbuatı istefaların ardıcıllığını və prosessual statusu ön plana çıxarır — Kravçenkonun 7 sentyabr istefa ərizəsi hələ parlament səsverməsindən keçməyib, onun birinci müavini də istefa verib, deputat Serhiy Vlasenko isə izah edib ki, şübhə bildirişi vəzifədən azad edildikdən sonra da qüvvədə qalır. Ukrayna mənbələri xüsusilə Kravçenkonun ölkəni tərk etməsini vurğulayır — qanun-mühafizə orqanlarındakı mənbələrin sərhədin 02:30-da xidməti maşınla keçilməsi və Litvaya ezamiyyət bəhanəsi barədə məlumatları, habelə TsPK-nin bu gedişin Krivonos üçün şübhənin imzalanması ilə mübadilədə razılaşdırıldığı iddiasını önə çəkir. Prezident Ofisi mənbələri Kravçenkonun addımını Prezident Ofisi ilə razılaşdırılmamış «şəxsi təşəbbüs» kimi xarakterizə edib və ləğv olunacağını bildirib.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Beynəlxalq çərçivə sintezdə ayrıca təqdim olunmayıb.

Kontekst

4 sentyabrda NABU və SAPO «Karfagen» əməliyyatı çərçivəsində Baş Prokuror Kravçenkonun, onun müavini Mariya Vdovichenkonun və Odessa OVA rəhbəri Oleq Kiperin istifadə etdiyi xidməti otaqlarda axtarışlar apardıqlarını açıqladı. 5 sentyabrda NABU/SAPO OGP-nin Beynəlxalq Hüquqi Əməkdaşlıq Departamentinin müavin rəhbəri Serhiy Kropivanı cinayət təşkilatının təşkilatçısı kimi adlandırdı; Ali Antikorrupsiya Məhkəməsi 6 sentyabrda onun üçün 120 milyon qrivna məbləğində girovla azadlığa buraxılma haqqında qərar çıxardı, 7-8 sentyabrda isə əlaqəli şəxslər — İvaxnenko, Kutsi və Didiç üçün də saxlayıcı qərarları qəbul edildi. Kravçenko jurnalistlərlə bağlı söhbətində «Karfagen»dən sonra istefaya getməyəcəyini söyləmişdi, lakin Prezident Zelenski ilə görüşdən sonra 7 sentyabrda istefa ərizəsi yazdı; video müraciətin verildiyi anda Ali Rada hələ bu istefanı səsə qoymamışdı, qismən plenar iclasların olmaması səbəbindən. NABU və SAPO OGP-dən cinayət işlərinin götürülməsini və heç kimə — o cümlədən öz əməkdaşlarına — «toxunulmazlıq zəmanəti» təklif edilməsini rədd edir; bu, Kravçenkonun videoda səsləndirdiyi iddialardır.