Ukrayna Baş prokuroru Ruslan Kravchenko istefa verib

Bu niyə vacibdir

2025-ci ilin iyununda təyin olunmuş Baş prokurorun istehası «Karfagen» korrupsiya istintaqı ilə bağlı siyasi təzyiqin gücləndiyini göstərir. İş Baş prokurorluq Ofisindən guya «call-mərkəzlərin» himayə edilməsini və əmlakın yuyulmasını əhatə edir; Baş prokurorun müavini də tutulub və axtarışlarda anti-korrupsiya rəhbərlərinə qarşı müşahidə materialları aşkarlanıb ki, bu da NABU və SAPO-nun müstəqilliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır.

Nə baş verdi

2026-cı il sentyabrın 7-də axşam saatlarında Ukrayna Baş prokuroru Ruslan Kravçenko istefa ərizəsini təqdim edib. Bu, NABU və SAPO-nun 5 sentyabrda «Karfagen» adlı cinayət təşkilatının ifşası ilə bağlı elanından, habelə 6-7 sentyabr tarixlərində Kravçenko, onun birinci müavini Mariya Vdovichenko və Odessa OVA-nın rəhbəri Oleq Kiperdə keçirilmiş axtarışlardan sonra baş verib. «Karfagen» işi üzrə Baş prokurorluq Ofisinin kiber/beynəlxalq əməkdaşlıq departamentinin rəhbəri Serhiy Kropiva 120 milyon qrivna alternativ girovla VAKS tərəfindən həbs edilib; onun partnyoru Yelizaveta Ivaxnenko (20 milyon qrivna girov) və sürücüsü Serhiy Kutsı da saxlanılıb.

Kravçenko istehadan əvvəl «Karfagen» işində prosessual statusu olmadığını və isteha verməyi planlaşdırmadığını bildirib, lakin Prezident Volodimir Zelenski (və bir mənbəyə görə, «Xalqın Xidmətçisi» fraksiyasının rəhbəri David Araxamiya ilə) görüşdən sonra qərarını dəyişib və istehasını «şüurlu siyasi qərar» adlandırıb. Vdovichenko da isteha verib; onun əmri imzalanıb və 8 sentyabr son iş günü olub. Sentyabrın 8-də Ali Radanın hüquq-mühafizə komitəsinin iclası çağırılsa da, gündəlik təsdiq edilməyib və iclas bağlanıb. Komitə prezidentin təqdimatını daxil olduğu andan 24 saat ərzində nəzərdən keçirməyi öhdəsinə götürüb, lakin sentyabrın 9-u saat 15:00-a olan məlumata görə, sənəd hələ parlamentdə qeydiyyata alınmayıb.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna KİV-ləri hadisəni ilk növbədə Kravçenkonun şəxsiyyəti, «Karfagen» işi və Prezident Ofisi ilə Baş prokurorluq arasındakı siyasi nəticələr kontekstində işıqlandırır. Diqqət anti-korrupsiya və hüquq-mühafizə komitələrinin roluna, parlament prosedurunun detallarına — 8 sentyabr iclasına, gündəliyin təsdiq olunmamasına və prezidentin təqdimatının 24 saat ərzində baxılacağı öhdəliyinə — yönəlib. Bundan əlavə, Vdovichenkonun axtarışlarında aşkar edilmiş Kropivanın hədiyyə etdiyi iddia edilən «Rolex» saatları, NABU direktoru Semen Krivonos və SAPO rəhbəri Aleksandr Klyomenkonun ailələri və əməkdaşlarına qarşı müşahidə materialları, habelə onun qardaşının Rusiya hərbi prokurorluğunda rəhbər vəzifə tutduğu iddiaları xüsusi vurğulanır.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Beynəlxalq media, o cümlədən fransızdilli «Le Monde», istehanı Zelenskinin siyasi quruluşuna korrupsiya səbəbindən dəyən sarsıdıcı zərbə kimi təqdim edir və parlament proseduru deyil, daha geniş siyasi təsirləri ön plana çıxarır. Xarici KİV-lər Kravçenkonun 36 yaşını və onun yalnız 2025-ci ilin iyununda təyin edildiyini qeyd edir, hadisəni 2025-ci ilin iyulunda NABU/SAPO müstəqilliyinin məhdudlaşdırılması cəhdi ilə kontekstləşdirərək prezidentliklə anti-korrupsiya orqanları arasındakı davamlı gərginliyin davamı kimi göstərir. Eyni zamanda, Kravçenkonun iş üzrə rəsmi statusunun olmadığı, bir müavininin isə həbs edildiyi vurğulanaraq, süjet daha çox Ofis daxilindəki qalmaqal kimi çərçivələnir.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr Kravçenkonun isteha qərarını nə zaman verdiyində fərqlənir: o, ictimai şəkildə isteha verməyi planlaşdırmadığını və işi siyasi təzyiq kimi qiymətləndirdiyini bildirib, lakin Prezident Zelenski ilə (və bir hesabata görə, «Xalqın Xidmətçisi» fraksiyasının rəhbəri David Araxamiya ilə) görüşdən sonra istehasını «şüurlu siyasi qərar» adlandırıb. Bundan əlavə, Serhiy Kropivanın dəqiq vəzifəsi ilə bağlı fərqlər var: bəzi mənbələr onu Baş prokurorluq Ofisinin kiber departamentinin rəhbəri, digərləri isə Beynəlxalq Əməkdaşlıq Departamentinin müavin rəhbəri kimi göstərir.

Kontekst

5 sentyabr 2026-cı ildə NABU və SAPO, Baş prokurorluq Ofisi daxilində guya fırıldaqçı call-mərkəzləri «himayə edən» və əmlakı yuyan cinayət təşkilatının ifşasını elan edib. Ofisin kiber/beynəlxalq əməkdaşlıq departamentinin rəhbəri Serhiy Kropiva 6 sentyabrda VAKS tərəfindən 120 milyon qrivna alternativ girovla həbs edilib; onun partnyoru Yelizaveta Ivaxnenko və sürücüsü Serhiy Kutsı da saxlanılıb. 2025-ci ilin iyulunda Ukrayna prezidentliyi NABU və SAPO-nu Baş prokurorun səlahiyyəti altına salmağa cəhd edib, lakin ictimaiyyətin və Avropa tərəfdaşlarının təzyiqi ilə bu təşəbbüsdən əl çəkilib — bu, Ofis ilə anti-korrupsiya orqanları arasındakı hər hansı sonrakı gərginliyi xüsusilə həssas edir. Kravçenko «Karfagen» işində prosessual statusu olmadığını açıq şəkildə bildirib və Zelenski ilə görüşdən sonra mövqeyini dəyişənə qədər isteha verməyi planlaşdırmadığını deyib.