Kyivdə SBU və HUR arasında silahlı qarşıdurma: üç casus yaralanıb, prezident "tamamilə biabırçı" deyib

Bu niyə vacibdir

Bu insident Ukraynanın iki aparıcı təhlükəsizlik xidmətinin küçədə açıq silahlı toqquşmasıdır. Hər iki qurumdan konkret şəxslərə qarşı cinayət işi açılıb, prezident isə hər iki qurumun rəhbər müavinlərinin istefaya göndəriləcəyini açıqlayıb. Hadisə xidmətlərarası koordinasiya, komanda məsuliyyəti və SBU ilə HUR rəhbərliyi arasındakı siyasi rəqabətlə bağlı sualları gündəmə gətirib. SBU-nun rəsmi versiyasına görə, Kaplunov Müstəqillik Günü üçün Ukraynaya gələcək rus müxalifət fiquruna qarşı FSB-nin sifarişli sui-qəsdini hazırlayırdı — bu isə toqquşmanı daha geniş əks-kəşfiyyat əməliyyatı ilə əlaqələndirir.

Nə baş verdi

2025-ci il sentyabrın 1-i gecə saat 23:00 radələrində və sentyabrın 2-si səhər saat 8:00 radələrində Kiyevin Dnipro rayonunda, Bereznyakı massivində, Yurii Şumskoho küçəsində RDK komanda müavini Stepan Kaplunovun yaşadığı evin həyətində SBU və HUR əməkdaşları arasında iki silahlı insident baş verib. RDK komandiri Denis Kapustinə görə, SBU nümayəndələri Kaplunovun mənzilinə daxil olmağa cəhd edəndə ilk atəş açılıb; səhər ikinci toqquşmada üç HUR döyüşçüsü yaralanıb, hamısı hospitalizasiya edilib (biri yüngül, ikisi orta ağırlıqda). RDK-ya görə HUR cavab atəşi açmayıb, SBU isə öz növbəsində bildirib ki, onun operativ-istintaq qrupuna silahlı hücum edilib və "Alfa" xüsusi təyinatlıları tərəfindən zərərsizləşdirilib.

Sentyabrın 3-ü Baş prokuror Ruslan Kravçenko hər iki qurumdan bir nəfərə — HUR-dan Serhiy İvanova (maddə 348) və SBU-dan Nazar Verxolaya (maddə 365/2) — ittiham elan olunduğunu açıqlayıb. Həmin gün Prezident Zelenski insidenti "tamamilə biabırçı" adlandırıb və hər iki xidmətin rəhbər müavinlərinin istefaya göndəriləcəyini, həmçinin SBU-nin Dövlət sirrinin mühafizəsi departamentinin rəhbəri Oleq Xramovun azad edildiyini bildirib. Sentyabrın 4-ü Peçersk rayon məhkəməsi İvanov üçün şəxsi zəmanət (hərbi hissə komandiri Zaur Malaşenidzenin zəmanəti ilə), Verxola üçün isə SBU əks-kəşfiyyat departamentinin rəhbərinin şəxsi zəmanəti qərarını verib; hər iki iclas prokurorun vəsatəti ilə qapalı keçirilib. Dövlət Təhqiqat Bürosu (DBR) hadisəni və şəxsi məlumatların yayılmasını ayrıca araşdırır.

Mənbələr nədə fərqlənir

Sentyabrın 2-si səhər atəşi kimin açdığı barədə fikir ayrılığı var: RDK komandiri Denis Kapustinə görə, atəşi SBU nümayəndələri açıb, ayaqların altına atəş edib və HUR cavab atəşi açmayıb; SBU isə bildirir ki, onun operativ-istintaq qrupuna silahlı hücum edilib və "Alfa" xüsusi təyinatlıları silah istifadə edərək müqaviməti dayandırıb. Sentyabrın 2-i fiziki toqquşmanı kimin başlatdığı da mübahisəlidir: müdafiə vəkili Taras Borovskinin SBU versiyasına istinadən dediyinə görə, HUR əməkdaşı Serhiy İvanov "birinci hücum edib"; Kapustinin hesabatında isə təcavüzkar SBU olub və HUR cavab verməyib. Kaplunovun avqustun 23-də saxlanılmasının qanuni SBU əməliyyatı, yoxsa oğurluq olması barədə də ziddiyyət var: RDK və Kaplunov onu polis kimi təqdim edən şəxslərin zəncirləməsi və psixoloji təzyiqi ilə oğurlanma adlandırır, SBU isə əks-kəşfiyyat əməliyyatı çərçivəsində qanuni saxlayaraq əməkdaşlıq etdiyini bildirir. DBR-nin SBU əməkdaşlarının şəxsi məlumatlarını bloger İhor Moşiyçuka ötürüb-ötürmədiyi də mübahisəlidir: blogerlər İhor Laçenkov və Serhiy Sternenko direktor Oleq Suxaçovun əmri ilə DBR sorğusunu göstərib, DBR isə bütün ittihamları rəsmi şəkildə təkzib edib. SBU-nun Müstəqillik Günü üçün Ukraynaya gələn rus müxalifət liderinə qarşı FSB-nin sifarişli sui-qəsdinə dair versiyasının real olub-olmadığı da aydın deyil: Aхмед Zaqayev dairəsindəki mənbələr mediadan başqa heç bir təsdiq verməyib, Kaplunov isə əsas ittihamları rədd edir.

Kontekst

RDK Ukrayna Hərbi Kəşfiyyatının (HUR) "Tymur" xüsusi bölməsinə tabedir; RDK komandiri Denis Kapustin bildirir ki, onun rəhbərliyi Kaplunovun Rusiya tərəfi ilə bütün əlaqələrindən xəbərdardır və bunları təsdiq edir. RDK-nın baş qərargah rəisi Oleksandr Fortuna sentyabrın 1-də Kaplunovun oğurlandığını açıq bəyan edib; SBU sonradan avqustun 23-də onun saxlanılmasına görə məsuliyyəti üzərinə götürüb və bunu oğurluq deyil, qanuni əməliyyat kimi qiymətləndirib. SBU-nun versiyasına görə, Kaplunov FSB ilə əlaqələri etiraf edib və Kiyevdə Müstəqillik Günü üçün Ukraynaya gələcək rus müxalifət fiquruna (mediada Aхмед Zaqayev) sui-qəsd hazırlamaq, həmçinin Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularını pulla öldürmək tapşırığı alıb; Kaplunov ittihamları rədd edir və etirafının məcburən alındığını bildirir. HUR SBU əməkdaşları haqqında sonrakı sızmaları özünə qarşı hədəflənmiş dezinformasiya kampaniyası kimi qiymətləndirib.