Saksoniya-Anhalt seçkilərini ultra-sağçı AfD qazandı: tarixi nəticə, lakin mütləq çoxluq yoxdur
6 sentyabr 2026-cı il tarixində Saksoniya-Anhaltda keçirilən landtaq seçkilərində ultra-sağçı «Almaniya üçün Alternativ» (AfD) partiyası səslərin 43,8%-ni toplayaraq 83 yerlik parlamentdə 39 mandat qazandı. Bu, partiyaya Almaniya tarixindəki ən yüksək torpaq seçki nəticəsini verib, lakin mütləq çoxluq üçün tələb olunan 42 mandatdan üçü çatışmır. Xristian-Demokratik İttifaq (CDU) 17,2% və 15 yerlə ikinci oldu; sosial-demokratlar, yaşıllar və «Die Linke» hər biri 8 yer, BSW isə 5 yer qazandı.
Əsas məqamlar
- Seçkilər 6 sentyabr 2026-cı ildə keçirilib; iştirak 77,8% olub
- AfD 43,8% səs və 83 yerdən 39-unu qazanıb — 2021-ci ildəki 20,8%-lə müqayisədə təxminən iki dəfə artıq
- CDU 17,2% səs və 15 yer — 2021-ci ildəki 40 yerdən çox yarısını itirib
- SPD 9,3%, Yaşıllar 8,9%, Die Linke 8,6%, BSW isə 5,3% səs və 5 yer qazanıb; FDP 5% baryerini keçə bilməyib
- Nəzəri olaraq AfD+BSW koalisiyası 44 yerlə minimal çoxluq əldə edir; lakin BSW həm AfD lideri Ziqmundun, həm də CDU-lu Şultsun başçılıq etdiyi hökuməti dəstəkləməyəcəyini bildirib
- Sven Şultze (CDU) hazırkı baş nazirdir; AfD-nin namizədi 35 yaşlı Ulrix Ziqmunddur
- Xarici siyasət federal səviyyədə müəyyən edildiyindən, AfD-nin Saksoniya-Anhaltda iqtidara gəlməsi Avropa İttifaqı və NATO daxilində Almaniyanın Ukrayna siyasətini avtomatik dəyişmir
Bu niyə vacibdir
AfD-nin ən yaxşı torpaq seçki nəticəsi Almaniya siyasi mənzərəsində dərin bir dəyişikliyə işarə edir: CDU mandatlarının yarısından çoxunu itirib, kansler Fridrix Merts nəticəni «son onilliklərin ən ağır məğlubiyyəti» adlandırıb. AfD ilə BSW-nin birlikdə 44 yerlik nəzəri çoxluğu partiyaya ilk dəfə olaraq bir federal torpaqda hökumət başçılığına iddia etmək şansı verir. Partiyasının Ukraynaya hərbi yardımın dayandırılması, Rusiyaya qarşı sanksiyaların ləğvi və Moskva ilə yaxınlaşma kimi bəyanatları bu nəticəni birbaşa Ukrayna siyasəti və Avropa təhlükəsizliyi üçün mühüm hadisəyə çevirir.
Nə baş verdi
2026-cı ilin 6 sentyabrında Saksoniya-Anhaltda keçirilmiş landtaq seçkilərində «Almaniya üçün Alternativ» (AfD) səslərin 43,8%-ni toplayaraq 83 yerlik parlamentdə 39 mandat qazanıb — bu, 2021-ci ildəki 20,8% göstəricisindən təxminən iki dəfə yüksək və partiyanın tarixindəki ən yaxşı torpaq seçki nəticəsidir. Mütləq çoxluq üçün 42 mandat tələb olunduğundan AfD üç yer geridə qalıb. İkinci yerdə CDU 17,2% səs və 15 yerlə (2021-ci ildə 40 yeri var idi) gəlib; SPD 9,3% (8 yer), Yaşıllar 8,9% (8 yer), Die Linke 8,6% (8 yer; 2021-ci ildə 12 yer idi) və 5,3%-lə 5% baryerini keçən BSW 5 yer qazanıb. FDP və bir sıra digər kiçik partiyalar baryeri aşa bilməyib. Seçki iştirakı 77,8% olub, saat 18:00 üçün isə 76,5% göstəricisi 1990-cı ildən bəri ən yüksəkdir. Səslərin təxminən saat 3 radələrində açıqlanan ilkin rəsmi nəticələrinə görə, CDU sədri, hazırkı baş nazir Sven Şultze rəqibi olaraq qalır; AfD-nin baş nazir postu üçün namizədi 35 yaşlı Ulrix Ziqmunddur, AfD-nin sədr müavini Tino Xrupalla onun irəli sürüləcəyini açıqlayıb. BSW həm Ziqmundun, həm də Şultsenin rəhbərlik edəcəyi hökuməti dəstəkləməyəcəyini bəyan edib; bu isə koalisiya riyaziyyatını mürəkkəbləşdirir. Nəzəri olaraq AfD+BSW koalisiyası 44 yerlə minimal çoxluq əldə edir, halbuki CDU+SPD+Yaşıllar 31, bu blok Die Linke ilə birlikdə 39 yerə çatsa da, 42 yerlik həddi keçmir.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün təqdim olunan mənbələr ukraynalıdilli KİV-lərdir (KİV-lər və informasiya agentlikləri, ölkə kodu UA), ona görə hekayə birbaşa Ukrayna maraqları prizmasından şərh olunur. AfD ardıcıl olaraq «prorusiyalı» və ya «ultrasağçı» kimi işarələnir; onun Ukraynaya hərbi yardımın dayandırılması, Rusiyaya qarşı sanksiyaların ləğvi və Ukraynanın Aİ/NATO-ya üzvlüyünə qarşı çıxması kimi mövqeləri ön plana çəkilir. Ukraynalı KİV-lər AfD-nin Saksoniya-Anhalt məktəblərində pulsuz rus dili dərsləri vədini, partiyanın xarici siyasət istiqamətinin rəhbəri Markus Fronmayyerin Rusiya rəsmiləri və Qazprom ilə «Şimal axını»nın bərpası barədə danışıqlarını, eləcə də Alis Vaydelin bəyanatını — hakimiyyətə gəlsələr, Almaniyanın Ukraynadan yardım xərclərini və «Şimal axını»na dəyən ziyanın kompensasiyasını tələb edəcəkləri açıqlamasını xüsusilə vurğulayır. Hesabatlarda həmçinin AfD-nin Bundestaq fraksiyasının 2024-cü ilin iyununda Prezident Volodimir Zelenskinin çıxışını boykot çağırışı və 2025-ci ildə Federal Konstitusiya Mühafizə İdarəsinin partiyaya «təsdiqlənmiş sağ ekstremist təşkilat» kimi verdiyi status xatırladılır.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Təqdim olunan mənbələr arasında Ukraynadan kənar beynəlxalq media yoxdur; xarici aktyorlar yalnız İlon Maskın, keçmiş Macarıstan baş naziri Viktor Orbanın, İtaliyanın vitse-prezidenti Matteo Salvininin, Slovakiyanın baş naziri Robert Fikonun və Polşanın baş naziri Donald Tuskun reaksiyaları şəklində, eyni ukraynalı KİV-lərin hesabatları vasitəsilə ötürülür.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələrin əksəriyyəti AfD-nin nəticəsini 43,8% göstərir, lakin bir material və Reuters, Guardian istinadları AfD-nin payını 44%-ə yuvarlaqlaşdırır. BSW-nin Saksoniya-Anhalt lideri Tomas Şultze əvvəlcə bütün partiyalarla, o cümlədən AfD ilə danışıqlara hazır olduğunu deyib, lakin sonra həm AfD-nin Ziqmundunun, həm də CDU-nun Şultsesinin başçılıq edəcəyi hökuməti dəstəkləməyəcəklərini açıqlayıb — bu, BSW-nin faktiki mövqeyi ilə bağlı müəyyən gərginlik yaradır.
Kontekst
Saksoniya-Anhalt landtaqı 83 yerlikdir; mütləq çoxluq üçün 42 mandat tələb olunur. AfD 2013-cü ilin fevralında təsis edilib, 2017-ci ildə ilk dəfə Bundestaqa daxil olub — İkinci Dünya müharibəsindən bəri ilk ultra-sağçı Bundestaq iştirakı. 2025-ci ildə Almaniyanın Federal Konstitusiya Mühafizə İdarəsi AfD-ni «təsdiqlənmiş sağ ekstremist» təşkilat kimi təsnif edib, AfD isə bu statusu məhkəmədə mübahisələndirir; 2026-cı ilin fevralında məhkəmə bu təyinatın istifadəsini müvəqqəti qadağan edib. 20 sentyabrda Meklenburq-Ön Pomeraniyada və Berlində daha iki torpaq seçkisi keçiriləcək; növbəti federal seçkilər 2029-cu ildən gec olmayaraq baş tutmalıdır. Almaniyanın xarici siyasəti federal səviyyədə müəyyən edildiyindən, AfD-nin Saksoniya-Anhaltda hökumətə gəlməsi birbaşa olaraq Almaniyanın Ukrayna siyasətini dəyişmir.