Moskva aeroportları ikinci gecə ardıcıl uçuşları dayandırdı; Ukrayna ICAO-ya müraciət edib
Moskvanın Vnukovo və Şeremetyevo aeroportları ikinci gecə ardıcıl olaraq uçuşların qəbulunu və yola salınmasını dayandırıb. Bu, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin Rusiya hava məkanının mülki aviasiya üçün tam təhlükəli olduğu barədə xəbərdarlığından sonra baş verib. Ukrayna ICAO-ya rəsmi müraciət edib və Rusiya üzərindən mülki uçuşların tam qadağan edilməsini tələb edib; ICAO münaqişə zonaları üzrə təhlükəsizlik tövsiyələrini yeniləyib. Rusiya rəsmiləri, o cümlədən Vladimir Putin, xəbərdarlıqları "dövlət terrorizmi" kimi rədd edib.
Əsas məqamlar
- Vnukovo və Şeremetyevo aeroportları ikinci gecə ardıcıl uçuşları dayandırıb; Rosaviatsiya Moskva regionunda müvəqqəti məhdudiyyətlər elan edib.
- Flightradar24 məlumatına görə, Şeremetyevoda 21 reys ləğv edilib, 235-i gecikir; Vnukovoda 22 reys ləğv edilib, 94-ü gecikir.
- 1 sentyabrda Prezident Volodimir Zelenski aviaşirkətlərə və sığortaçılara xəbərdarlıq edib ki, Rusiya hava məkanı Ukraynanın cavab dronları səbəbindən mülki aviasiya üçün tam təhlükəlidir; Ukrayna sərnişin təyyarələrinə hücum etmək niyyətində deyil.
- 2 sentyabrda XİN rəhbəri Andriy Sibiha ICAO-nu Rusiya hava məkanında uçuşlar üçün artan təhdidlər barədə məlumatlandırıb; İcmalar və Ərazilərin İnkişafı naziri Mikola Kalaşnik ICAO-nun Baş katibinə müraciət edərək üzv dövlətlərə Rusiya üzərindən mülki uçuşları tam qadağan etməyi tövsiyə edib.
- ICAO 2 sentyabrda münaqişə zonaları yaxınlığında uçuşlar üçün təhlükəsizlik tövsiyələrini yeniləyib və uzaqmənzilli silahları, dronları, GNSS radio tezlik maneələrini və müasir HHM sistemlərini təhdidlər kimi müəyyən edib.
- Rusiya tərəfi Rosaviatsiya NOTAM-ı ilə Ukraynanın sənədlərini hüquqi qüvvəsi olmayan adlandırıb; Putin Zelenskinin sözlərini "dövlət terrorizminə iddia" kimi xarakterizə edib və Ukraynanın enerji infrastrukturasına zərbələr ilə hədələyib.
- Xəbərdarlıqlardan sonra Rusiya aviaşirkətlərinin qiymətləri düşüb, Aeroflotun səhmləri 5%-dən çox azalıb.
Bu niyə vacibdir
Rusiya aeroportlarının ardıcıl gecə dayandırılması və yüzlərlə reysin ləğvi Rusiya hava məkanında yeni pozuntu mərhələsinə işarədir. Ukrayna Prezidentinin beynəlxalq aviaşirkətlərə və sığortaçılara birbaşa xəbərdarlığı mülki aviasiya təhlükəsizliyi uğrunda informasiya və hüquqi kampaniyanın əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməsidir. Ukraynanın ICAO-ya rəsmi müraciəti və Rusiya üzərindən uçuşların tam qadağası tələbi beynəlxalq səviyyəyə qaldırılıb; ICAO-nun cavab bəyanatı Ukraynanın müəyyənləşdirdiyi təhdidin beynəlxalq tanınmasını göstərir. Rusiya rəsmilərinin, o cümlədən Putinin, xəbərdarlıqları "dövlət terrorizmi" kimi rədd etməsi və Ukraynanın enerji infrastrukturasına zərbələr ilə hədələməsi kəskin diplomatik qarşıdurma və mümkün eskalasiyaya dəlalət edir. Rusiya aviaşirkətlərinin, xüsusilə Aeroflotun, səhmlərinin 5%-dən çox düşməsi bazarda ölçülə bilən təsir göstərir.
Nə baş verdi
Moskvanın Vnukovo və Şeremetyevo aeroportları ikinci gecə ardıcıl olaraq uçuşların qəbulunu və yola salınmasını dayandırıb. Rusiya Federal Hava Nəqliyyat Agentliyi (Rosaviatsiya) Moskva regionu aeroportlarında müvəqqəti məhdudiyyətlər elan edib. Flightradar24 məlumatına görə, Şeremetyevoda 21 reys ləğv edilib və 235-i gecikir, Vnukovoda isə 22 reys ləğv edilib və 94-ü gecikir. Əvvəlki gecə üç Moskva aeroportu əməliyyatı müvəqqəti dayandırmışdı. Jukovski (Ramenskoye) aeroportunda da müvəqqəti məhdudiyyətlər tətbiq olunub, Domodedovo isə uçuşları "müvafiq orqanlarla əlaqələndirərək" qəbul və yola salıb. 3 sentyabr saat 01:24-də Gelencik və Soçi, 03:50-də isə Penza və Saratov aeroportlarında müvəqqəti məhdudiyyətlər tətbiq edilib. Moskva meri Sergey Sobyanin 3 sentyabrda Rusiya hava müdafiəsinin səhər saat 07:20-yə qədər Moskva istiqamətində 37 dronu vurduğunu bildirib. Bu hadisələr 1 sentyabrda Prezident Volodimir Zelenskinin aviaşirkətlərə və sığortaçılara Rusiya hava məkanının mülki aviasiya üçün tam təhlükəli olduğu barədə xəbərdarlığından sonra baş verib. Zelenski Ukraynanın sərnişin təyyarələrinə hücum etmək niyyətində olmadığını, lakin beynəlxalq şirkətləri hərbi riskləri nəzərə almağa çağırdığını bildirib. 2 sentyabrda Ukrayna XİN rəhbəri Andriy Sibiha ICAO-nu Rusiya hava məkanında uçuşlar üçün artan təhdidlər barədə məlumatlandırıb. İcmalar və Ərazilərin İnkişafı naziri Mikola Kalaşnik ICAO-nun Baş katibinə müraciət edərək üzv dövlətlərə Rusiya üzərindən mülki uçuşları tam qadağan etməyi tövsiyə edib. Rosaviatsiya cavab olaraq NOTAM dərc edərək Ukraynanın Rusiya hava məkanına dair sənədlərinin hüquqi qüvvəsinin olmadığını və Çikaqo Konvensiyasını pozduğunu bildirib. ICAO 2 sentyabrda münaqişə zonaları yaxınlığında uçuşlar üçün təhlükəsizlik tövsiyələrini yeniləyib, uzaqmənzilli silahları, dronları, GNSS radio tezlik maneələrini və müasir HHM sistemlərini təhdidlər kimi müəyyən edib. Zelenski 2 sentyabrda ilk aviaşirkətlərin Rusiya aeroportlarına uçuşlardan imtina etməyə başladığını bildirib. Xəbərdarlıqlardan sonra Rusiya aviaşirkətlərinin səhmləri düşüb, Aeroflotun səhmləri 5%-dən çox azalıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Təqdim olunan mənbələrin əksəriyyəti Ukrayna KİV-ləridir və hamısı hekayəni Zelenskinin xəbərdarlığı və Moskva aeroportlarının dayandırılması ətrafında çərçivələyir, başlıqlar bağlanmaları birbaşa Zelenskinin xəbərdarlıqlarına aid edir. Bir neçə material diplomatik eskalasiyanı mərkəzləşdirir, Ukraynanın ICAO-ya rəsmi müraciətini və Rusiya üzərindən mülki uçuşların tam qadağası çağırışını vurğulayır. Məqalələr Putinin xəbərdarlığı "dövlət terrorizmi" kimi xarakterizə etməsini qeyd edir və onu Dezinformasiyaya Qarşı Mərkəzin Ukrayna cavabı ilə – Rusiyanın özünün terror fəaliyyəti həyata keçirdiyi ittihamı – paralel təqdim edir. Bir neçə məqalə Rusiya aviasiyası üçün maliyyə nəticələrini qeyd edir, Aeroflotun səhmlərinin 5%-dən çox düşdüyünü bildirir. Bir material Atlantic jurnalistinin hesabatına istinad edərək epizodun Moskva aeroportlarını bloklamaq üçün süni intellektli dron sürülərindən istifadə edən əvvəlcədən planlaşdırılmış Ukrayna əməliyyatının başlanğıcı olduğunu iddia edir.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Təqdim olunan mənbələr dəstində qeyri-ukraynalı perspektivdən yalnız bir məqalə var; o, hekayəni Ukraynanın rəsmi xəbərdarlığına cavab olaraq ICAO-nun münaqişə zonası təhlükəsizlik tövsiyələrini yeniləməsi kimi çərçivələyir, çoxterəfli aviasiya təhlükəsizliyi bucağına diqqət yetirir, Moskva aeroportlarının bağlanmasını isə ikinci planda saxlayır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Moskva meri Sergey Sobyaninin 3 sentyabr gecəsi Rusiya paytaxtı istiqamətində vurulan dronların sayı barədə hesabatlar ziddiyyətlidir: bir mənbələr qrupu 37 dronun vurulduğunu, digəri isə 10 dronun məhv edildiyini bildirir. Rosaviatsiya Rusiya hava nəqliyyatı və yer infrastrukturasının planlı şəkildə fəaliyyətini davam etdirdiyini və Ukrayna sənədlərinin hüquqi qüvvəsinin olmadığını iddia edib, lakin eyni dövrdə Vnukovo və Şeremetyevonun ardıcıl gecə bağlanmaları, yüzlərlə reysin ləğvi və gecikməsi, həmçinin Zelenskinin ilk aviaşirkətlərin Rusiya aeroportlarına uçuşlardan imtina etməyə başladığı barədə iddiası bu bəyanatla ziddiyyət təşkil edir.
Kontekst
Zelenski təhlükəni Rusiyanın müharibəsi və Ukraynanın cavab olaraq Rusiya hava məkanında dron və raketlərdən istifadəsi ilə əlaqələndirib, eyni zamanda Ukraynanın sərnişin təyyarələrinə hücum etmək niyyətində olmadığını bildirib. Ukrayna ICAO Baş katibinə göndərdiyi məktubda BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsinə əsasən özünümüdafiə hüququna istinad edib. ICAO-nun bəyanatı xüsusi olaraq uzaqmənzilli silahları, dronları, GNSS radio tezlik maneələrini və müasir HHM sistemlərini mülki aviasiyaya təhdidlər kimi müəyyən edib və mülki təyyarələrə qarşı silah istifadəsinin Çikaqo Konvensiyası ilə qadağan olunduğunu təsdiqləyib. Bir hesabata görə, Atlantic jurnalisti epizodu Moskva aeroportlarını bloklamaq üçün süni intellektli dron sürülərindən istifadə edən əvvəlcədən planlaşdırılmış əməliyyatın başlanğıcı kimi təsvir edib.