Moskva aeroportları ikinci gecə də uçuşları dayandırdı; Ukrayna ICAO-dan Rusiya üzərindən uçuşları qadağan etməyi istəyir
Prezident Volodimir Zelenskinin Rusiya hava məkanının mülki aviasiya üçün təhlükəli olduğu barədə xəbərdarlıqlarından sonra Moskvanın Vnukovo və Şeremetyevo aeroportları ikinci ardıcıl gecə uçuşları dayandırıb. Ukrayna ICAO-ya müraciət edərək Rusiya üzərindən mülki uçuşların tam qadağan edilməsini istəyib; Rosaviatsiya isə xəbərdarlıqları qanunsuz adlandırıb.
Əsas məqamlar
- Vnukovo və Şeremetyevo aeroportları ikinci ardıcıl gecə uçuşları qəbul edib və yola salmayıb
- Flightradar24-ə görə, Şeremetyevoda 21 reys ləğv edilib və 235-i gecikib, Vnukovoda isə 22 reys ləğv edilib və 94-ü gecikib
- 1 sentyabrda Zelenski aviasiya şirkətləri və sığortaçıları Rusiya hava məkanının mülki təyyarələr üçün tam təhlükəli olduğu barədə xəbərdar edib
- 2 sentyabrda xarici işlər naziri Andriy Sibiha ICAO-ya Rusiya hava məkanında uçuşlara artan təhdidlər barədə məlumat verib
- 2 sentyabrda icma və ərazilərin inkişafı naziri Mikola Kalaşnik ICAO-nun baş katibinə müraciət edərək üzv dövlətləri Rusiya üzərindən mülki uçuşları tam qadağan etməyə çağırıb
- Rosaviatsiya NOTAM yayaraq Ukraynanın Rusiya hava məkanı ilə bağlı sənədlərinin hüquqi qüvvəsinin olmadığını və Çikaqo Konvensiyasını pozduğunu bildirib
- Moskva meri Sergey Sobyanin 3 sentyabrda Rusiya hava hücumunun Moskva istiqamətindəki 37 dronu məhv etdiyini açıqlayıb (ayrı mənbə 10 PUA-nın məhv edildiyini bildirir)
Bu niyə vacibdir
Bu hadisə Ukraynanın mülki aviasiya riskləri ilə bağlı xəbərdarlıqları Rusiya aviasiyasına təzyiq aləti kimi istifadə etmək strategiyasının gücləndiyini göstərir. ICAO səviyyəsində qarşıdurma Çikaqo Konvensiyasının hər iki tərəfin istinad etdiyi hüquqi döyüş meydanına çevrilib, Rusiya aviaşirkətlərinin bazar dəyəri (o cümlədən Aeroflot-un səhmlərinin 5%-dən çox düşməsi) və ilk aviaşirkətlərin Rusiya reyslərindən imtina etməsi kimi konkret nəticələr yaranıb. Eyni zamanda, dronların və hava hücum sistemlərinin münaqişə zonasında yayılması ICAO-nun təlimatlarını yeniləməsinə səbəb olub.
Nə baş verdi
Moskvanın Vnukovo və Şeremetyevo aeroportları 3 sentyabr gecəsi ikinci ardıcıl gecə uçuşları dayandırıb; Rosaviatsiya müvəqqəti məhdudiyyətlər elan edib, Jukovski (Ramenskoye) aeroportunda da məhdudiyyətlər tətbiq olunub, Domodedovo isə "müvafiq orqanlarla əlaqələndirilmiş" şəkildə işləyib. Gecə ərzində Gelencik, Soçi, Penza və Saratov aeroportlarında da müvəqqəti məhdudiyyətlər qoyulub. Şeremetyevoda 21 reys ləğv edilib və 235-i gecikib, Vnukovoda isə 22 reys ləğv edilib və 94-ü gecikib.
Bu hadisələr 1 sentyabrda Zelenskinin aviaşirkətləri və sığortaçıları Rusiya hava məkanının təhlükəli olduğu barədə xəbərdar etməsindən sonra baş verib. 2 sentyabrda xarici işlər naziri Andriy Sibiha ICAO-ya Rusiya hava məkanında uçuşlara artan təhdidlər barədə məlumat verib, icma və ərazilərin inkişafı naziri Mikola Kalaşnik isə ICAO-nun baş katibinə üzv dövlətləri Rusiya üzərindən mülki uçuşları tam qadağan etməyə çağıran məktub göndərib. Rosaviatsiya cavab olaraq Ukraynanın sənədlərinin hüquqi qüvvəsinin olmadığını və Çikaqo Konvensiyasını pozduğunu bildirən NOTAM yayıb. ICAO ayrıca bəyanatla üzv dövlətləri münaqişə zonalarında təyyarələri qorumaq öhdəliklərini artırmağa çağırıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri Zelenskinin xəbərdarlıqlarını və Sibiha və Kalaşnik vasitəsilə ICAO-ya edilən rəsmi müraciətləri Rusiya üzərindən uçuşları qadağan etmək üçün diplomatik-hüquqi təzyiq kimi təqdim edir, Rusiya hava hücumunun və Rusiyanın təhlükəsizlik tədbirlərini saymadığının mülki aviasiyaya risk yaratdığını vurğulayır. Putinin "dövlət terrorizmi" ittihamlarına cavab olaraq Andri Kovalenkonun sitatı gətirilir, həmçinin Zelenskinin 2 sentyabrda ilk aviaşirkətlərin Rusiya reyslərindən imtina etməyə başladığı və Aeroflot-un səhmlərinin 5%-dən çox düşdüyü qeyd olunur. Putinin Ukraynanın enerji infrastrukturuna zərbə ilə hədələməsi əlavə eskalasiya kimi işıqlandırılır; ICAO-nun yenilənmiş təlimatları Ukraynanın müraciətlərinin haqlı olduğunun təsdiqi kimi göstərilir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Rusiya hakimiyyət orqanlarının (Putin, Nikitin, Kobyakov, Rosaviatsiya NOTAM-ı) mülki aviasiyanın Rusiya Federasiyasında normal və təhlükəsiz şəkildə fəaliyyət göstərdiyini, Ukrayna tərəfinin isə (Zelenski, Sibiha, Kovalenko, Kalaşnik) Rusiya hava məkanını mülki təyyarələr üçün təhlükəli adlandıraraq beynəlxalq uçuş qadağası tələb etdiyini bildirir. Bundan əlavə, 3 sentyabr gecəsi Moskva istiqamətində məhv edilən dronların sayında fərq var: Sobyanin saat 07:20-yə qədər 37 dron məhv edildiyini açıqlayıb, digər mənbə isə gecə ərzində 10 PUA-nın məhv edildiyini bildirir.
Kontekst
Bu xəbərdarlıqlar zəncirinin başlanğıcında Zelenskinin 1 sentyabr 2025-ci ildə aviaşirkətlər və sığortaçılar qarşısında Rusiya hava məkanının təhlükəli olduğunu açıq şəkildə bəyan etməsi dayanır. 2 sentyabrda Ukrayna xarici işlər naziri vasitəsilə ICAO-ya məlumat verib, nazir Mikola Kalaşnik isə hava uçuşlarının tam qadağan edilməsi tələbi ilə ICAO baş katbinə məktub göndərib. Rosaviatsiya cavabda NOTAM yayaraq Ukrayna sənədlərinin qanuni qüvvəyə malik olmadığını və Çikaqo Konvensiyasının pozuntusunu elan edib. Eyni dövrdə Sobyanin Moskva yaxınlığında gecə dron məhv edilmələrini açıqlayıb, Rusiya rəsmiləri isə bunu müvəqqəti aeroport məhdudiyyətləri üçün əsas kimi göstərib. Sonradan ICAO münaqişə zonalarında mülki aviasiyaya artan riskləri tanıyan bəyanat yayıb və müvafiq təlimatlarını yeniləyəcəyini bildirib.