Zelenski: Ukrayna Rusiyanın neft zavodlarına zərbələri dayandırmağa hazırdır, əgər Rusiya Ukraynanın enerji obyektlərinə hücumları kəsərsə

Nə baş verdi

2026-cı il oktyabrın 11-də prezident Volodimir Zelenski bəyan edib ki, Ukrayna Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırmağa hazırdır, lakin şərt kimi Rusiyanın da Ukraynanın enerji infrastrukturuna hücumları kəsməsini və istənilər de-eskalasiya addımlarının qarşılıqlı və real təminatlarla müşayiət olunmasını irəli sürüb. O, Rusiyanı Avropadakı müharibənin «yeganə real səbəbi» adlandırıb və bildirib ki, enerjiyə hücumları dayandırmaq artıq bu gün real mümkündür, lakin Putin bunu istəmir.

Bəyanat Zelenskinin bir həftə ərzində Rusiya qüvvələrinin Ukraynaya təxminən 1450 aviasiya bombası, 75 müxtəlif tipli raket və 1640-dan çox zərbə dronu atdığını, dronların təxminən 60%-inin reaktiv mühərrikli olduğunu açıqlaması ilə müşayiət olunub. Oktyabrın 11-də səhər Zaporojyedəki axtarış-xilasetmə işləri başa çatıb, Rusiya zərbəsində 23 nəfər, o cümlədən 4 uşaq həlak olub; Xarkovda tibb müəssisəsinə, Slavyanskda beşmərtəbəli binaya zərbə endirilib, bir giriş tamamilə dağılıb və insanlar dağıntılar altında qala bilərdi.

Zelenski həmçinin Avropa liderləri ilə koordinasiyanın, ilk növbədə əlavə hava hücumundan müdafiə sistemləri və döyüş aviasiyası üçün sursat tədarükü istiqamətində davam etdiyini bildirib.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr arasında üç əsas fikir ayrılığı qeydə alınıb. Birincisi, ABŞ danışıqçıları Stiv Vitkoff və Cared Kuşnerin Kiyev Rusiyanın neft emalı zavodlarına hücumları davam etdirəcəyi təqdirdə Trampın Ukrayna ilə kəşfiyyat mübadiləsini dayandıra biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib-etmədiyi: Axios anonim Ukrayna rəsmisinə istinadən bunu yazıb, anonim ABŞ rəsmisi isə belə təhdidlərin edilmədiyini rədd edib.

İkincisi, Ukraynanın Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırıb-dayandırmayacağı: Zelenski bunu Rusiyanın Ukraynanın enerji obyektlərinə hücumları dayandırması şərti ilə bağlayıb, Axios isə anonim ABŞ rəsmisinə istinadən bildirib ki, Kiyev ABŞ-ın «təxminən yarım düzə» müraciətini qulaqardına vurub və hücumları davam etdirəcək; anonim yüksək rütbəli ukraynalı rəsmi isə «Financial Times»-a Vaşinqtonun mövqeyinə baxmayaraq hücumların davam edəcəyini deyib.

Üçüncüsü, ABŞ-Rusiya dizel sazişinin səbəbi: ukraynalı mənbələr onu Putinə edilən ümumi güzəşt kimi qiymətləndirir, Axios isə anonim ABŞ rəsmisinə istinadən bunu Trampın Kiyevin birtərəfli zərbələri dayandırmaqdan imtinasına cavabı kimi təqdim edir.

Kontekst

9 oktyabr 2026-cı ildə Donald Tramp Vladimir Putinlə telefon danışığını və Rusiya dizelinə ABŞ sanksiyalarının yumşaldılması barədə sazişi elan edib; ABŞ Xəzinədarlığı 7 aprel 2027-ci ilə qədər müvəqqəti lisenziya verib, Kreml neft və neft məhsullarının tədarükünə hazır olduğunu təsdiqləyib. Tramp Zelenskini Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırmaqdan imtina etdiyinə görə tənqid edib, dizel qiymətlərinin qalxmasında Kiyevi günahlandırıb və ukraynalılara yeni prezident seçməyi məsləhət görüb.

Ukrayna ABŞ-Rusiya sazişini ABŞ-ın «zəifliyi» və Putinə «hədiyyə», Zelenski isə sanksiyaların yumşaldılmasını «dəhşətli addım» və Putinin ad gününə «hədiyyə» adlandırıb. Avropa İttifaqı bildirib ki, Rusiyaya təzyiqi azaltmaq üçün vaxt deyil və Avropa bunu etməyəcək. ABŞ həftə ərzində Vitkoff və Kuşnerin kəşfiyyat mübadiləsinin dayandırılması ilə bağlı xəbərdarlıq edə biləcəyini, anonim amerikalı rəsmi isə bunu rədd edib. Mayamidə Ukrayna, ABŞ və Avropa rəsmiləri arasında üçtərəfli danışıqlar vaxtından əvvəl bitib, oktyabrın 10-da prezidentin kommunikasiya məsləhətçisi Dmitro Litvin ukraynalı nümayəndə heyətinin yola düşdüyünü açıqlayıb. Kremldə Yuri Uşakov bildirib ki, Putin Trampla danışığında sülh danışıqlarını rədd edib və Rusiyanın «bütün məqsədlərinə» çatana qədər döyüşləri davam etdirəcək.