Cənubi Koreya səfirini Ukraynadan geri çağırıb
Cənubi Koreya Ukraynadakı səfiri Park Ki-çanı geri çağırıb. Geri çağırma, Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin BMT Baş Assambleyasında iki şimali koreyalı əsirin Seul'a köçürüldüyünü açıqlamasından sonra baş verib. Seul qərarı Ukraynanın razılıqla bağlandığı iddia edilən məxfilik sazişinin pozulması kimi qiymətləndirir, Ukrayna isə belə bir sazişin mövcudluğunu rədd edir.
Əsas məqamlar
- Cənubi Koreya Ukraynadakı səfiri Park Ki-çanı geri çağırıb; geri çağırma cümə axşamı elan edilib, səfir şənbə səhəri Seul'a qayıdıb.
- Cənubi Koreya Zelenskinin BMT Baş Assambleyasında iki şimali koreyalı əsirin Seul'a köçürüldüyünü açıqlamasından sonra addım atıb.
- Seul Ukrayna səfirini də Xarici İşlər Nazirliyinə çağırıb və əlavə tədbirlər görməklə hədələyib; prezident Li Ce-myun rəsmi üzr istəyib.
- Ukrayna rəsmiləri Seul'un istinad etdiyi məxfilik sazişinin mövcudluğunu rədd edir.
- İki şimali koreyalı əsgər 2025-ci ilin yanvarında Kursk bölgəsində Ukrayna tərəfindən əsir götürülüb və Şimali Koreyanın 2024-cü ildən müharibəyə qoşulmasından sonra əsir düşən ilk şimali koreyalı əsgərlərdir.
- Ukrayna XİN-in sözçüsü Heorhiy Tykhyi dialoqun bərpasına açıq olduqlarını və diplomatikyanın emosiyalardan üstün olmalı olduğunu bildirib.
- "The Guardian" yazır ki, iyul-avqust aylarında Cənubi Koreyadan Rusiyaya əsasən dizel yanacağı olmaqla 176 min ton məhsul göndərilib.
Bu niyə vacibdir
Bu, Cənubi Koreyanın 2008-ci ildə Yaponiyadan səfirini geri çağırmasından bəri diplomatik protest kimi istifadə etdiyi ilk səfir geri çağırmasıdır və iki ölkə arasındakı münasibətlərdə ciddi bir pozulmanı göstərir. Mərkəzində 2024-cü ildən müharibədə iştirak edən Şimali Koreyanın ilk əsir düşən əsgərlərinin köçürülməsi ilə bağlı həssas siyasi mübadilə dayanır. Tərəflər məxfilik sazişinin mövcudluğu barədə bir-birini təkzib edir, analitiklər isə gərginliyi Seulun xarici siyasət istiqamətinin dəyişməsi və prezident Li Ce-myunun daxili siyasi problemləri ilə əlaqələndirirlər.
Nə baş verdi
Cənubi Koreya Xarici İşlər Nazirliyi oktyabrın 8-də Ukraynadakı səfiri Park Ki-çanın geri çağırıldığını elan edib. Geri çağırma, Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasında çıxışı zamanı iki şimali koreyalı əsirin Seul'a köçürüldüyünü açıqlamasından sonra baş verib. Cənubi Koreya tərəfi bu addımı, əsirlərin və Şimali Koreyada qalan ailələrinin qorunması üçün Kiyevlə məxfilik sazişi bağlandığı və Zelenskinin bunu pozduğu iddiası ilə əsaslandırıb. Ukrayna rəsmiləri isə belə bir sazişin mövcudluğunu rədd edib. Cənubi Koreya həmçinin Ukrayna səfirini XİN-ə çağırıb, əlavə tədbirlərlə hədələyib və prezident Li Ce-myun rəsmi üzr tələb edib. Səfir Park Ki-çan elanın verilməsindən iki gün sonra, şənbə səhəri Seul'a qayıdıb. Ukrayna XİN-in sözçüsü Heorhiy Tykhyi Ukraynanın Seul ilə konstruktiv dialoqu bərpa etməyə açıq olduğunu bildirib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mətbuatı, xüsusilə koreyaşünas alim Mikola Polişçukun şərhlərinə istinadən, qarşıdurmanın Cənubi Koreyanın daxili siyasi dinamikası və Seulun xarici siyasətini ABŞ-dan Çinə yönəltmək cəhdi ilə izah edir; Ukrayna bu münaqişədə təsadüfi iştirakçı kimi göstərilir. Ukrayna nəşrləri qarşıdurmanı Cənubi Koreya–Rusiya ticarəti kontekstində — "The Guardian"ın iyul-avqust aylarında 176 min ton, əsasən dizel yanacağının Rusiyaya göndərildiyinə dair hesabatı ilə birlikdə — işıqlandırır və Kiyevin dialoqu saxlamaq istəyən tərəf, Seulun isə gərginliyi artıran tərəf olduğunu vurğulayır. Bəzi Ukrayna reportajları prezident Li Ce-myunun davranışını onun uzunmüddətli şəxsi siyasi problemləri ilə əlaqələndirir.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Mövcud beynəlxalq mətbuat, Zelenskinin BMT-dəki açıqlamasının yaratdığı ikitərəfli böhran kimi səfirin geri çağırılmasına diqqəti cəmləyir; Ukrayna analitiklərinin təqdim etdiyi daha geniş geopolitik və daxili-siyasi kontekstə isə nisbətən az yer verilir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Cənubi Koreya iddia edir ki, əsirlərin köçürülməsinin məxfi saxlanılması üçün Kiyevlə razılaşma mövcud idi və Ukrayna bu razılaşmanı pozub; Ukrayna rəsmiləri isə hər hansı məxfilik sazişinin mövcudluğunu rədd edir. Bir mənbə Ukraynanın rəsmi üzr istədiyini, lakin bunun Cənubi Koreya hökumətini və şəxsən prezident Linin gözləntilərini qarşılamadığını qeyd edir; digər Ukrayna açıqlaması isə yalnız dialoq çağırışı ilə məhdudlaşır. Bundan əlavə, Ukrayna mənbələri münaqişəni Cənubi Koreyanın daxili siyasəti və ABŞ-dan Çinə yönəlmə cəhdi ilə izah edərək daha geniş təqdim edir, beynəlxalq mənbə isə hadisəni əsasən şimali koreyalı əsirlərin köçürülməsi üzərindən ikitərəfli böhran kimi dar çərçivədə işıqlandırır.
Kontekst
İki şimali koreyalı əsgər 2025-ci ilin yanvarında Rusiyanın Kursk bölgəsində Ukrayna tərəfindən əsir götürülüb və onlar Şimali Koreyanın 2024-cü ildə müharibəyə qoşulmasından sonra əsir düşən ilk şimali koreyalı əsgərlərdir. Cənubi Koreya konstitusiyasına görə, şimali koreyalılar da daxil olmaqla bütün koreyalılar Cənubi Koreya vətəndaşı sayılır. Zelenski əsirlərin köçürülməsini geri çağırmadan bir ay əvvəl Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasındakı çıxışında açıqlayıb. "The Guardian" iyul-avqust aylarında Cənubi Koreyadan Rusiyaya əsasən dizel yanacağı olmaqla 176 min ton məhsulun göndərildiyini yazıb. Cənubi Koreya son dəfə səfirini 2008-ci ildə Yaponiyadakı Dokdo/Takeşima adası mübahisəsi ilə əlaqədar protest məqsədilə geri çağırıb.