Zelenski: Rusiya yeni səfərbərliyə başlayıb, Şimali Koreyadan əlavə 10 min hərbçi hazırlanır

Bu niyə vacibdir

Rusiyanın bu il dördüncü dəfə Silahlı Qüvvələrinin səlahiyyətli sayını artırması açıq rekrut statistikasından kənarda davamlı və güclənən şəxsi heyət toplanmasına işarədir. Mərkəzi Asiya, Cənub-Şərq Asiya və Afrikadan ~20 000 xarici vətəndaşın, eləcə də əlavə on minlərlə Şimali Koreya hərbçisinin cəlb edilməsi Rusiyanın daxili resurslarından asılılığı azaltmaq üçün üçüncü ölkələrdən qəsdən insan resursu axtardığını göstərir. Şimali Koreyaya texnologiya ötürülməsi və Şahed tipli dronların orada istehsalına başlanılması Rusiya-Şimali Koreya hərbi əməkdaşlığını sursat və canlı qüvvədən silah istehsalı sənayesinə qədər genişləndirir. Ukraynanın bu addımları gizli səfərbərlik kimi təqdim etməsi partnyorları Lindsey Graham qanunu və Aİ sanksiyaları kimi mexanizmləri işə salmağa təşviq edir.

Nə baş verdi

28 sentyabr axşam çıxışında Prezident Volodimir Zelenski Ukrayna Hərbi Kəşfiyyatının (HUR) məruzəsinə əsasən bildirib ki, Rusiya faktiki olaraq əlavə səfərbərliyə başlayıb, müxtəlif üsullarla rekrut sayını artırır və xariciləri ordusuna cəlb etməyi genişləndirməyi planlaşdırır. Kəşfiyyat məlumatına görə, hazırda Rusiya ərazisində 8 000-dən çox Şimali Koreya hərbi qulluqçusu var, əlavə təxminən 10 000 nəfərlik kontingent isə təlim və sonradan Rusiya ərazisinə göndərilmək üçün seçilir. Zelenski həmçinin Rusiyanın Şimali Koreyaya texnologiya ilə ödəniş etdiyini, Rusiya texniki dəstəyi ilə Şahed tipli zərbə dronlarının istehsalının Şimali Koreyada qurulduğunu açıqlayıb və Rusiyanın cəlb etdiyi vətəndaşların hökumətlərinin məlumatlandırılacağını söyləyib.

Həmin gün Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Rusiya Silahlı Qüvvələrinin səlahiyyətli sayını 15 500 nəfər artıraraq ümumi 2 441 630-a (o cümlədən 1 550 500 hərbi qulluqçu) çatdıran fərman imzalayıb. Bu, il ərzində dördüncü, genişmiqyaslı müharibə başlayandan bəri yeddinci artımdır. Zelenski partnyorları Rusiya üzərində sanksiyaların sərtləşdirilməsinə, o cümlədən Lindsey Graham qanunu və Aİ sanksiyaları kimi alətlərdən istifadəyə çağırıb.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mənbələri Zelenskini Rusiyanın canlı qüvvə planları haqqında səsli və səlahiyyətli mənbə kimi təqdim edir, HUR kəşfiyyat məlumatlarını birbaşa ictimaiyyətə çatdırır. Rusiyanın xariciləri, o cümlədən Şimali Koreya hərbçilərini cəlb etməsi və əlavə səfərbərliyə hazırlaşması Rusiyanın eskalasiyasının sübutu kimi qələmə verilir. Rusiya-Şimali Koreya texnologiya transferi və Şahed tipli dronların Şimali Koreyada istehsalı əməkdaşlığın yeni ölçüsü kimi vurğulanır. Qərb partnyorlarına Lindsey Graham qanunu və Aİ sanksiyaları kimi konkret alətlərlə təzyiqin gücləndirilməsi çağırışı ön plana çıxır. Dövlət Duması "seçkiləri" adlandırılan hadisədən sonra 2026–2027-ci illər üçün 300 000–600 000 nəfərlik səfərbərlik dalğası ilə bağlı avqust ayına aid kəşfiyyat qiymətləndirmələri Rusiyanın davamlı planının tərkib hissəsi kimi təqdim olunur.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Beynəlxalq çərçivədə diqqət 28 sentyabr Putin fərmanına, yəni Rusiya Silahlı Qüvvələrinin səlahiyyətli sayının 15 500 artırılaraq 2 441 630-a çatdırılmasına yönəldilir. Bu addım il ərzində dördüncü, genişmiqyaslı müharibə başlayandan bəri yeddinci artım kimi təqdim olunur, tək bir elan deyil, uzunmüddətli tendensiyanın davamı kimi qiymətləndirilir. Cənubi Koreya Prezidentinin Lija Myonqun Zelenskinin BMT Baş Assambleyasında iki şimali koreyalı əsirin Cənubi Koreyaya verilməsini açıqlamasını məxfilik razılaşmasının pozulması kimi tənqid etməsi Şimali Koreya əsirləri məsələsinin diplomatik narazılıq nöqtəsinə çevrildiyini göstərir. Əsas kontekst olaraq qeyd olunur ki, Rusiya son illərdə sıralarını yeni səfərbərlik fərmanları ilə deyil, açıq müddətli müqavilələr və böyük pul ödənişləri ilə doldurub; indiki fərman da geniş rekrut ekosisteminin bir hissəsi kimi nəzərdən keçirilir.

Mənbələr nədə fərqlənir

Rusiya və Ukrayna tərəflərinin şəxsi heyət artımını xarakterizə etməsi bir-birindən fərqlidir: Zelenski Rusiyanın addımlarını faktiki əlavə səfərbərliyin başlanması kimi təqdim edir, Putinin 28 sentyabr fərmanı isə Rusiya tərəfindən səfərbərlik elanı yox, Silahlı Qüvvələrin səlahiyyətli sayının inzibati tənzimlənməsi kimi qələmə verilir. Zelenskinin özünün avqust ayına aid açıqlamalarında Rusiyanın gələcək canlı qüvvə toplanmasının miqyası bir-biri ilə uyğun gəlmir: 22 avqust açıqlamasında 2026-cı ilin payızı üçün təxminən 300 000, 27 avqust kəşfiyyat yeniləməsində 2026–2027-ci illər üçün təxminən 600 000, 40702 saylı materialda isə payız üçün 300 000–500 000 rəqəmləri göstərilir. 41522 saylı material Cənubi Koreya Prezidenti Lija Myonqun Zelenskinin BMT Baş Assambleyasında iki şimali koreyalı əsirin Cənubi Koreyaya verilməsini açıqlamasını məxfilik razılaşmasının pozulması kimi qiymətləndirdiyini yazır, ukraynadilli mənbələr isə həmin açıqlamanı Zelenskinin BMT çıxışının adi bir hissəsi kimi təqdim edir.

Kontekst

2022-ci ilin sentyabrında elan edilmiş "qismən səfərbərlik" fərmanı hələ də qüvvədədir, lakin hesabatlara görə son illərdə Rusiyanın əsas doldurma aləti könüllülərə böyük pul ödənişləri ilə açıq müddətli müqavilələrin imzalanması olub. Zelenskinin avqust ayına aid açıqlamaları və Ukrayna kəşfiyyatının qiymətləndirmələri 2026-cı ilin payızında gizli səfərbərliyin və 2026–2027-ci illər üçün əlavə 600 000 nəfərlik dalğanın planlaşdırıldığını irəli sürmüşdü; bu rəqəmlər Rusiya tərəfindən rədd edilib və hələ müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. 41522 saylı materialda Kiyev və Seul qiymətləndirmələrinə istinadən Şimali Koreyanın 2024-cü ildən bəri Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsinə dəstək üçün 14 000–15 000 hərbçi göndərdiyi və artilleriya sursatları, ballistik raketlər və raket sistemləri təmin etdiyi qeyd olunur. Həmin material həmçinin yazır ki, Cənubi Koreya Prezidenti Lija Myonq Zelenskinin BMT Baş Assambleyasında iki şimali koreyalı əsirin Cənubi Koreyaya verilməsini açıqlamasını məxfilik razılaşmasının pozulması kimi tənqid edib.