Polşa 2025-ci il sentyabr hadisəsi ilə bağlı araşdırmanı dayandırıb

Bu niyə vacibdir

İstintaqın dayandırılması o deməkdir ki, NATO ərazisinə kütləvi Rusiya dron hücumu ilə bağlı heç kəs Polşada hüquqi məsuliyyət daşımayacaq. Düşürülmüş dronlarda Polşa SIM kartlarının tapılması ölkə daxilindən mümkün yardım haqqında cavabsız suallar doğurur. Eyni zamanda, istintaq Polşa ordusunun cavabını qanuni sayıb — bu, hərbi bölmələrin gələcəkdə düşmən obyektlərinə qarşı silah tətbiq etmək qərarını müdafiə edir. Lakin qərarın əsaslandırmasının məxfi saxlanılması ictimai nəzarəti məhdudlaşdırır, bu isə şəffaflıq baxımından narahatlıq yaradır. Nəhayət, həmin hadisə Polşada NATO-nun yeni "Şərq Qarovulu" missiyasının yaradılmasına səbəb olub və Alyansın şərq cinahında qorxutma gücünə birbaşa təsir göstərir.

Nə baş verdi

Lublin dairəsi prokurorluğu 2025-ci ilin sentyabrında Rusiya dronlarının Polşa hava məkanına kütləvi şəkildə daxil olması ilə bağlı cinayət işini bağlayıb. Prokurorluğun sözçüsü Marçin Kozak istintaqın təqsirkarı müəyyən etmək mümkün olmadığı üçün dayandırıldığını açıqlayıb. İş üzrə materialların böyük hissəsi, o cümlədən qərarın əsası, məxfi qrifi ilə bağlanıb.

Araşdırma Polşa hərbiçilərinin dron hücumuna düzgün və qüvvədə olan prosedurlara uyğun cavab verdiyini müəyyən edib; hərbi qulluqçuların döyüş vasitələrindən istifadə edərək düşmən obyektlərini vurmaq hüququnun olduğu təsdiqlənib və heç bir pozuntu aşkar edilməyib. Eyni zamanda, istintaqçılar bəzi düşürülmüş dronlarda Polşa SIM kartları tapıblar; bu kartların oğurlanıb-oğurlanmadığı və ya qanunsuz yolla əldə edilib-edilmədiyi açıqlanmır, çünki bu məlumat da məxfi saxlanılır.

HadISə özü 2025-ci il sentyabrın 10-da baş verib — ilk kütləvi Rusiya dron hücumu zamanı təxminən iyirmiyə yaxın dron Polşa hava məkanına daxil olub, bəzi dronların qalıqları şərq sərhədindən təxminən 300 km məsafədə tapılıb. Bu insidentdən üç gün sonra, 13 sentyabr 2025-ci ildə, NATO Polşada yeni "Şərq Qarovulu" missiyasını fəaliyyətə başlayıb.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr arasında iki əsas fikir ayrılığı qalmaqdadır. Birincisi, Polşa hava məkanına daxil olan Rusiya dronlarının sayı ilə bağlıdır: bəzi mənbələr təxminən iki onluq və ya 21 dron göstərir, digəri isə 30-dan çox olduğunu bildirir; Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski isə 10 sentyabr tarixində Polşaya doğru 92 Rusiya dronunun istiqamətləndiyini, Ukraynanın bir hissəsini öz ərazisində vurduğunu, lakin 19-unun Polşa ərazisinə çatdığını söyləyib. İkincisi, sentyabrın 10-da Lyublin voyevodalığında yaşayış binasına dəyən zərərin səbəbi mübahisəlidir — ilk hesabatlar dronun düşməsi ilə izah edib, sonrakı media xəbərləri isə zərərin Polşa F-16 qırıcısının raketindən qaynaqlana biləcəyini ehtimal edib.

Kontekst

2025-ci il sentyabrın 10-dakı gecə Rusiya dronları Polşa hava məkanına daxil olub, onların qalıqları şərq sərhədindən təxminən 300 km məsafədə tapılıb. Dronlar, məlumatlara görə, Belarus istiqamətindən daxil olub; Polşa və Avropa rəsmi dairələri Rusiyanı qəsdən və əlaqələndirilmiş hücumda ittiham edərək Ukraynanın iştirakı ilə bağlı iddiaları rədd edib. Polşanın xarici işlər naziri Radoslav Sikorski dronların daşıma texniki qabiliyyətinə malik olduğunu, lakin "boş" olduğunu (silahsız olduğunu) bildirib.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski 27 sentyabrda 10 sentyabrda Polşaya doğru 92 Rusiya dronunun istiqamətləndiyini, Ukraynanın bir hissəsini öz ərazisində vurduğunu, lakin 19-un Polşa ərazisinə çatdığını söyləyib. Lyublin voyevodalığında yaşayış binasına dronun düşdüyü bildirilsə də, sonrakı media xəbərləri zərərin Polşa F-16 qırıcısının raketindən qaynaqlana biləcəyini ehtimal edib. Polşa rəsmiləri 12 sentyabrda hücumun 21 drondan ibarət olduğunu dəqiqləşdirib; dördü vurulub; bu, Polşa təyyarələrindən dronlara qarşı ilk silah tətbiqi idi. Jurnalistlərin məlumatına görə, dronların Jzejuvdakı logistika mərkəzinə doğru hərəkət etdiyi güman edilirdi. 2025-ci il sentyabrın 13-də NATO həmin insidentə cavab olaraq Polşada yeni "Şərq Qarovulu" missiyasını fəaliyyətə başlayıb.