NATO-nun baş hərbiçisi: İttifaq Rusiyanın şərq cinahında eskalasiyasına cavab verməyə hazırdır
NATO Hərbi Komitəsinin sədri Admiral Cüzeppe Kavo Draqone 19 sentyabrda Kopenhagendə 32 ali hərbi rəhbərin görüşündə bildirib ki, İttifaq Rusiyanın mümkün eskalasiyasına cavab verməyə hazırdır. O, şərq cinahının müdafiəsi üçün təxminən 4000 səhifə hərbi planın mövcud olduğunu və qüvvələrin artırılmaqda davam etdiyini açıqlayıb.
Əsas məqamlar
- NATO Hərbi Komitəsinin sədri Admiral Cüzeppe Kavo Draqone 19 sentyabrda Kopenhagendə 32 NATO ölkəsinin ali hərbi rəhbərlərinin görüşündə çıxış edib.
- Draqone: "İttifaq hazırdır, struktur hazırdır, əsgərlər və silahlar hazırdır".
- NATO-nun şərq cinahının müdafiəsi üçün təxminən 4000 səhifə hərbi plan mövcuddur ki, bunlar "minimum böhran"dan İttifaq ərazisinə müdaxiləyə qədər ssenariləri əhatə edir.
- Draqone: "Eskalasiya baş verərsə, müttəfiqlər hazırdır. Hücum olarsa, nə edəcəyimizi bilirik".
- 2023-cü ildə Rusiyanın Ukraynaya tam miqyaslı təcavüzündən sonra NATO üç operativ regional müdafiə planı razılaşdırıb.
- Polşa Baş naziri Donald Tusk xəbərdarlıq edib ki, Moskva yaxın aylarda NATO ölkəsinə dron və ya raket hücumu həyata keçirə bilər.
- Litva XİN rəhbəri Kęstutis Budrys Litvanın Rusiyaya qarşı hibrid hücumlar hazırlandığına dair məlumatı olduğunu bildirib.
Bu niyə vacibdir
NATO-nun ən yüksək hərbi rəhbərinin bu açıqlaması Avropa paytaxtlarının Rusiyanın NATO ölkəsinə qarşı mümkün təxribatı ilə bağlı xəbərdarlıqları fonunda səslənib. Admiral Draqonenin sözlərinə görə, İttifaq təxminən 4000 səhifəlik şərq cinahı müdafiə planlarına və say, texnika baxımından artan qüvvələrə malikdir. Bu mesaj həm də Polşa, Fransa, Niderland, Litva və Latviyanın Rusiyanın hibrid və ya birbaşa təhdidləri ilə bağlı xəbərdarlıqları, habelə Avropada son həftələrdə hava məkanının pozulması və diversiya cəhdləri ilə müşayiət olunur.
Nə baş verdi
19 sentyabrda Kopenhagendə NATO ölkələrinin 32 ali hərbi rəhbərinin görüşü çərçivəsində İttifaqın Hərbi Komitə sədri Admiral Cüzeppe Kavo Draqone bəyan edib ki, NATO Rusiyanın şərq cinahında mümkün eskalasiyasına cavab verməyə hazırdır. "İttifaq hazırdır, struktur hazırdır, əsgərlər və silahlar hazırdır" deyən Draqone, qüvvələrin həm say, həm də texniki səviyyə baxımından artırılmaqda davam etdiyini bildirib. O, NATO-nun şərq cinahının müdafiəsi üçün təxminən 4000 səhifə hərbi plana malik olduğunu, bu planların "minimum böhran"dan İttifaq ərazisinə müdaxiləyə qədər ssenariləri əhatə etdiyini açıqlayıb. 2023-cü ildə Rusiyanın Ukraynaya tam miqyaslı təcavüzündən sonra NATO-nun üç operativ regional müdafiə planı razılaşdırdığı xatırladılıb. Draqone Rusiyanın son həftə və aylar ərzində məsuliyyətsiz davranışının müttəfiqlərin qətiyyətini sınamağa, etibarı sarsıtmağa və İttifaqın birliyini zəiflətməyə yönəldiyini, lakin bu cəhdlərin NATO-nu bölmədiyini, əksinə onu daha birlikdə və qətiyyətli etdiyini vurğulayıb. Eyni zamanda o, şənbə görüşündə müttəfiqlərin son xəbərdarlıqlarının xüsusi olaraq müzakirə edilmədiyini qeyd edib. Bu açıqlamalar bir neçə gün əvvəl Polşa Baş naziri Donald Tuskun Moskvanın yaxın aylarda NATO ölkəsinə dron və ya raket hücumu həyata keçirə biləcəyi barədə xəbərdarlığı, Litva XİN rəhbəri Kęstutis Budrysin Rusiyanın hibrid hücumlar hazırladığına dair məlumatı, habelə Latviya Prezidenti Edqars Rinkēvičsin bir çox NATO ölkəsinin Rusiya raket hücumuna cavab verə bilməyəcəyi və Avropanın Ukraynada aparılan dron və hava müharibəsi templərinə çata bilmədiyi barədə açıqlaması fonunda səslənib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mətbuatı Draqonenin Kopenhagendəki açıqlamasını ön plana çəkir, eyni zamanda Polşa, Fransa, Niderland, Litva və Latviyanın Rusiyanın şərq cinahına qarşı hibrid və ya birbaşa təhdidləri ilə bağlı xəbərdarlıqlarını qabardır. Son insidentlara — Rumınya sahillərində dronların vurulması, Leypsiq aeroportunda silahlı PUA-nın tapılması, Litvaya Belarusdan dronun daxil olması, Estoniyanın dron zavodunda Rusiyanın təşkil etdiyi iddia edilən yanğın — Rusiyanın kampaniyasının gücləndiyinin sübutu kimi xüsusi diqqət yetirilir. Ukrayna mənbələri Rinkēvičsin (bir mənbədə isə Zelenskinin) bir çox NATO ölkəsinin Rusiya raket hücumuna cavab verə bilməyəcəyi ilə bağlı qiymətləndirməsini Draqonenin hazırlıq mesajı ilə qarşılaşdırır, Strateji Kommunikasiyalar Mərkəzinin Putini dəstəkləyən Nikolay Patruşevin "iki-üç günə" iddiasına cavab olaraq bir zamanlar Moskvada Kiyevi tez tutacağının da hesablandığı şərhini də əlavə edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
İki əsas fikir ayrılığı qeydə alınıb. Birincisi, Polşa Baş naziri Donald Tuskun Rusiyaya qarşı mümkün təxribat barədə xəbərdarlığının tarixi mənbələr üzrə uyğun gəlmir: bəzi mənbələr bunu cümə axşamı (tarix göstərilmədən), biri 17 sentyabr, başqa biri isə 18 sentyabr kimi qeyd edir. İkincisi, bir çox NATO ölkəsinin Rusiya raket hücumuna cavab verə bilməyəcəyi və Avropanın dron və hava müharibəsi templərinə çata bilmədiyi açıqlamasının müəllifi mübahisəlidir: əksər mənbələr onu Latviya Prezidenti Edqars Rinkēvičsə aid edir, bir mənbə isə eyni sözləri Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskiyə aid edir.
Kontekst
2023-cü ildə Rusiyanın Ukraynaya tam miqyaslı təcavüzündən sonra NATO üç operativ regional müdafiə planı razılaşdırıb. Avqust ayında ABŞ kəşfiyyat hesabatlarında Moskvanın yaxın illərdə NATO ölkəsinə məhdud hücum planlaşdırdığı barədə xəbərdarlıq yer alıb. Son həftələrdə Avropada Rusiya ilə gərginliyin artması fonunda hava məkanının pozulması və diversiya cəhdləri qeydə alınıb. 15 sentyabrda Rusiya prezidentinin köməkçisi Nikolay Patruşev Varşavanın "iki-üç günə" silinəcəyini açıqlayıb. Ukraynada YES konfransında Polşa XİN rəhbəri Radosław Sikorski Polşa və müttəfiqlərinin Rusiya hücum edərsə onu tez məğlub edə biləcəyini, bunun üçün NATO-nun aviasiya və müasir uzaqmənzilli silahlarda üstünlüyünü əsas gətirib.