Tusk: Rusiya Ukraynanı dəstəkləyən ölkələrə, o cümlədən Polşaya qarşı hibrid zərbələr planlaşdırır

Bu niyə vacibdir

Cəbhə xəttində yerləşən NATO ölkəsinin baş nazirinin bu xəbərdarlığı "çox ardıcıl və inandırıcı" adlandırdığı kəşfiyyat məlumatlarına əsaslanıb. Tuskun sözlərinə görə, Rusiyanın nəzərdə tutduğu taktika — hibrid zərbələri qəza kimi göstərmək — birbaşa NATO-nun Şimali Atlantika Müqaviləsinin 5-ci maddəsi ilə bağlı kollektiv müdafiə öhdəliyini sınağa çəkmək və onu "praktik deyil, nəzəri" kimi göstərmək məqsədi daşıyır. Bu xəbərdarlıq həmin gün Rusiya pilotsuz təyyarəsinin Polşa sərhəddindən 4 km aralıda düşməsi, Polşa hərbi aviasiyasının qaldırılması və şərq rayonlarında həyəcan siqnallarının verilməsi ilə üst-üstə düşür.

Nə baş verdi

Sentyabrın 17-də Polşanın Baş naziri Donald Tusk Seymdə (aşağı palata) 1939-cu il sovet işğalının 87-ci ildönümünə həsr olunmuş çıxışı zamanı bəyan edib ki, kəşfiyyat məlumatları Rusiyanın Ukraynanı dəstəkləyən ölkələrə, o cümlədən Polşaya qarşı pilotsuz təyyarə və raketlərlə hibrid zərbələr planlaşdırdığını göstərir. Tusk bu məlumatları "çox ardıcıl və inandırıcı" adlandırıb, şərq cinahında yerləşən bir və ya bir neçə NATO ölkəsinin ərazisinə belə снарядların düşməsinin real risk olduğunu, Rusiyanın isə insidentları "qəza" kimi qələmə verəcəyini və bununla NATO-nun cavab verməsi üçün əsas yaratmayacağını deyib. Onun sözlərinə görə, məqsəd NATO-nun müvafiq müddəalarını tətbiq etmək iradəsini iflic etmək, üzvləri 5-ci maddənin nəzəri olduğuna, heç kəsin Latviya və ya Litva üçün ölmək istəməyəcəyinə inandırmaqdır.

Eyni gündə Rusiya zərbə pilotsuz təyyarəsi Polşa-Ukrayna sərhəddindən təxminən 4 km aralıda, Volın vilayəti istiqamətində düşüb və ya vurulub. Polşa Silahlı Qüvvələrinin Operativ Komandanlığının sözçüsü podpolkovnik Yacek Qorışevski bunu təsdiqləyib. Polşa hərbi aviasiyası qaldırılıb, şərq rayonlarında həyəcan siqnalları verilib, hərbi qüvvələr pilotsuz təyyarəni sərhəd pozuntusu halında vurmağa hazır olublar.

Tusk həmçinin noyabr və qışı müharibənin "ən kritik" dövrü adlandırıb, Rusiyanın Ukraynanın enerji, dəmir yolu və sərhəd-keçid infrastrukturasına, o cümlədən Polşa və Moldova tərəfindəki keçidlərə zərbələri gücləndirəcəyini, yeni tip reaktiv pilotsuz təyyarələrin kütləvi istifadə olunduğunu və onlara qarşı effektiv cavab hazırlayanların az olduğunu bildirib. Tusk sentyabrın 18-də Ukraynaya səfər edəcəyini açıqlayıb.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Tuskun çıxışı sentyabrın 16-da Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyenin İttifaqın vəziyyəti haqqında illik müraciətdə Avropa ərazisində hibrid təhdidlərin artdığını və cavab hazırlığının mütənasib şəkildə güclənməli olduğunu söyləməsindən bir gün sonraya təsadüf edir. Həmin gün Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Avropaya "çox qısa" müharibə ilə hədə-qorxu gəlib, eyni zamanda Rusiyanın Avropa ölkələrinə hücum planlaşdırmadığını bildirib. CNN sentyabrın 17-də Rusiyanın hibrid hücumlarının birbaşa münaqişəyə keçmədən "yaxınlaşan müharibə hissi" yaratmağı və NATO-nun kollektiv müdafiə prinsiplərini sınağa çəkməyi hədəflədiyini yazıb. Politico isə Tuskun qiymətləndirməsinin NATO, Ukrayna və Polşa kəşfiyyatlarının məlumatlarına əsaslandığını bildirib. Tusk həmçinin qeyd edib ki, bəzi Qərb siyasətçiləri Polşa, Litva, Latviya və Estoniyanı müdafiə etmək mövqeyində deyillər.

Mənbələr nədə fərqlənir

Tusk çıxışında kəşfiyyat məlumatlarının məhz hansı xidmətlərdən alındığını açıqlamayıb. Bununla belə, bəzi hesabatlar bu məlumatların NATO, Ukrayna və Polşa kəşfiyyatlarından birgə əldə edildiyini yazır, digər mənbələr isə mənbəni xüsusi xidmətlərlə əlaqələndirmir. Bundan əlavə, pilotsuz təyyarənin düşdüyü yer haqqında hesabatlarda kiçik fərq var: bəzi mənbələr Volın vilayətini, digərləri isə yalnız Polşa-Ukrayna sərhəddindən 4 km məsafəni göstərir.

Kontekst

Tuskun çıxışı 1939-cu il sovet işğalının 87-ci ildönümünə həsr olunub. Sentyabrın 16-da Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyen illik "İttifaqın vəziyyəti" müraciətində Avropa ərazisində hibrid təhdidlərin artdığını, hazırlığın mütənasib artırılmalı olduğunu söyləyib. Həmin gün Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Avropaya "Avropa Rusiyanı hücum edərsə" "çox qısa" müharibə ilə hədə-qorxu gəlib, eyni zamanda Rusiyanın Avropa ölkələrinə hücum planlaşdırmadığını bildirib. Şimali Atlantika Müqaviləsinin 5-ci maddəsi bir NATO üzvünə qarşı silahlı hücumu bütün Alyansa qarşı hücum kimi nəzərdə tutur. Politico Tuskun qiymətləndirməsinin NATO, Ukrayna və Polşa kəşfiyyatlarının məlumatlarına əsaslandığını yazıb. Tusk sentyabrın 18-də Ukraynaya səfər edəcəyini açıqlayıb.