Xartiya: Rusiya qüvvələri Kupyanskdan mülki şəxsləri qaz boru kəməri ilə çıxarıb

Bu niyə vacibdir

Bu insident diplomatik səviyyədə qaldırılıb – XİN rəhbəri Andrii Sibiha Rusiyanın mülki şəxslərdən «canlı sipər» kimi istifadə etdiyini və bunun beynəlxalq humanitar hüququn ciddi pozuntusu olduğunu açıqlayıb, bununla da hadisəni Ukraynanın beynəlxalq miqyaslı hüquqi narativinə bağlayıb. Eyni zamanda, Kupyansk yaxınlığında «Şebelinka–Ostrojozk» qaz boru kəməri daha əvvəl də Rusiya hücum qüvvələrinin şəhərə göndərilməsi üçün istifadə olunduğu bildirilmiş marşrut olub – bu hadisə boru kəməri əsaslı hərəkətin geniş nümunəsinin bir hissəsi kimi görünür. Ukrayna hərbi hissəsi «Xartiya» baş verənləri sənədləşdirib və materialların müharibə cinayətləri üzrə istintaqa təqdim olunacağını açıqlayıb.

Nə baş verdi

Sentyabrın 27-də Milli Qvardiyasının 2-ci "Xartiya" korpusunun kəşfiyyat PUA-ları Xarkov vilayətinin Kupyansk icması ərazisində Rusiya qüvvələrinin mülki şəxsləri qaz boru kəməri vasitəsilə çıxardığını qeydə alıb. Videoda doqquz nəfər görünür: uşaqlar, yaşlılar və bir əl ağacında olan şəxs. Onlarla yanaşı, mülki geyimdə hərbi yaşda kişilər də addımlayıb – "Xartiya" hesab edir ki, onlar formalarını çıxarmış və mülki şəxslərin arasında gizlənərək geri çəkilən Rusiya əsgərləridir.

Mülki şəxslər Kupyanskdan Holubivka kəndi vasitəsilə "Şebelinka–Ostrojozk" qaz boru kəmərinə aparılıb və boruya daxil edilib. "Xartiya"nın məlumatına görə, uşaqlar və yaşlılar boru ilə 10 km-dən çox məsafə qət etməli olublar; boru meşəyə çıxır və insanların bundan sonra işğal olunmuş əraziyə aparılacağı ehtimal olunur. Rusiya qüvvələri mülki şəxsləri bütün marşrut boyunca kameraya çəkiblər. Ukrayna hərbçiləri qrupu görüblər, lakin aralarında uşaqlar və yaşlılar olduğuna görə atəş açmayıblar.

"Xartiya" Rusiyanın bu hərəkətlərinin hər birini beynəlxalq hüquq üzrə cinayət kimi qiymətləndirib, xəbərdarlıq edib ki, çəkilişlər yaxın günlərdə Rusiya mediasında «evakuasiya» və ya «mülki şəxslərin xilas edilməsi» kimi, prorusiyalı yerli sakinlərin müsahibələri ilə dərc oluna bilər, və Ukrayna hərbi hissəsinin insidenti sənədləşdirdiyini, materialların müharibə cinayətləri üzrə istintaqa təqdim olunacağını bildirib. Ukrayna XİN rəhbəri Andrii Sibiha Rusiyanın mülki şəxslərdən «canlı sipər» kimi istifadə etdiyini və hərəkətlərin beynəlxalq humanitar hüququn ciddi pozuntusu olduğunu bəyan edib.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Bütün təqdim olunan mənbələr Ukrayna mənbələridir və hadisəni bir səs ilə Rusiyanın geri çəkilmə zamanı mülki şəxslərdən sipər və «canlı sipər» kimi istifadəsi kimi təqdim edir. Ukrayna mənbələri bu hərəkətlərin beynəlxalq humanitar hüququn pozuntusu və müharibə cinayəti olaraq hüquqi qiymətləndirilməsinə və qrupun arasında mülki şəxslərin – uşaqların və yaşlıların – olması səbəbindən Ukrayna qüvvələrinin atəş açmaması faktına xüsusi diqqət yetirir. «Xartiya»nın Rusiyanın çəkilişləri «evakuasiya» və ya «xilasetmə» kimi təqdim edə biləcəyi barədə xəbərdarlığı Ukrayna mediasında təkrarlanır.

Kontekst

2025-ci ilin martın əvvəlində Rusiya hücum qüvvələrinin Kursk vilayətinin Sudja şəhəri istiqamətində «Urengoy–Pomarı–Ujqorod» qaz boru kəməri vasitəsilə hərəkət etdiyi barədə məlumat yayılmışdı; ukraynalı zabit Miroslav Hay bildirmişdi ki, ukraynalı desantçılar düşmənin planlarından xəbərdar olub və boru kəmərinin çıxışını bağlayaraq qrupun təxliyəsinin qarşısını alıblar. 2025-ci ilin sentyabrında 429-cu ayrıca pilotsuz sistemlər «Axilles» polku Rusiya qüvvələrinin Kupyanskın şimal ətrafına yeraltı qaz boru kəməri ilə çatdığını bildirmişdi; Ukrayna qüvvələri əvvəlcə boruya zərər vermiş, dekabrda isə məhv etdiklərini açıqlamışdılar.