Zelenski: Tramp Patriot istehsalı üçün lisenziyanın verilməsi barədə "yekun qərar" qəbul edib
Prezident Volodimir Zelenski sentyabrın 25-də jurnalistlərlə onlayn söhbətində bildirib ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp Nyu-Yorkda, BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının çərçivəsində sentyabrın 22-də keçirilən görüşdə Patriot zenit-raket kompleksləri üçün raketlərin istehsalına dair lisenziyaların Ukraynaya verilməsi haqqında yekun qərar qəbul etdiyini deyib. Zelenski detalları açıqlamayıb, o cümlədən lisenziyaların PAC-2 və ya PAC-3 modelini əhatə edib-etmədiyini, istehsalın nə vaxt başlayacağını və ya hansı həcmlərin nəzərdə tutulduğunu bildirməyib.
Əsas məqamlar
- Sentyabrın 25-də Zelenski Trampın sentyabrın 22-də Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının yüksək səviyyəli həftəsi çərçivəsində görüşdə Patriot raketlərinin istehsalı üçün lisenziyaların verilməsi barədə yekun qərar qəbul etdiyini söyləyib.
- Zelenski lisenziyaların PAC-2, yoxsa PAC-3 modelini əhatə etdiyini, istehsalın başlama vaxtını və həcmlərini açıqlamayıb.
- Sentyabrın 23-də ABŞ Dövlət Departamenti bildirib ki, Vaşinqton hələ yekun qərar qəbul etməyib; Tramp sentyabrın 13-də lisenziya veriləcək raketin "texnoloji cəhətdən əhəmiyyətli dərəcədə daha sadə" versiyası olacağını deyib.
- Prezident Ofisinin mənbələrinə görə, Ukrayna eyni zamanda müxtəlif raket komponentləri istehsalçıları ilə danışıqlar aparır.
- Zelenski bildirib ki, bu il Ukrayna əvvəlki illə müqayisədə ballistik müdafiə üçün üç dəfə az raket alıb; tərəfdaşlar səbəb kimi Yaxın Şərqdəki hərbi əməliyyatları göstərib.
- İyulun əvvəlində Ankaradakı NATO sammitində Tramp Vaşinqtonun Ukraynaya Patriot raketləri istehsalı lisenziyası verəcəyini açıqlamışdı; Lockheed Martin lisenziyanın köçürülməsini dəstəkləyib.
- İyulun 30-da ABŞ Lockheed Martin ilə Patriot istehsalı üçün 58,6 milyard dollarlıq çoxillik müqavilə imzalayıb.
Bu niyə vacibdir
Ukraynada Patriot raketlərinin daxili istehsalının başlanması ölkənin hava-hücumundan müdafiə sursatlarının xaricdən tədarükündən asılılığını uzunmüddətli perspektivdə azalda bilər. Zelenskinin sözlərinə görə, bu il ballistik müdafiə üçün raket tədarükü əvvəlki illə müqayisədə üç dəfə azalıb və tərəfdaşlar bunu Yaxın Şərqdəki münaqişə ilə izah edirlər. Lisenziya həm PAC-2 (Raytheon və Almaniyanın MBDA Deutschland şirkəti ilə birgə istehsal), həm də PAC-3 (Lockheed Martin, həmçinin Yaponiyada Mitsubishi Heavy Industries tərəfindən istehsal olunan) ailələrini əhatə edə bilər.
Nə baş verdi
Sentyabrın 25-də Prezident Volodimir Zelenski jurnalistlərlə onlayn/audio söhbətində bildirib ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp sentyabrın 22-də Nyu-Yorkda, BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının çərçivəsində keçirilən görüşdə Patriot zenit-raket kompleksləri üçün raketlərin istehsalına dair lisenziyaların Ukraynaya verilməsi barədə "yekun qərar" qəbul etdiyini deyib. Zelenski vaxt cədvəlinin, istehsal həcmlərinin və lisenziyaların PAC-2 yoxsa PAC-3 modelini əhatə edib-etmədiyinin hələlik məlum olmadığını vurğulayıb.
Zelenski eyni zamanda qeyd edib ki, ukraynalı istehsalçıların istehsal prosesini qurması üçün vaxt tələb olunacaq, ona görə də hazır hazır raketlərin tədarükünə ehtiyac qalır. Prezident Ofisinin mənbələri bildirib ki, Ukrayna həm ABŞ-la lisenziya, həm də digər şirkətlərlə raket komponentləri üzrə danışıqlar aparır.
Daha əvvəl, iyulun əvvəlində Ankaradakı NATO sammitində Tramp Ukraynaya Patriot istehsalı lisenziyasının veriləcəyini açıqlamış, iyulun 30-da ABŞ Lockheed Martin ilə 58,6 milyard dollarlıq çoxillik müqavilə imzalamışdı. Sentyabrın 13-də Tramp lisenziya veriləcək raketin "texnoloji cəhətdən əhəmiyyətli dərəcədə daha sadə" versiyası olacağını söyləyib, modeli dəqiqləşdirmədən. ABŞ Dövlət Departamenti sentyabrın 23-də bəyan edib ki, yekun qərar hələ qəbul edilməyib. Zelenski sentyabrın 22-də Patriot raketlərinin tədarükü ilə bağlı ABŞ-dan konkret cavab almadığını bildirib, sentyabrın 24-də isə hansı ölkə ilə razılaşdığını açıqlamadan Patriot üçün yeni raket paketi razılaşmasını elan edib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri danışıqları Prezident Ofisi kontekstində təqdim edir və Zelenskinin ABŞ-ın lisenziya verilməsi ilə bağlı yekun qərar qəbul etdiyinə dair bəyanatını önə çəkir. Tezlik və əhəmiyyət Zelenskinin bu il ballistik müdafiə üçün raket tədarükünün əvvəlki illə müqayisədə üç dəfə azalması və tərəfdaşların Yaxın Şərqdəki münaqişəni səbəb göstərməsi ilə bağlı sitatları ilə vurğulanır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr ABŞ-ın lisenziyanın verilməsi barədə yekun qərar qəbul edib-etmədiyində fərqlənir. Zelenski sentyabrın 25-də Trampın yekun qərar qəbul etdiyini söyləyib, ABŞ Dövlət Departamenti isə sentyabrın 23-də belə yekun qərarın hələ qəbul edilmədiyini bildirib; Zelenski sentyabrın 22-də ABŞ-dan konkret cavab almadığını deyib. The Telegraph qəzetinə görə, Tramp qərarını Rusiyanın əlinə keçə biləcək texnologiya ilə bağlı narahatlıqlar səbəbindən dəyişdirib; Tramp daha sonra ABŞ-ın belə lisenziya ilə bağlı "çox diqqətli" olmalı olduğunu deyib.
Kontekst
PAC-2 raketlərinin əsas istehsalçısı Raytheon-dur; Raytheon Almaniyanın MBDA Deutschland şirkəti ilə COMLOG birgə müəssisəsi çərçivəsində istehsal həyata keçirir. Yeni PAC-3 (CRI və MSE) raketləri əsasən Lockheed Martin tərəfindən istehsal olunur, Yaponiyada isə Mitsubishi Heavy Industries müəssisələrində də istehsal həyata keçirilir. PAC-3 interceptorları ballistik hədəfləri də əhatə etmək üçün nəzərdə tutulub və kinetik toqquşma (hit-to-kill) prinsipindən istifadə edir.