Polşa Patriot raketlərinin istehsalını öz ərazisində yerləşdirməyi təklif edib, daimi ABŞ hərbi bazası danışıqları davam edir

Bu niyə vacibdir

Polşada Patriot raketlərinin istehsalı həssas texnologiyanın müharibə zonasından kənarda qalmasını təmin edərək Ukraynaya çatdırılmanı sürətləndirə bilər. Təklif birbaşa olaraq qabaqcıl hərbi texnologiyanın ötürülməsi ilə bağlı siyasi cəhətdən həssas lisenziya məsələsinə bağlıdır; bu, xüsusilə Ukrayna şəhərlərinin və infrastrukturunun Rusiyanın ballistik və hava hücumlarından qorunması üçün vacib olan PAC-3 variantları üçün aktuallıq kəsb edir. Eyni zamanda, Polşada daimi ABŞ hərbi bazası NATO-nun şərq cinahını gücləndirəcək və Amerikanın Avropadakı hərbi mövcudluğunun təftişi ilə bağlı daha geniş danışıqların bir hissəsidir. Trampın lisenziya ilə bağlı mövqeyinin qeyri-müəyyənliyi fonunda Polşanın ev sahibliyi siyasi maneələrin mümkün həlli yolu ola bilər.

Nə baş verdi

Polşa ABŞ Ukraynaya Patriot raketləri istehsalı üçün lisenziya versə, bu raketlərin istehsalını öz ərazisində yerləşdirməyi təklif edib. Təklif Polşa Müdafiə Nazirliyinin müavini Małgorzata Sobczyk-Czarniawska tərəfindən TVN24-də açıqlanıb. Polşanın bu təşəbbüsü təhlükəsizlik səbəbləri ilə əsaslandırılıb və qeyd olunub ki, ABŞ-ın Ukraynada istehsala razılıq verməsi Polşanın öz istehsal lisenziyasını əldə etmək imkanını aradan qaldırmır.

Eyni zamanda Varşava qərbi Polşada daimi ABŞ hərbi bazasının yerləşdirilməsi üzrə danışıqlar aparır. Baza üçün iki mümkün yer nəzərdən keçirilir və təxminən 5 min amerikalı hərbçi və onların ailələri üçün nəzərdə tutulur. Baza ilə bağlı qərarın ABŞ-ın Avropadakı hərbi mövcudluğunun təftişinin başa çatmasından sonra veriləcəyi gözlənilir; təftiş hesabatı 1 noyabrda müdafiə naziri Pit Hegsethə, 1 dekabrda isə Prezident Donald Trampa təqdim olunacaq.

Prezident Volodimir Zelenski bildirib ki, Donald Tramp Ukraynaya Patriot raketləri istehsalı lisenziyasının verilməsi ilə bağlı yekun qərar qəbul edib. Prezident Administrasiyasındakı mənbələrə görə, lisenziya danışıqlarında müzakirə olunan raket növləri PAC-2 və daha yeni PAC-3-dür.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mənbələri Polşanın təklifini ABŞ-ın Patriot istehsalı lisenziyası ilə bağlı tərəddüdünü aradan qaldırmağın yolu kimi təqdim edir. Onlar istehsal təklifini Polşada daimi ABŞ hərbi bazası məsələsi ilə paralel şəkildə işıqlandırır və iki istiqaməti birlikdə əlaqələndirirlər. Materiallar Zelenskinin Trampın lisenziya ilə bağlı 'yekun qərar' verdiyinə dair iddiasını ön plana çəkir, eyni zamanda Trampın ziddiyyətli son açıqlamalarını da qeyd edir. Bundan əlavə, Prezident Administrasiyasına istinadən lisenziya danışıqlarında PAC-2 və PAC-3 kimi konkret raket növləri barədə texniki təfərrüatlar verilir.

Mənbələr nədə fərqlənir

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Ukraynaya Patriot raketləri istehsalı lisenziyası verib-vermədiyinə dair açıqlamaları bir-birinə ziddiyyət təşkil edir: o, əvvəlcə razılıq verildiyini təsdiqləyib, lakin sonradan hələ razılıq vermədiyini və texnologiyanın ötürülməsi ilə bağlı ehtiyat açıqlaması verib.

Kontekst

2024-cü ilin iyulunda Zelenski və Tramp Ukraynada Patriot raketlərinin istehsalı məsələsini 'siyasi cəhətdən' həll etdiklərini açıqlamışdılar, lakin Polşanın indiki təklifi zamanı lisenziya hələ rəsmiləşdirilməmişdi. Polşa təklifi Ukrayna üçün raket istehsalı lisenziyasını Polşada daimi ABŞ hərbi bazasının yaradılması üzrə ayrıca danışıqlar trayektoriyası ilə əlaqələndirir. ABŞ-ın Avropadakı hərbi mövcudluğunun təftşi hələ də davam edir; hesabatın 1 noyabrda müdafiə naziri Pit Hegsethə, 1 dekabrda isə Prezident Donald Trampa çatacağı gözlənilir.