Almaniya ABŞ-dan “Patriot” raketlərinin istehsalına Avropada icazə verməsini istəyir, Vaşiqton isə Ukrayna üçün lisenziya barədə yekun qərar hələ verməyib
Almaniyanın müdafiə naziri Boris Pistorius ABŞ-ı “Patriot” HHM sistemləri üçün PAC-3 raketlərinin istehsalının Avropaya, o cümlədən Almaniyaya köçürülməsinə razı salmağa çalışır. ABŞ Dövlət Departamenti isə Trampın iki dəfə bu barədə açıqlamasına baxmayaraq, Ukraynaya lisenziya verilməsi ilə bağlı yekun qərarın hələ qəbul olunmadığını bildirib.
Əsas məqamlar
- Pistorius sentyabrın 23-də jurnalistlərə keçən həftə Vaşinqtonda ABŞ müdafiə naziri Pit Hegsetlə görüşdüyünü və ABŞ-dan kənarda PAC-3 istehsalı ideyasını irəli sürdüyünü deyib.
- Pistorius və Hegsett keçən həftə Avropada ABŞ silah sistemlərinin birgə istehsalına dair niyyət bəyannaməsi imzalayıblar.
- Pistorius PAC-3 raketlərinin sazişin əhatə dairəsinə “ümumi şəkildə” düşdüyünü, lakin əlavə danışıqların lazım olduğunu bildirib.
- Almaniya həmçinin ABŞ-ı “Tomahawk” uzaqmənzilli raketlərinin lisenziya əsasında Almaniya ərazisində istehsalına razı salmağa çalışır.
- ABŞ Dövlət Departamentinin nümayəndəsi İan Beytson Trampın “bu baş verəcək demədiyini”, diplomatik danışıqların davam etdiyini söyləyib.
- ABŞ NATO-dakı daimi nümayəndəsi Mettyu Votaker istehsal güclərinin çatışmazlığının əsas problem olduğunu qeyd edib.
- Aİ üzv dövlətləri Ukrayna üçün 3,2 milyard avroluq “Patriot” raketi alınmasına, 90 milyard avrlik Aİ kreditinin bir hissəsi kimi razılıq veriblər.
Bu niyə vacibdir
Yüksək tələbat və məhdud istehsal gücü şəraitində Avropa “Patriot” tipli ABŞ HHM sistemlərinin yerli istehsalını genişləndirməyə çalışır. Ukrayna üçün “Patriot” raketlərinin istehsalı və ya tez bir zamanda çatdırılması qış yaxınlaşarkən Rusiyanın raket və PUA zərbələrindən müdafiə üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Lisenziya məsələsi isə Trampın ictimai açıqlamaları ilə ABŞ-ın rəsmi qərar qəbuletmə prosesi arasında uyğunsuzluğu üzə çıxarır.
Nə baş verdi
Sentyabrın 23-də Almaniyanın müdafiə naziri Boris Pistorius jurnalistlərə keçən həftə Vaşinqtonda ABŞ müdafiə naziri Pit Hegsetlə görüşdüyünü və ABŞ-dan kənarda, o cümlədən Avropa və Almaniyada PAC-3 raketlərinin istehsalı ideyasını irəli sürdüyünü bildirib. Görüş çərçivəsində tərəflər Avropada ABŞ silah sistemlərinin birgə istehsalına dair niyyət bəyannaməsi imzalayıblar; PAC-3 raketləri sazişin əhatə dairəsinə “ümumi şəkildə” daxildir, lakin əlavə danışıqlar tələb olunur. Pistorius məsələnin əqli mülkiyyət və Pentaqon, Ağ Ev və istehsalçının razılığını tələb etdiyini, hazırda araşdırıldığını və müsbət qərar gözlədiyini söyləyib. Eyni zamanda, Almaniya ABŞ-ı “Tomahawk” uzaqmənzilli raketlərinin lisenziya əsasında Almaniya ərazisində istehsalına razı salmağa çalışır; Berlin Vaşinqtonla bu raketlərin alqı-satqısına dair saziş bağlayıb, lakin çatdırılma üçün uzun növbə mövcuddur. ABŞ-ın NATO-dakı daimi nümayəndəsi Mettyu Votaker istehsal güclərinin çatışmazlığının əsas problem olduğunu qeyd edib. Aİ üzv dövlətləri isə 90 milyard avrlik Aİ kreditinin bir hissəsi kimi Ukrayna üçün ümumilikdə 3,2 milyard avroluq “Patriot” raketi alınmasına razılıq veriblər.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri hekayəni qış öncəsi Ukraynanın “Patriot” raketlərinə ehtiyacı və Zelenskinin Trampla görüşdən çıxardığı müsbət təəssürat ətrafında qurur. Onlar qeyd edirlər ki, Ukrayna bu il ötən illə müqayisədə ballistik hücumlara qarşı müdafiə üçün təxminən üç dəfə az raket alıb və tərəfdaşlar bunun səbəbini Yaxın Şərqdəki hərbi əməliyyatlarla izah ediblər.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Bütün təqdim olunan mənbələr ukraynalıdır; daxil olan materialda beynəlxalq mənbələrdən ayrıca çərçivə müqayisəsini dəstəkləyən metadata yoxdur.
Mənbələr nədə fərqlənir
Tramp iki dəfə ictimai şəkildə Ukraynaya “Patriot” raketləri istehsalı üçün lisenziya verməyə hazır olduğunu bildirib, lakin ABŞ Dövlət Departamenti yekun qərarın hələ qəbul olunmadığını və müzakirələrin davam etdiyini açıqlayıb. Zelenski Trampın lisenziyanın verilməsinə “müsbət yanaşdığını” və onun bunun baş verəcəyini söylədiyini, ABŞ Dövlət Departamentinin nümayəndəsi İan Beytson isə Trampın “bu baş verəcək demədiyini” və diplomatik danışıqların hələ davam etdiyini deyib.
Kontekst
İyul ayında Ankarada keçirilən NATO sammitində Tramp ABŞ-ın Ukraynaya “Patriot” raketlərinin istehsalı üçün lisenziya verəcəyini açıqlayıb, sonradan isə mövqeyini dəyişmiş kimi görünüb. İyulun sonunda Tramp Zelenskinin yüzlərlə əlavə “Patriot” raketi istəyini Yaxın Şərqdəki ABŞ ehtiyaclarına görə rədd edib. Zelenski Ukraynada istehsalın təxminən bir-bir yarım il çəkə biləcəyini söyləyib. "The Telegraph"-in məlumatına görə, ABŞ-ı Rusiya üçün gizli texnologiyaların sızması riski narahat edir və nəzərdən keçirilən bir kompromis variantı raketin ayrı-ayrı komponentlərinin Ukraynada istehsal edilməsi, yığılmasının isə Almaniyada həyata keçirilməsidir.