Fransa və Slovakiya Ukrayna sanksiya siyahısından Usmanovun çıxarılmasını tələb edir, AB sanksiyalarının uzadılması iflasa uğrayır
AB-nin Daimi Nümayəndələr Komitəsi (Coreper) sentyabrın 18-də Rusiya əleyhinə fərdi sanksiyaların uzadılması barədə razılığa gələ bilməyib. Fransa və Slovakiya öz müqavimətlərini Rusiya-özək sənayeçisi Alişer Usmanovun siyahıdan çıxarılması tələbi ilə əsaslandırırlar; Fransa bunu Azərbaycanda saxlanılan fransız vətəndaşlarının azad edilməsi ilə əlaqələndirir. İrlandiyanın sədrlik şurası və Xarici Fəaliyyət Xidməti (EEAS) Usmanovu siyahıda saxlamaq, lakin ona qarşı bəzi məhdudiyyətləri — o cümlədən aktivlərin dondurulmasını və AB-yə giriş qadağasını — götürmək variantını ehtiva edən kompromis təklifi irəli sürüb. Növbəti Coreper görüşü sentyabrın 21-nə təyin edilib; hazırkı sanksiya rejimi sentyabrın 22-də, çərşənbə axşamı, saat 24:00-da başa çatır.
Əsas məqamlar
- Coreper sentyabrın 18-də Rusiya əleyhinə sanksiyaların uzadılması barədə razılığa gələ bilmədi; növbəti görüş sentyabrın 21-nə təyin edildi.
- Fransa və Slovakiya 12 aylıq uzadılmanı blokladı və Alişer Usmanovun siyahıdan çıxarılmasını tələb etdi.
- Fransa tələbini Azərbaycanda saxlanılan fransız vətəndaşlarının azad edılması ilə əlaqələndirir.
- İrland sədrliyi və EEAS Usmanovu siyahıda saxlamaq, lakin aktivlərin dondurulması və AB-yə giriş qadağası kimi bəzi məhdudiyyətləri götürmək kompromisini təklif edib.
- Bəzi ölkələr, o cümlədən Almaniya və İtaliya, Fransanın tələbinə razı ola biləcəklərini bildirib; üçüncü qrup isə rejimin zəifləməsinə qəti şəkildə qarşı çıxır.
- Sanksiya rejimi təxminən 3 000 şəxs və hüquqi şəxsi əhatə edir, o cümlədən Vladimir Putin və Sergey Lavrov.
- Sentaybrın 22-də, çərşənbə axşamı, saat 24:00-da sanksiyaların müddəti başa çatır.
Bu niyə vacibdir
Bu dalana xətti AB-nin Rusiyanın Ukraynanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini pozmasına görə tətbiq etdiyi fərdi sanksiyalar rejiminin sentyabrın 22-də müddətinin bitməsi ilə nəticələnə bilər. Demək olar ki, 3 000 şəxs və hüquqi şəxsi — o cümlədən Vladimir Putin və Sergey Lavrov — əhatə edən bu rejimin ləğvi Rusiyaya qarşı təzyiqin zəifləməsi demək olardı. Fransa və Slovakiyanın müqaviməti, üstəlik Fransa ilə Azərbaycan arasındakı danışıqların ayrı bir milli xarici-siyasi məqsədə çevrilməsi, AB sanksiya alətinin siyasi güzəşt vasitəsi kimi istifadəsinin nümunəsidir. Bir sıra ölkələr xəbərdarlıq edir ki, Fransanın istəyinə güzəştə getmək digər oliqarxların məhkəmələrdə sanksiyaları uğurla mübahisələndirə biləcəyi hüquqi presedent yarada bilər.
Nə baş verdi
Sentyabrın 18-də AB-nin Daimi Nümayəndələr Komitəsi (Coreper) Rusiyanın Ukraynanın ərazi bütövlüyünü pozmasına görə tətbiq olunan fərdi sanksiyalar rejiminin uzadılması barədə razılığa gələ bilmədi. Fransa və Slovakiya 12 aylıq uzadılmanı blokladı və Rusiya-özək sənayeçisi Alişer Usmanovun siyahıdan çıxarılmasını tələb etdi; daha əvvəl Slovakiya martın 14-dəki sonuncu uzadılma zamanı da son ana qədər Usmanov və Mixail Fridmanın çıxarılmasını tələb etmişdi. Fransanın tələbi Azərbaycanda saxlanılan fransız vətəndaşlarının azad edilməsinə yönəlmiş sazişlə bağlıdır. Usmanov 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya tam miqyaslı təcavüzünün başlanmasından bəri sanksiya altındadır və onun Rusiyada uzunmüddətli biznes maraqları və Vladimir Putinlə əlaqələri var. Coreper növbəti görüşü sentyabrın 21-nə — hazırkı sanksiyaların sentyabrın 22-də, çərşənbə axşamı, saat 24:00-da müddəti başa çatmazdan bir gün əvvələ təyin etdi. Sentabrın 14-də təcili olaraq yeddi günlük uzadılma qəbul edilmişdi, çünki Fransa və Slovakiya hələ də iki Rusiya oliqarxının siyahıdan çıxarılmasını tələb edirdi. İrlandiyanın AB Şurasına sədrliyi və Avropa Xarici Fəaliyyət Xidməti (EEAS) Usmanovu siyahıda saxlamaq, lakin ona qarşı bəzi məhdudiyyətləri — o cümlədən aktivlərin dondurulmasını və AB-yə giriş qadağasını — götürmək variantını ehtiva edən kompromis təklifi irəli sürüblər.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Təqdim olunan bütün altı mənbə Ukrayna dilində KİV-lərdir və eyni AB sanksiya dalana xəttini işıqlandırır. Onlar AB səfirlərinin razılığa gələ bilməməsini və kompromis axtarışını ön plana çıxararaq Rusiya təzyiqinin saxlanılmasında Ukrayna üçün diplomatik riskləri vurğulayırlar.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr dalana xətti qırmaq üçün AB səfirlərinin növbəti görüşünün dəqiq tarixi barədə fikir ayrılığına malikdirlər: bəziləri sentyabrın 18-i, bəziləri isə cümə gününü göstərir; Coreper-in son qərarına görə növbəti görüş sentyabrın 21-nə — bazar ertəsinə təyin edilib.
Kontekst
Alişer Usmanov 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya tam miqyaslı təcavüzünün başlanmasından bəri AB sanksiyaları altındadır və onun Rusiyada uzunmüddətli biznes maraqları və Vladimir Putinlə əlaqələri var. Fərdi sanksiyaların əvvəlki uzadılması martın 14-də baş verib və Slovakiya son ana qədər Fridman və Usmanovun siyahıdan çıxarılmasını tələb edib. Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula von der Leyen sentyabrın 16-da Avropa Parlamentindəki çıxışında Rusiya əleyhinə sanksiyaların davam etdirilməli olduğunu bildirib. AB Şurasına İrlandiyanın sədrliyi və EEAS, Financial Times tərəfindən dərc edilmiş kompromis təklifini hazırlayıblar.