Slovakiya bloku edir — daha 2 600 şəxs və şirkətə qarşı fərdi sanksiyaların uzadılması razılaşdırılmadı
9 sentyabrda Avropa İttifaqının Daimi Nümayəndələr Komitəsi (Coreper) Ukraynanın ərazi bütövlüyünün pozulmasına görə 2 600-dən çox şəxs və hüquqi şəxsə qarşı fərdi sanksiyaların uzadılması barədə razılığa gələ bilməyib. Slovakiya birillik deyil, altı aylıq uzadılma tələb edir, həmçinin bir neçə Rusiya oliqarxının, o cümlədən Alisher Usmanov və Mixail Fridmanın siyahıdan çıxarılmasını istəyir. Növbəti görüş 14 sentyabrda, rəsmi son tarixdən bir gün əvvəl keçiriləcək.
Əsas məqamlar
- 9 sentyabrda Coreper sanksiyaların uzadılması üzrə razılığa gələ bilməyib — Slovakiyanın mövqeyi ucbatından.
- Slovakiya birillik deyil, altı aylıq uzadılma tələb edir və siyahıdan Rusiya oliqarxlarının çıxarılmasını istəyir.
- Jurnalistlərin ad çəkdiyi oliqarxlara Alisher Usmanov və Mixail Fridman daxildir; Fransa da Usmanovun siyahıdan çıxarılmasını istədiyi bildirilir.
- Rejim 2 600-dən çox şəxs və hüquqi şəxsi əhatə edir və aktivlərin dondurulmasını, maliyyə vəsaitlərinin ayrılmasının qadağasını, fiziki şəxslər üçün isə Aİ ərazisinə giriş və tranzit qadağasını nəzərdə tutur.
- Sanksiyaların uzadılması bütün 27 Aİ üzv dövlətinin yekdilliyini tələb edir.
- Rəsmi son tarix 15 sentyabr 2026-cı ildir; növbəti səfirlər görüşü 14 sentyabrda keçiriləcək.
- Slovakiya sentyabrın sonunadək sanksiyaların uzadılacağına zəmanət verir.
Bu niyə vacibdir
Rejimin uzadılması bütün 27 Aİ üzvünün yekdilliyini tələb edir, ona görə də tək bir bloklama bütün aləti iflic edə bilər. Rejim 2 600-dən çox şəxs və şirkətə qarşı aktivlərin dondurulmasını, maliyyə resurslarının verilməsinin qadağasını və fiziki şəxslər üçün giriş/tranzit qadağasını əhatə edir. Slovakiyanın altı aylıq tsiklə qayıtmaq cəhdi hər yarım ildən bir siyahının yenidən siyasi ticarətə açılması deməkdir; həmçinin Usmanov və Fridman kimi oliqarxların çıxarılması tələbi birbaşa Ukraynanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı məsuliyyət daşıyan şəxslərə təsir göstərir.
Nə baş verdi
9 sentyabrda Avropa İttifaqının Daimi Nümayəndələr Komitəsi (Coreper) Ukraynanın ərazi bütövlüyü, suverenliyi və müstəqilliyinə qarşı yönəlmiş hərəkətlərlə əlaqədar fərdi sanksiyalar rejiminin birillik uzadılması barədə razılığa gələ bilməyib. Slovakiya tək etiraz edən tərəfdir: o, birillik müddət əvəzinə altı aylıq uzadılma tələb edir və siyahıdan müəyyən Rusiya oliqarxlarının — o cümlədən adları çəkilən Alisher Usmanov və Mixail Fridmanın — çıxarılmasını istəyir. Fransa da Usmanovun siyahıdan çıxarılmasını dəstəklədiyi bildirilir. Bu, Slovakiyanın sentyabrın 2-də keçirilmiş əvvəlki Coreper iclasında da qarşı çıxdığı mövqeyin davamıdır. Razılaşdırma diplomatik məxfilik çərçivəsində davam etdirilir və Slovakiyanın Xarici İşlər Nazirliyi danışıqların 15 sentyabr 2026-cı il tarixinədək başa çatacağını gözlədiyini bildirib. Növbəti səfirlər görüşü son tarixdən bir gün əvvəl — 14 sentyabrda keçiriləcək.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün dörd mənbə ukraynalıdır və bloklamanı Slovakiyanın xüsusi mövqeyi ilə izah edir, diqqəti Coreper prosesinin detallarına və 15 sentyabr son tarixinə yönəldir. Ukrayna mediası vurğulayır ki, Slovakiyanın müqaviməti birbaşa Ukraynanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı alətin uzadılmasını təhlükə altına qoyur və rejimin 2 600-dən çox şəxsi əhatə etdiyini ön plana çıxarır. Materiallarda Slovakiyanın daxili siyasi dinamikası deyil, prosedur riski — yekdillik tələbi və yaxınlaşan son tarix — əsas mövzu kimi qalır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Slovakiyanın hansı Rusiya oliqarxlarının çıxarılmasını tələb etdiyinin dəqiqliyində fərqlənir: bəzi hesabatlar yalnız adsız oliqarxlardan bəhs edir, sonrakı hesabatlar isə konkret olaraq Alisher Usmanov və Mixail Fridmanı adlandırır, Fransa da Usmanovun siyahıdan çıxarılmasını dəstəkləyir. Əlavə olaraq, bəzi faktlar son uğursuz Coreper görüşünü 9 sentyabr, digərləri isə səfirlərin sonrakı müzakirəsini və razılığa gəlməməsini 11 sentyabr kimi qeyd edir.
Kontekst
İyunun 18-də keçirilmiş Avropa Şurası sammitində Aİ liderləri Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən bəri ilk dəfə iqtisadi sanksiyaların əvvəlki altı aylıq deyil, 12 aylıq tsikllə uzadılmasına razılıq veriblər. Bu dəyişiklik Viktor Orbánın Macarıstan parlament seçkilərindəki məğlubiyyətindən sonra mümkün olub: onun baş nazirliyi dövründə Macarıstan müntəzəm olaraq Aİ sanksiyalarını və digər qərarları bloklayıb, Slovakiya isə tez-tez bu bloklamalara qoşulub. İyunun 25-də Aİ Şurası Rusiyaya qarşı daha geniş iqtisadi sanksiyaları 31 iyul 2027-ci ilədək uzadıb. Slovakiya sentyabrın 2-də keçirilmiş Coreper iclasında da fərdi sanksiyalar rejiminin uzadılmasına qarşı çıxıb. Slovakiyanın XİN mövqeyini onunla əsaslandırır ki, şərait — o cümlədən müharibənin mümkün sonu — dəyişə bilər və siyahılar daha tez-tez nəzərdən keçirilməlidir.