Ukrayna parlamenti xarici marketplace-lərdən alınan mallara ƏDV tətbiq edən qanun layihəsini ilk oxunuşda təsdiqləyib
Ukrayna Ali Radası sentyabrın 16-da xarici marketplace-lər vasitəsilə alınan mallara, dəyərindən asılı olmayaraq, ƏDV tətbiq edən Vergi Məcəlləsinə dəyişiklik layihəsini ilk oxunuşda qəbul edib. 273 deputat lehinə səs verib. Eyni gündə beynəlxalq poçt və ekspres göndərişləri üçün yeni gömrük qaydalarını nəzərdə tutan ayrıca qanun layihəsi də ilk oxunuşda dəstəklənib — 267 səslə. Maliyyə naziri Serhiy Marçenkonun sözlərinə görə, qanun layihələri Ukraynanın MVF və Aİ qarşısındakı beynəlxalq öhdəliklərinin bir hissəsidir və sentyabrda 4 mlrd avro məbləğində tranşın artıq buraxıldığını, oktyabrda vəsaitlərin alınma şansının qaldığını bildirib.
Əsas məqamlar
- Ali Rada Vergi Məcəlləsinə dəyişiklik layihəsini ilk oxunuşda 273 səslə təsdiqləyib.
- Dəyəri 150 avroyadək onlayn alışlar üçün ƏDV-ni elektron platforma (marketplace) hesablayıb ödəyəcək.
- Qeyri-kommersiya göndərişləri 45 avroyadək ƏDV-dən azad qalacaq.
- Gömrük Məcəlləsinə dəyişiklik layihəsi (№15460) ilk oxunuşda 267 səslə dəstəklənib.
- Bu, qanun layihəsinin üçüncü cəhəddə qəbuludur — may və sentyabrın əvvəlindəki iki səsvermə uğursuz olmuşdu.
- Maliyyə nazirinin sözlərinə görə, qanun qəbul edilmədikdə Ukrayna sentyabrda 4 mlrd avro tranşını itirib.
- Amazon, eBay, Temu və AliExpress kimi marketplace-lər Ukraynada vergini fiziki ödəyəcək hüquqi şəxslər qeydiyyatdan keçirməli olacaq.
- Yeni qaydaların tətbiqi 1 iyul 2027-ci ildən tez olmayaraq nəzərdə tutulur.
Bu niyə vacibdir
Bu qanun layihələri Ukraynanın MVF və Aİ qarşısındakı öhdəliklərinə bağlıdır və 3,7 mlrd avro məbləğində ikinci Aİ makro-maliyyə yardımı tranşının, eləcə də Ukrayna dövlət büdcəsinin maliyyələşdirilməsi üçün nəzərdə tutulan daha geniş dəstəyin alınması ilə birbaşa əlaqəlidir. Maliyyə nazirinin xəbərdarlığına görə, qanun qəbul edilməsə Ukrayna artıq sentyabrda 4 mlrd avro tranşını itirib; oktyabrda vəsaitlərin alınması üçün qanun layihəsinin qəbulu şərtdir. Bundan əlavə, yeni qaydalar təxminən 10 mlrd qrivna əlavə büdcə gəliri gətirməli, Amazon, eBay, Temu və AliExpress kimi böyük xarici marketplace-ləri isə Ukraynada vergini ödəyəcək hüquqi şəxslər qeydiyyatdan keçirməyə məcbur etməlidir.
Nə baş verdi
2026-cı il sentyabrın 16-da Ukrayna Ali Radası iki qanun layihəsini ilk oxunuşda qəbul edib. Birinci sənəd — Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər — xarici marketplace-lər vasitəsilə alınan mallara, onların dəyərindən asılı olmayaraq, ƏDV tətbiq etməyi nəzərdə tutur. Bu layihə üçüncü cəhəddə qəbul olunub: mayın 26-da və sentyabrın 1-dəki əvvəlki səsvermələr uğursuz nəticələnmişdi. Layihəni 273 deputat dəstəkləyib. Dəyəri 150 avroyadək olan onlayn alışlar üçün ƏDV-ni elektron platformanın özünün hesablayıb ödəməsi, qeyri-kommersiya göndərişlərinin isə 45 avroyadək ƏDV-dən azad qalması təklif olunur. Eyni gündə Ali Rada beynəlxalq poçt və ekspres göndərişləri üçün yeni gömrük qaydalarını nəzərdə tutan ayrıca Gömrük Məcəlləsinə dəyişiklik layihəsini (№15460) də ilk oxunuşda dəstəkləyib — 267 deputat lehinə səs verib. Bu, həmin gömrük qanun layihəsinin də üçüncü cəhəddir. Hər iki sənəd hələ ikinci oxunuşdan keçməli və Ali Rada tərəfindən yekun qəbul edilməlidir. Maliyyə naziri Serhiy Marçenkonun sözlərinə görə, yeni normaların tətbiqi 1 iyul 2027-ci ildən tez olmayaraq mümkün olacaq, çünki texniki sistemin qurulması vaxt tələb edir.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri qanunvericiliyi ilk növbədə Ukraynanın MVF və Aİ qarşısındakı beynəlxalq öhdəlikləri və bu öhdəliklərdən asılı olan maliyyə dəstəyi kontekstində təqdim edir. Diqqət parlament prosesinə — üçüncü cəhdə, 273 və 267 səs nisbətlərinə, həmçinin nəticəni elan edən və izah edən fərdi deputatların (Yaroslav Jeleznyak, Oleksiy Qoçarenko) roluna yönəlib. Hesabatlarda həmçinin proqnozlaşdırılan təxminən 10 mlrd qrivna illik əlavə büdcə gəliri kimi daxili fiskal nəticələr vurğulanır.
Kontekst
Qanun layihəsi bu ilin mayında, iyunun sonunda və sentyabrın 1-də Ali Radada uğursuz səsvermələrdən sonra üçüncü cəhərdə ilk oxunuşda qəbul olunub. 1 iyul 2026-cı ildən etibarən Aİ-də dəyəri 150 avroyadək olan göndərişlər üçün əvvəllər gömrük rüsumuna cəlb olunmayan mallara 3 avro məbləğində rüsum tətbiq edilib. Hesabatlara görə, Moldova da 1 oktyabr 2026-cı ildən etibarən beynəlxalq onlayn platformalarda 150 avroyadək alışlara 20% ƏDV tətbiq etməyə başlayacaq.