Ukrayna parlamenti Baş prokuroru istefaya göndərib
15 sentyabr 2026-cı ildə Ukrayna Ali Radası Baş prokuror Ruslan Kravçenkonun istefasına dair səsvermə keçirib: 317 deputun lehinə, heç bir əleyhinə və ya bitərəf səs verilməyib. Bir gün əvvəl Prezident Volodimir Zelenski onu hərbi vəziyyət rejimi haqqında Qanunun 11-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən vəzifəsindən kənarlaşdırıb, 15 sentyabrda isə 932/2026 saylı ukazla onu tamamilə azad edib. Kravçenko 13-14 sentyabr gecəsi sərbəst təşkil etdiyi ezamiyyətlə Ukraynanı tərk edib.
Əsas məqamlar
- 15 sentyabr 2026: Ali Rada Baş prokuror Ruslan Kravçenkonun istefasını 317 səslə təsdiqləyib.
- 14 sentyabr: Prezident Zelenski onu hərbi vəziyyət rejimi haqqında Qanunun 11.2-ci maddəsinə əsasən vəzifəsindən kənarlaşdırıb; 15 sentyabrda isə 932/2026 saylı ukazla tamamilə azad edib.
- Kravçenko səsvermədən bir gün əvvəl, 13-14 sentyabr gecəsi sərbəst təşşəkküllü ezamiyyətlə Ukraynanı tərk edib; mənbələr ezamiyyətin təyinatını Paris və ya Litva olaraq göstərir.
- 14 sentyabrda Kravçenko videomüraciətlə NABU direktoru Semen Krivonos və SAP rəhbəri Oleksandr Klimenkoya yaxın şəxsə şübhələndirici bildiriş imzaladığını açıqlayıb; Baş Prokurorluq Ofisi şübhələndirmənin Cinayət-Prosessual Məcəlləsinə uyğun təqdim olunmadığını və İRDA-dakı qeydlərin ləğv edildiyini bildirib.
- NABU və SAP Kravçenkonun hərəkətlərini «Carthage» əməliyyatına reaksiya olaraq «müstəqil antikorrupsiya orqanlarına qarşı sistematik hücumun davamı» kimi qiymətləndirib.
- 4-7 sentyabr: NABU və SAP «Carthage» əməliyyatı çərçivəsində Baş Prokurorluq Ofisinin rəsmisi Serhiy Kropivanı saxta kol-mərkəzlərini «qoruyan» sxemin təşkilatçısı kimi ifşa edib; 6 sentyabrda Kropiva 120 milyon qrivna girovla saxlanılıb.
- Reuters münaqişənin Ukraynanın beynelxalq nüfuzuna zərbə vurması ve on milqatlarla dollar xarici maliyyələşməni, o cümlədən Aİ-yə üzvlük danışıqlarını risk altına ala biləcəyini bildirib.
Bu niyə vacibdir
Müstəqil antikorrupsiya orqanları ilə Baş Prokurorluq arasındakı açıq qarşıdurma fonunda Baş prokurorun demək olar ki, yekdilliklə istefaya göndərilməsi Ukraynanın antikorrupsiya islahatlarına və onlarla bağlı beynəlxalq maliyyələşməyə sadiqliyini nümayiş etdirir.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mediası hadisələri antikorrupsiya orqanları ilə Baş Prokurorluq arasındakı institusional qarşıdurma kontekstində işıqlandırıb. Diqqət mərkulzində «Carthage» əməliyyatı, Kravçenkonun xaricə çıxması, arvadı Oleksandra Şovkoplyasın ölkəni tərk etməsi və PASC-nin onun ezamiyyət bəhanəsini təkzib etməsi durur. Müxalifət deputatları, o cümlədən İrina Heraşçenko və Maksim Buqanski, Baş prokuror vəzifəsinə «siyasi sədaqət» əsasında təyinatları tənqid edərək rəqabətli seçim prosedurunun bərpasını tələb ediblər. Prezident Zelenskinin mövqeyi, parlamentin demək olar ki, yekdilliklə səsverməsi və 932/2026 saylı ukaz Ukrayna KİV-lərinin əsas diqqət mərkzində olub.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Daxil olan mənbələr arasında yeganə qeyri-ukraynalı material Azərbaycandan APA agentliyinin ingilisdilli məqaləsidir ki, bu da Zelenskinin ukazla Kravçenkonu azad etməsi faktını əks etdirir və ukrayna framingini təkrarlayır. Daha geniş beynəlxalq kontekst Reutersə istinadən formalaşıb: münaqişə Ukraynanın beynəlxalq nüfuzuna zərbə vura və on milyardlarla dollar xarici maliyyələşməni, o cümlədən Aİ-yə üzvlük danışıqları üçün zəruri antikorrupsiya islahatlarının icrasını çətinləşdirə bilər; Kirill Budanov «Bunların heç biri normal deyil və bu, Ukraynanın dünyadakı imicinə böyük zərbə vurur» deyə sitat gətirilir. Qərb mediası daxil olmayıb, ona görə beynəlxalq çərçivə yalnız bu Reuters materialından ibarətdir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr arasında dörd əsas fikir ayrılığı qeydə alınıb. Birincisi, Kravçenkonun ezamiyyətinin təyinat yeri: bir sıra mənbələr Paris göstərir (Suspilne mənbələrinə və Baş Prokurorluq Ofisinin Radio Svobodaya təsdiqinə istinadən), digərləri isə Litva göstərir (UP mənbələrinin sənədlərdə göstərilən məqsədə istinadən). İkincisi, NABU direktoru Krivonosa şübhələndirmənin düzgün təqdim olunub-olunmadığı: Kravçenko imzaladığını və Ukrpoçta ilə göndərdiyini iddia edir, Krivonos isə sənədi şəxsən almadığını və NABU və ya SAP-a çatdırılmadığını bildirir. Üçüncüsü, Kravçenkonun xaricə çıxmasının xarakteri: onun özü və Baş Prokurorluq Ofisi bunu beynəlxalq tərəfdaşlarla planlaşdırılan görüşlərlə rəsmi ezamiyyət kimi təsvir edir; Antikorrupsiya Mərkəzi və şərhçilər (Vitali Şabunin, Tetyana Şevçuk) bunu səsvermədən əvvəl «qaçış» adlandırır və arvadının iki gün əvür çıxdığını əlavə edir. Dördüncüsü, Kravçenkonun hərəkətlərinin mahiyyəti: Kravçenko bunu qanuni hüquq-mühafizə fəaliyyəti kimi çərçivələyir, NABU və SAP isə bunu prokurorluğa hücum kimi qiymətləndirir.
Kontekst
Ruslan Kravçenko 17 iyun 2025-ci ildə Baş prokuror təyin edilib. 4 sentyabr 2026-cı ildə NABU və SAP onun, müavini Mariya Vdovçenkonun və Odessa OVA rəhbəri Oleq Kiperin iş otaqlarında axtarışlar apardı; 5 sentyabrda NABU və SAP «Carthage» əməliyyatını elan edərək, Baş Prokurorluq Ofisinin Beynəlxalq Hüquqi Əməkdaşlıq Departamentinin müavin rəhbəri Serhiy Kropivanı saxta kol-mərkəzlərini qoruyan sxemin təşkilatçısı kimi müəyyən etdi. 6 sentyabrda HAKS Kropivanı 120 milyon qrivna girovla saxladı. 7 sentyabrda Kravçenko istefa ərizəsi təqdim etdiyini, qərarı siyasi adlandırdığını açıqladı. 13 sentyabrda Kravçenko NABU direktoru Semen Krivonos haqqında şübhələndirmə bildirişi imzaladı; 14 sentyabrda onu və həmçinin SAP rəhbəri Oleksandr Klimenkoya yaxın bir şəxsi ictimaiyyətə açıqladı; həmin gün Baş Prokurorluq Ofisi şübhələndirmənin Cinayət-Prosessual Məcəlləsinə uyğun təqdim olunmadığını və İRDA-dakı müvafiq qeydlərin ləğv edildiyini bildirib, LIGA.net isə bu ləğvi Baş prokurorun müavini Maksim Krimin təsdiqlədiyini yazıb. 13-14 sentyabr gecəsi Kravçenko sərbəst təşkil etdiyi ezamiyyətlə Ukraynanı tərk edib.