Keçmiş Ukrayna Baş prokuroru Ruslan Kravçenko və həyat yoldaşı Vyana ünvanında qeydiyyata alınıb

Bu niyə vacibdir

Kravçenko Ukraynanın ali hüquq-mühafizə rəsmisi idi və onun xaricə çıxması ilə istefası ölkənin əsas prokurorluq institutu üçün ciddi nüfuza malikdir. Hadisə eyni zamanda NABU və SAP-nin fırıldaqçı call-mərkəzlərin himayə olunmasına dair «Karfagen» əməliyyatının elanından sonra baş verib və bu əməliyyatın birbaşa prokurorluq ofisinə toxunduğu iddia olunur. Ukrainska Pravda-nın araşdırması konkret marşrutu, qeydiyyat ünvanını və qanunun aliliyi ilə bağlı sualları ortaya qoyur; Korrupsiyaya Qarşı Fəaliyyət Mərkəzi isə birbaşa Prezident Zelenskinin ofisini bu çıxışa görə məsuliyyətə cəlb edib.

Nə baş verdi

Sentyabrın 12-də Oleksandra Kravçenko Moldova istiqamətində Palanka buraxılış məntəqəsindən piyada keçib, sentyabrın 13-də isə Rumıniyaya Leuseni məntəqəsindən Mercedeslə daxil olub. Ruslan Kravçenko sentyabrın 14-də saat 02:19-da Şehını məntəqəsindən Mercedes V-Class mikroavtobusla Ukraynanı tərk edib; qanun-mühafizə mənbələrinə görə, onun üçün hava bileti alınmayıb. Eyni günün axşamında Prezident Volodimir Zelenski Kravçenkonu Baş prokuror vəzifəsindən ukazla kənarlaşdırıb; sentyabrın 15-də Ali Rada istefanı 317 səslə dəstəkləyib, Zelenski istefa fərmanını imzalayıb. Sentyabrın 21-də Kravçenko prokuror orqanlarından yazılı istefa verib və ölkəyə qayıtmayıb.

Ukrainska Pravda-nın əldə etdiyi Zentrales Melderegister sənədlərinə görə, Kravçenko və həyat yoldaşı Vyananın tarixi mərkəzində — Stefansdomen yaxınlığında yerləşən Jordangasse 7/12, 1010 Wien ünvanında «əsas yaşayış yeri» (Hauptwohnsitz) kimi qeydiyyata alınıblar. Lakin həmin ünvandakı 12 nömrəli otaq Avstriya MMC-lərinə hüquqi ünvan təqdim edən CS Corporate Services GmbH şirkətinin ofisidir; eyni ünvanda təxminən iyirmi digər hüquqi şəxs, o cümlədən Duracell Austria GmbH və KPLER GmbH kimi beynəlxalq şirkətlərin strukturları da qeydiyyatdadır. Avstriya qanunvericiliyi qeydiyyat zamanı faktiki yaşayış yerinin göstərilməsini tələb edir.

Ukrainska Pravda qeyd edir ki, Vyanada artıq keçmiş Konstitusiya Məhkəməsi sədri Oleksandr Tupytski, keçmiş Milli Bank sədri Kirilo Şevçenko və keçmiş deputat Andriy Xolodov yaşayır. Mənbələr həmçinin bildirir ki, Avstriya öz vətəndaşlarını Ukraynaya ekstradisiya etmir, ona görə də Vyana potensial «təhlükəsiz sığınacaq» sayılır. Kravçenkonun səyahət üçün istifadə etdiyi Mercedes V-Class mikroavtobusdan bir qədər əvvəl bir qərb diplomatının ölkəni tərk etmək üçün istifadə etdiyi bildirilir. Materialın dərc edildiyi anda Kravçenkoya qarşı rəsmi şübhələr bildirişi elan olunmamışdı.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Bütün səkkiz təchiz olunmuş material Ukrayna media mənsublarındandır və hekayəni Ukrayna rəsmisinin fərdi məsuliyyəti prizmasından işıqlandırır. Hesabatlar xüsusi olaraq NABU və SAP kimi anti-korrupsiya qurumlarının «Karfagen» əməliyyatını və onun prokurorluqla bağlılığını ön plana çəkir, Baş prokurorun qeydiyyata alındığı faktiki ev ünvanının deyil, ofis ünvanının seçilməsini «gizlətmə cəhdi» kimi qiymətləndirir. Ukrayna mətbuatı həmçinin Ali Radanın 317 səslə istefanı dəstəkləməsini, Kravçenkonun ayrılmasından sonra prokurorluğun «iflic vəziyyətə düşdüyünü» və Korrupsiyaya Qarşı Fəaliyyət Mərkəzinin Prezident Zelenskinin ofisini bu çıxışa görə məsuliyyətə cəlb edən açıqlamasını xüsusi qabardır. Eyni zamanda hesabatlar Kravçenkonun rəsmi bəhanəsini (Paris, PACE dinləmələri) həmin dinləmələrin iştirakçı siyahısı ilə müqayisə edərək uyğunsuzluğu açıq göstərir.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr arasında bir neçə əhəmiyyətli fark var. Birincisi, Kravçenkonun NABU direktoru Semen Krıvonosa qarşı sentyabrın 14-də şübhələr bildirişi imzaladığı iddiası ilə bu bildirişin rəsmi formada təqdim olunduğuna dair şübhələr var: Kravçenko özü bunu elan etsə də, Baş Prokurorluq Ofisi bildirişin heç kəsə rəsmi şəkildə verilmədiyini açıqlayıb, çünki hüquqi əsasların olmadığını bildirib. İkincisi, Kravçenkonun Ukraynanı niyə tərk etdiyinə dair fərqli izahlar mövcuddur: siyasi vıhüquq-mühafizə dairələrindəki mənbələr bunu «Karfagen» əməliyyatı ilan ve şəxsi risk ilan əlaqələndirir, özü isə səyahəti PACE-də Ukrayna uşaqları ilə bağlı dinləmələrdə iştirak adı altında Parisə beşgünlük ezamiyyə kimi çərçivələyib, lakin onun adı həmin siyahıda olmayıb. Üçüncüsü, Vyana qeydiyyatının statusu aydın deyil: Ukrainska Pravda siyasi dairələrdən əldə etdiyi reyestr sənədlərini təqdim edib, eyni anda isə açıq şəkildə qeyd edib ki, rəsmi təsdiq yoxdur və Avstriya qanunvericiliyi faktiki yaşayış yerinin göstərilməsini tələb edir. Dördüncüsü, çıxışa görə məsuliyyət məsələsində fark var: Korrupsiyaya Qarşı Fəaliyyət Mərkəzi bildirib ki, Baş prokurorun xaricə getməsi Prezident Zelenskinin icazəsi ilə mümkün olub, Baş Prokurorluq isə əvvəlcə onun Parisə öz-özünə sifariş etdiyi ezamiyyədə olmasını bildirib; materiallarda Zelenskinin administrasiyasının bu iddiaya cavabı yoxdur.

Kontekst

Kravçenko sentyabrın 13-də özünə Parisə beşgünlük ezamiyyə sifariş edib, sentyabrın 14-də isə ölkəni tərk edib. NABU və SAP-nin «Karfagen» əməliyyatı sentyabrın 4-də elan olunub: iddia olunur ki, fırıldaqçı call-mərkəzlərə himayə göstərən qrup ifşa edilib və həmin qrup ayda 20-24 min ABŞ dolları toplamaqla ittiham olunur. Əməliyyat çərçivəsində Baş Prokurorluq Ofisinin sabiq rəsmisi Serhiy Kropıva saxlanılıb; o, cinayətkar təşkilatın başçısı kimi göstərilib. Anti-korrupsiya prokurorları Kropıvanın qarşimləyici tədbirin seçilməsi zamanı bildiriblər ki, o, elit Kozın ısadəsindəki Kravçenkoya məxsus evdə bəyan olunmamış təmir işlərini əlaqələndirib; Kravçenko isə ailəsinin həmin evi icarəyə götürdüyünü ve bunu bəyan edəcəyini deyib. Daha əvvəl Kravçenko, eləcə də «Karfagen» yazışmalarında «Şef» (patronymic Andriyyovıç) adı ilə tanınan şəxs vergi xidmətinə rəhbərlik edib. Avstriya Ukraynaya öz vətəndaşlarını ekstradisiya etmir; hesabatlarda Vyanada artıq yaşayan keçmiş Konstitusiya Məhkəməsi sədri Oleksandr Tupytski, keçmiş Milli Bank sədri Kirilo Şevçenko və keçmiş deputat Andriy Xolodov xatırlanır.