Tramp Zelenskiyə Rusiyanın dizel yanacağı obyektlərinə zərbələri dayandırmağı tapşırdı
ABŞ prezidenti Donald Tramp irlandiyalı qolf çempionatı zamanı jurnalistlərə Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskiyə Rusiyanın dizel yanacağı ehtiyatlarına zərbələri dayandırmağı çağırıb. Tramp bu zərbələri qlobal dizel yanacağı defisitinin səbəbi kimi göstərib və iddia edib ki, problem Rusiya–Ukrayna müharibəsindən, ABŞ-ın İrana qarşı müharibəsindən yaranmayıb.
Əsas məqamlar
- ABŞ prezidenti Donald Tramp Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskiyə Rusiyanın dizel yanacağı infrastrukturuna zərbələri dayandırmağı çağırıb.
- Tramp iddia edib ki, Ukraynanın bu zərbələri qlobal dizel yanacağı defisitinə səbəb olur.
- Tramp defisiti İranla müharibə ilə deyil, Rusiya–Ukrayna müharibəsi ilə əlaqələndirib.
- Tramp bu açıqlamanı İrlandiyanın Doonbeg klubunda İrlandiya Açıq Qolf Çempionatı zamanı jurnalistlərə verib.
- Eyni həftə ərzində Tramp Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə "əla" söhbət etdiyini və Putinin müharibəni bitirmək üçün razılaşma istədiyini söyləyib.
- Tramp faktlarla təmin etmədən Ukrayna zərbələrinin qlobal dizel yanacağı defisitinə səbəb olduğunu iddia edib.
- Tramp Rusiyanın Ukraynaya qarşı beşinci ildə davam edən tam miqyaslı müharibəsinin dayandırılması üçün Putina müraciət etməyib.
Bu niyə vacibdir
Bu açıqlama ABŞ prezidentinin müharibə şəraitində Ukraynanı Rusiyaya mühüm əhəmiyyətli enerji hədəflərinə zərbələri dayandırmağa açıq şəkildə təzyiq göstərməsinin nadir nümunələrindən biridir. Tramp qlobal dizel yanacağı defisitinin günahını bilavasitə Ukraynaya və Rusiya–Ukrayna müharibəsinə yükləyir, eyni zamanda ABŞ-ın İrana qarşı müharibəsini istisna edir — bu, Vaşinqtonun hazırkı diqqət mərkəzində İran yox, Ukrayna müharibəsi olduğunu göstərir. Eyni həftədə Putinlə "əla" söhbətdən və "saziş" istəyindən sonra bu açıqlama Trampın diplomatik yolunun istiqaməti haqqında siqnal verir. Tramp daha əvvəl oxşar Ukrayna zərbələrini "müharibəni bitirə biləcək eskalasiya" adlandırmışdı, indi isə onları dayandırmağı tələb edir — bu, onun ictimai mövqeyindəki dəyişikliyə işarədir.
Nə baş verdi
2026-cı il sentyabrın 13-də ABŞ prezidenti Donald Tramp İrlandiyanın Doonbeg klubunda keçirilən İrlandiya Açıq Qolf Çempionatı zamanı jurnalistlərə açıqlama verib. Tramp Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskiyə Rusiyanın dizel yanacağı ehtiyatlarına zərbələri dayandırmağı tapşırıb. O, Ukrayna zərbələrini qlobal dizel yanacağı defisitinin səbəbi kimi göstərib və bunun ABŞ-ın İrana qarşı müharibəsi ilə deyil, Rusiya–Ukrayna müharibəsi ilə bağlı olduğunu iddia edib. Tramp Zelenski ilə bu məsələni müzakirə etdiyini, ona "başqa hədəflər var, dizel yanacağına toxunma" dediyini bildirib. Eyni həftə ərzində Tramp Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə "əla" söhbət etdiyini və Putinin müharibəni bitirmək üçün saziş istədiyini söyləyib. Trampın açıqlaması faktlarla dəstəklənməyib və Rusiyanın tam miqyaslı işğalının beşinci ilində Putina müharibəni dayandırmağı tələb etməyib.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələrin əksəriyyəti Trampın İrlandiyaya səfərini və açıqlamanın verildiyi tarixi sentyabrın 13, 2026-cı il kimi göstərir. Bununla belə, bəzi mənbələr yalnız İrlandiya Açıq Qolf Çempionatına və Doonbeg klubuna səfəri qeyd edir, konkret tarixi təsdiqləmir; bir fakt tarixin özünün mübahisəli olduğunu bildirir.
Kontekst
Trampın iddia etdiyi dizel yanacağı defisiti mübahisəlidir; faktlar Trampın bu iddianı dəstəkləyən sübut təqdim etmədiyini qeyd edir. Ukrayna Rusiyanın neft-qaz sektoruna, o cümlədən pilotsuz təyyarələrlə uzun mənzilli zərbələr endirir ki, bu da müharibəni maliyyələşdirən və yanacaqla təmin edən obyektlərə qarşı yönəlib. Son həftələrdə Rusiya qış mövsümü ərəfəsində Ukraynanın enerji infrastrukturuna ballistik raketlər və reaktiv mühərrikli pilotsuz təyyarələr də daxil olmaqla hava zərbələrini gücləndirib. Rusiyanın Ukraynaya qarşı tam miyashlı işğalı bu açıqlamaların verildiyi vaxta qədər beşinci ildə davam edirdi. Ukrayna Baş Qərargahı Rusiya və işğal olunmuş ərazilərdəki obyektlərə zərbələri Rusiya işğal qüvvələrinin döyüş potensialını azaltmağa və Rusiyanı silahlı təcavüzü dayandırmağa məcbur etməyə yönəlmiş sistematik tədbirlər kimi xarakterizə edib.