Støre: Zelenskinin təyyarəsi Moldovadan qalxarkən dron hücumuna məruz qalıb
Norveç Baş naziri Jonas Gahr Støre sentyabrın 9-da NRK-ya bildirib ki, Prezident Volodimir Zelenskinin təyyarəsi sentyabrın 8-də Moldovadan Osloya uçarkən dronla toqquşma həddində olub. Zelenski Osloda Kral V Haraldın dəfn mərasimində iştirak etmək üçün gedirdi.
Əsas məqamlar
- Norveç Baş naziri Jonas Gahr Støre NRK-ya sentyabrın 9-da deyib ki, Zelenskinin təyyarəsi Moldovadan qalxarkən demək olar ki, dronla vurulub.
- Hadisə sentyabrın 8-də Zelenskinin Osloya Kral V Haraldın dəfn mərasiminə gedərkən baş verib.
- Sentyabrın 8-də Moldova Müdafiə Nazirliyi təxminən saat 16:20-də ölkənin hava məkanına Şahed tipli dronun daxil olduğunu açıqlayıb; dron sonra Rumıniyaya keçib.
- Rumıniya ehtimal olunan hava məkanı pozuntusuna görə qırıcı təyyarələrini havaya qaldırıb və Iaşi aeroportunun işini müvəqqəti dayandırıb.
- Støre təfərrüatları açıqlamayıb: dronun mənbəyi, məsafəsi və hadisənin qəsdən olub-olmadığı məlum deyil.
- Ukrayna Prezidentinin Ofisindəki mənbə AFP-yə bildirib ki, Moldovada hava hücumu xəbərdarlığı elan olunub və Zelenskinin təhlükədə olması iddialarını "şişirdilmiş" adlandırıb.
- Norveç Maliyyə naziri Yens Stoltenberq sentyabrın 8-dəki görüşdə Zelenskinin təyyarəsinin təxirə salındığını və "müəyyən təhdidlər" olduğunu təsdiqləyib.
Bu niyə vacibdir
Hadisə müharibə zonasından kənara səyahət edən dövlət başçısının fiziki riskini göstərir. Eyni zamanda, Rusiya dronlarının Moldova və Rumıniya kimi qonşu ölkələrin hava məkanına mütəmadi müdaxilə etdiyini nümayiş etdirir. Zelenskinin Osloda müdafiə nazirləri ilə görüşləri və Freyja proqramı ilə bağlı danışıqları bu hadisənin diplomatik kontekstini təşkil edir.
Nə baş verdi
Norveç Baş naziri Jonas Gahr Støre sentyabrın 9-da NRK-ya müsahibəsində bildirib ki, sentyabrın 8-də Prezident Volodimir Zelenskinin təyyarəsi Moldovadan qalxarkən demək olar ki, dronla toqquşub. Støre əlavə təfərrüat verməyib və hadisənin qəsdən olub-olmadığını açıqlamayıb. Zelenski Osloda Kral V Haraldın dəfn mərasimində iştirak etmək üçün gedirdi və mərasimdən dərhal sonra Norveçi tərk edib. Norveç Maliyyə naziri Yens Stoltenberq sentyabrın 8-dəki görüşdə Zelenskinin təyyarəsinin gecikməsinə səbəb olan "müəyyən təhdidlər" olduğunu təsdiqləyib. Norveç hökumətinin nümayəndəsi Bxanuja Rasia bildirib ki, dronun təyyarəyə nə qədər yaxın olduğu məlum deyil. Sentyabrın 8-də Moldova Müdafiə Nazirliyi təxminən saat 16:20-də Şahed tipli dronun ölkənin hava məkanına daxil olduğunu açıqlayıb. Dron Moldova hava məkanından Rumıniyaya keçib, Rumıniya qırıcılarını havaya qaldırıb və Iaşi aeroportunun işini müvəqqəti dayandırıb. Dron sonradan Moldova kəndi Mixayileni Veki yaxınlığında tarlaya düşüb, quru otları yandırıb, xəsarət alan olmayıb. Ukrayna Prezidentinin Ofisindəki mənbə AFP-yə iddiaları "şişirdilmiş" adlandırıb.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Beynəlxalq agentliklər (APA, Al Jazeera, Der Spiegel) Størenin açıqlamasını ön plana çıxararaq hadisəni Zelenskinin üzləşdiyi təhlükəli reallığın nümunəsi kimi təqdim edirlər. Eyni zamanda, Moldova və Rumıniya hava məkanının pozulmasını, Moldova hava məkanının qismən bağlanmasını, Rumıniyanın qırıcı qaldırmasını və Iaşi aeroportunun fəaliyyətinin dayandırılmasını geniş işıqlandırırlar. Beynəlxalq mənbələr Størenin əlavə məlumat vermədiyini və hadisənin qəsdən olub-olmadığının məlum olmadığını xüsusi qeyd edirlər.
Mənbələr nədə fərqlənir
Norveç Baş naziri Støre hadisəni Zelenskinin təyyarəsinin demək olar ki, dronla vurulması kimi xarakterizə edib və bunu Zelenskinin yaşadığı təhlükəli reallığın göstəricisi adlandırıb. Ukrayna Prezidentinin Ofisindəki mənbə isə AFP-yə bildirib ki, Moldovada hava hücumu xəbərdarlığı elan olunub və Zelenskinin təhlükədə olması iddiaları "şişirdilib". Norveç rəsmiləri də dronun təyyarəyə birbaşa təhdid olub-olmadığının məlum olmadığını söyləyib. Bundan əlavə, Støre məlumatının mənbəyini açıqlamayıb və Størenin istinad etdiyi dronun həmin gün Moldova və Rumıniya tərəfindən izlənilən Şahed tipli PUA ilə eyni olub-olmadığı aydın deyil.
Kontekst
Zelenski Osloya Norveç kralı V Haraldın dəfn mərasimində iştirak etmək üçün gedirdi; kral avqustun 28-də 89 yaşında vəfat edib və dəfn sentyabrın 9-da baş tutub. Sentyabrın 8-də Moldova Müdafiə Nazirliyi Şahed tipli dronun təxminən saat 16:20-də ölkənin hava məkanına daxil olduğunu, dronun sonra Rumıniyaya keçdiyini və nəticədə Moldova kəndi Mixayileni Veki yaxınlığında tarlaya düşdüyünü bildirib. Sentyabrın 9-da gecə Rusiya dronları Ukrayna-Moldova sərhədindəki sərhəd infrastrukturuna hücum edib. 2025-ci ilin dekabrında İrlandiyada Zelenskinin təyyarəsinin əvvəlki marşrutu istiqamətində naməlum hərbi tipli dörd dron qadağan uçuş zonasına daxil olub; Prezidentin Ofizi həmin hadisənin səfərə təsir etmədiyini açıqlayıb.