Zelenski: Ukrayna Belçikadan üç F-16 qırıcısının köçürülməsi barədə razılıq əldə edib
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski sentyabrın 29-da elan edib ki, Ukrayna ilin sonuna qədər Belçikadan üç F-16 qırıcısının köçürülməsi barədə razılıq əldə olunub. Təyyarələr sürətləndirilmiş prosedurla təhvil veriləcək. Zelenski həmçinin Belçika və İspaniyanın F-16-lar üçün sursat tədarükündə iştirak etdiyini bildirib.
Əsas məqamlar
- Sentyabrın 29-da Zelenski Belçika ilə ilin sonuna qədər üç F-16 qırıcısının köçürülməsi barədə razılığı elan edib.
- Təyyarələrin təhvili sürətləndirilmiş prosedurla həyata keçiriləcək.
- Belçika və digər ölkələr, o cümlədən İspaniya, F-16-lar üçün sursatın təxirəsalınmaz tədarükünü həyata keçirib.
- Zelenski bunu Rusiyanın güclənən hava hücumlarına cavab kimi əsaslandırıb və Belçikanın baş naziri Bart De Veverə təşəkkür edib.
- 2026-cı ilin əvvəlinə olan məlumata görə, Belçika əvvəlcədən vəd etdiyi 30 F-16-dan heç birini təhvil verməmişdi, gecikməni yeni F-35-lərin tədarük cədvəlinin təxirəsalınması ilə izah edirdi.
Bu niyə vacibdir
Belçika əvvəllər vəd etdiyi F-16-ların təhvilini təxirə salmışdı, ona görə yeni sürətləndirilmiş təhvil öhdəliyi Belçikanın mövqeyində dəyişikliyə işarə edir. Kiyev üçün bu təyyarələr Rusiyanın güclənən hava hücumlarına qarşı təcili əhəmiyyət kəsb edir. Eyni zamanda, elan Avropa müttəfiqləri arasında F-16 təchizatının, o cümlədən Belçika və İspaniyanın iştirak etdiyi paralel sursat təşəbbüsünün davam edən əlaqələndirilməsini əks etdirir.
Nə baş verdi
Sentyabrın 29-da Prezident Volodimir Zelenski Telegram, X (Twitter) və Facebook sosial şəbəkələrindəki paylaşımında Ukrayna ilə Belçika arasında ilin sonuna qədər üç F-16 qırıcısının köçürülməsi barədə razılığa gəlinəcəyini elan edib. Zelenski qeyd edib ki, təyyarələr sürətləndirilmiş prosedurla təhvil veriləcək. O, həmçinin bildirib ki, Ukrayna artıq Belçikadan, eləcə də İspaniya daxil olmaqla digər ölkələrdən F-16-lar üçün təxirəsalınmaz sursat tədarükləri alıb. Zelenski bu əlavə təyyarələrin Rusiyanın güclənən hava hücumlarına, o cümlədən raket hücumlarına qarşı müdafiə üçün lazım olduğunu əsaslandırıb və Belçikanın baş naziri Bart De Veverə və bütün Belçika hökumətinə təşəkkür edib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri Zelenskinin razılığın əsas elançısı kimi rolunu ön plana çıkir və təyyarələri Rusiyanın güclənən zərbələrinə birbaşa cavab kimi təqdim edir. Onlar Belçikanın baş naziri Bart De Veverə minnətdarlıq vurğulayır, razılığı müttəfiqlərin qətiyyətli addımının sübutu kimi çərçivəyə salır və paralel sursat təşəbbüsündə İspaniyanı Belçika ilə yanaşı qeyd edir. Yazılarda təcililik və sürətləndirilmiş xarakter ön plana çəkilir, təyyarələr Rusiya raketlərini vurmaq və mülki şəxsləri qorumaq üçün dərhal əməli ehtiyacla əlaqələndirilir.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Tək beynəlxalq (Azərbaycan, ingiliscə) agentlik hesabatı əsasən Ukrayna çərçivəsini təkrarlayır, lakin elanı daha çox prezidentin 'pakt' iddiası kimi təqdim edir, nəinki tam təsdiqlənmiş ikitərəfli saziş kimi, bu da daha ehtiyatlı tonu əks etdirir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Belçikadan üç F-16 qırıcısının ilin sonuna qədər təhvil verilməsinin 2026-cı ilin sonuna, yoxsa 2027-ci ilin sonuna aid olduğuna dair fərqlənirlər. Əksər məqalə və faktlar "ilin sonu" və ya "2026-cı ilin sonu" ifadəsini işlədir, bir məqalə isə "2027-ci ilin sonu"nu göstərir.
Kontekst
İyun ayında Belçikanın müdafiə naziri Theo Francken bildirib ki, Belçika bu il Ukraynaya yeddi F-16 köçürməyi planlaşdırır — dördü ehtiyat hissələri üçün, üçü aktiv istifadə üçün — və gələn illərdə bütün Belçika F-16-larının köçürülməsini təklif edəcəyini açıqlayıb. 2026-cı ilin əvvəlinə olan məlumata görə, Belçika əvvəlcədən vəd etdiyi 30 F-16-dan heç birini təhvil verməmişdi, gecikməni yeni Belçika F-35-lərinin tədarük cədvəlinin təxirəsalınması ilə izah edirdi. Zelenski iyun ayında Brüsseldə Baş nazir Bart De Vever ilə Belçika qırıcılarının tədarük cədvəlini müzakirə edib; görüşdə həmçinin yeni müdafiə paketi və PURL proqramına töhfələr də müzakirə olunub. Ukrayna F-16 təyyarələrindən cəbhə xəttində və arxada Rusiya raketlərini və digər hava hədəflərini zərərsizləşdirmək üçün istifadə edir. Norveçin Baş naziri Yonas Qar Stüre apreldə bildirib ki, Norveçin rəsmi olaraq Ukraynaya köçürdüyü altı F-16-dan birincisi, xaricdə hərtərəfli texniki qulluqdan keçən, tezliklə tapşırıqları yerinə yetirməyə hazır olacaq. Müttəfiqlər son illərdə Ukraynaya onlarla F-16 köçürüb, lakin dəqiq rəqəmlər məxfi saxlanılır.