Tramp ABŞ-ın demək olar ki, limitsiz sursat ehtiyatları olduğunu və Avropadan Ukrayna yardımının kompensasiyasını tələb edəcəyini bildirib
2026-cı il sentyabrın 3-də ABŞ Prezidenti Donald Trump Truth Social-da paylaşım edərək ABŞ-ın orta və yüksək sinifli sursat ehtiyatlarının demək olar ki, limitsiz olduğunu, istehsalın rekord həcmdə aparıldığını və hazırda ABŞ-ın sursatları özünün saxladığını, lakin tezliklə müttəfiqlərə satışın bərpa olunacağını bildirib. O, Bayden administrasiyasını Ukraynaya İran əməliyyatında istifadə olunduğundan daha çox sursatın pulsuz verilməsində tənqid edib və ABŞ-ın Avropadan Ukrayna və NATO-ya əvvəllər pulsuz ayrılan yüzlərlə milyard dolları, hətta bir qədər gecikmə ilə olsa da, geri tələb edəcəyini açıqlayıb. Həmçinin İran əməliyyatı ilə bağlı ABŞ sursat çatışmazlığı haqqında media hesabatlarını tənqid edib.
Əsas məqamlar
- Trump sentyabrın 3-də Truth Social-da ABŞ-ın orta və yüksək sinifli sursat ehtiyatlarının "demək olar ki, limitsiz" olduğunu yazıb.
- O, ABŞ-ın sursat istehsalını rekord həcmdə adlandırıb və hazırda sursatların ABŞ üçün saxlandığını, lakin tezliklə müttəfiqlərə satışın bərpa olunacağını bildirib.
- Trump Bayden administrasiyasının Ukraynaya İran əməliyyatında istifadə olunduğundan daha çox sursatı pulsuz verdiyini iddia edib.
- O, ABŞ-ın Avropadan Ukrayna və NATO-ya əvvəllər pulsuz verilmiş yüzlərlə milyard dolları, hətta bir qədər gecikmə ilə olsa da, geri tələb edəcəyini açıqlayıb.
- Trump ABŞ-ın İran əməliyyatında sursat çatışmazlığı haqqında media hesabatlarını tənqid edib və media qarşısında hədə-qorxu gəlib.
- ABŞ Tramp dövründə Ukraynaya öz hesabına hərbi yardımı dayandırıb; müttəfiqlər PURL mexanizmi ilə ABŞ silahlarını Ukrayna üçün alırlar.
- Kiel İnstitutunun məlumatına görə, Avropa Ukraynaya ABŞ-dan əhəmiyyətli dərəcədə çox yardım göstərib.
Bu niyə vacibdir
Trampın bu açıqlaması ABŞ-ın Ukraynaya gələcək hərbi dəstəyinin maliyyə çərçivəsini birbaşa şəkildə formalaşdırır: ABŞ artıq öz hesabına yardım göstərmir və müttəfiqlər PURL proqramı çərçivəsində ABŞ silahlarını pulla alırlar. Eyni zamanda, o, Avropadan Ukrayna və NATO-ya əvvəlki yardımların kompensasiyasını tələb edəcəyini bildirərək transatlantik münasibətlərdə yeni maliyyə gərginliyi yaradır. Trampın "demək olar ki, limitsiz" ehtiyatlar haqqında iddiası isə ABŞ-ın İran əməliyyatı fonunda sursat ehtiyatlarının tükənməsi barədə media hesabatları və ekspert qiymətləndirmələri ilə birbaşa ziddiyyət təşkil edir.
Nə baş verdi
Sentyabrın 3-də ABŞ Prezidenti Donald Trump Truth Sosial platformasında paylaşım edərək bildirib ki, ABŞ-ın orta və yüksək sinifli sursat ehtiyatları demək olar ki, limitsizdir və İran müharibəsi və ya istənilən başqa müharibə üçün lazım olandan çoxdur. O, ABŞ-ın sursat istehsalını "əvvəl görünməmiş" həcmlərdə həyata keçirdiyini, ehtiyatların mümkün ssenarilər üçün toplandığını qeyd edib. Tramp vurğulayıb ki, hazırda ABŞ sursatları özünün saxlayır və başqalarına satmır, lakin müttəfiqlərə satış tezliklə bərpa olunacaq. O, Bayden administrasiyasını Ukraynaya İran əməliyyatında istifadə olunduğundan daha çox sursatın pulsuz verilməsində günahlandırıb. Həmçinin, Tramp ABŞ-ın Avropadan Ukrayna və NATO-ya əvvəllər pulsuz verilmiş yüzlərlə milyard dolları, hətta bir qədər gecikmə ilə olsa da, geri tələb edəcəyini açıqlayıb. Paylaşımda o, İran əməliyyatı ilə bağlı ABŞ sursat çatışmazlığı haqqında media hesabatlarını tənqid edib, onları "xəyanətkar" adlandırıb və bu cür məlumat dərc edən media mənbələrini uzun müddətli həbs cəzaları ilə hədələyib.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələrin əksəriyyəti Trampın paylaşımını Truth Sosial platformasında yerləşdirdiyini bildirir, lakin bir mənbə (məqalə 2629) paylaşımın X (Twitter) platformasında, Reuters vasitəsilə yayıldığını iddia edir.
Kontekst
Avropa tərəfdaşları hazırda ABŞ silahlarını Ukrayna üçün PURL təşəbbüsü çərçivəsində alırlar; bu mexanizm NATO müttəfiqlərinə, Kanadaya və digər tərəfdaşlara ABŞ istehsalı sursat və silahları satın alıb Ukraynaya ötürmək imkanı verir. Trampın prezidentliyi dövründə ABŞ Ukraynaya öz hesabına hərbi yardımı dayandırıb. Daha əvvəlki media hesabatlarına görə, ABŞ əsas hava hücumundan müdafiə sisteminin ehtiyatlarının təxminən 80%-ni istifadə edib və hərbi rəsmilər anbar səviyyələrinin "təhlükəli dərəcədə aşağı" olduğunu bildiriblər; Pentaqon rəhbəri Pete Hegseth bu hesabatları rədd edib. Aprel ayına olan məlumata görə, ABŞ qüvvələri 1000-dən çox Tomahawk qanad raketi buraxıb və ekspertlər Patriot hava hücumundan müdafiə raketləri ehtiyatlarının təxminən 50%-nin istifadə olunduğunu qiymətləndiriblər. İyul ayında İran əməliyyatının ABŞ-a $80–100 milyard arası başa gələ biləcəyi, Pentaqonun rəsmi açıqladığı rəqəmin isə təxminən üç qatı olduğu qiymetləndirilib. Avqustun 30-da ABŞ İranın Larak adasında İRGC-nin iki raket qurğusunu vurub; Tehranda İRGC-nin cavab olaraq İordaniyadakı ABŞ hərbi bazalarına hücum etdiyi bildirilib. Sentyabrın 1-də ABŞ Hörmüz boğazı bölgəsində İRGC hədəflərinə zərbələr endirildiyini açıqlayıb və Tramp İranın cavab zərbəsi endirəcəyi təqdirdə "tamamilə məhv edilə biləcəyini" söyləyib. Kiel İnstitutunun məlumatına görə, Avropa artıq Ukraynaya ABŞ-dan əhəmiyyətli dərəcədə çox yardım göstərib.