Böyük Britaniya Çernobıl AES-in təmirinə 17 milyon funt sterlinq ayırır
Böyük Britaniya 2025-ci ilin fevralında Rusiyanın zərbə dronu ilə vurulmuş Çernobıl Atom Elektrik Stansiyasının dördüncü dağılmış reaktoru üzərindəki Yeni Təhlükəsiz Konfaynmentin (qoruyucu örtük/qövs) təmiri üçün 17 milyon funt sterlinq (təxminən 20 milyon avrodan çox) ayırır. Vəsait Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının (AYİB) Ukrayna hökuməti və G7 donorları ilə birgə həyata keçirdiyi beyn proqram çərçivəsində yönləndiriləcək.
Əsas məqamlar
- Böyük Britaniya Çernobıl AES-in təmirinə 17 milyon funt sterlinq (20 milyon avrodan çox) ayırır
- Vəsait dağılmış dördüncü reaktor üzərindəki Yeni Təhlükəsiz Konfaynmentin, ventilyasiya sisteminin bərpası və konfaynmentin xidmət müddətinin uzadılması üçün nəzərdə tutulub
- Proqramı AYİB Ukrayna hökuməti və G7 donorları ilə birgə əlaqələndirir
- Konfaynment 2025-ci ilin fevralında Rusiyanın zərbə dronunun partlayıcı döyüş başlığı ilə vurulması nəticəsində zədələnib
- Aİ 75 milyon avro, Almaniya 50 milyon avro, Norveç 9 milyon avrodan çox vəsait ayırıb
- Böyük Britaniya tam miqyaslı işğalın başlanğıcından bu yana Ukraynaya təxminən 25 milyard funt sterlinq (33 milyard dollardan çox) yardım göstəribi
Bu niyə vacibdir
Bu maliyyələşdirmə Avropanı radiasiya risklərimini qoruyan mühüm nüvə təhlükəsizlik strukturunun zədələnməsinin aradan qaldırılmasına yönəlib. O, AYİB-in Ukrayna və G7 tərəfdaşları ilə əlaqələndirdiyi donor səyləri paketinin bir hissəsidir. Britaniya bu elanından Ukraynaya davamlı siyasi, hərbi və maliyyə dəstəyini nümayiş etdirmək üçün istifadə edib; bu, tam miqyaslı işğalın başlanğıcından bu yana ölkənin Ukraynaya göstərdiyi təxminən 25 milyard funt sterlinq ümumi dəstəyə əlavə olunur.
Nə baş verdi
14 oktyabr 2026-cı ildə Böyük Britaniyanın Kansleri və Xarici İşlər Naziri Böyük Britaniyanın Çernobıl Atom Elektrik Stansiyasının təmirinə 17 milyon funt sterlinq ayıracağını elan edib. Bu vəsait 2025-ci ilin fevralında Rusiyanın zərbə dronunun partlayıcı başlıqla vurması nəticəsində zədələnmiş Yeni Təhlükəsiz Konfaynmentin – dağılmış dördüncü reaktor üzərindəki qoruyucu qövsün – bərpası, stansiyanın ventilyasiya sisteminin təmiri və konfaynmentin xidmət müddətinin uzadılması üçün nəzərdə tutulub. Dəstək AYİB-in Ukrayna hökuməti və G7 donorları ilə birgə həyata keçirdiyi beyn proqramın bir hissəsi olacaq. 17 milyon funt sterlinq təxminən 20 milyon avrodan çoxdur. Bəzi mənbələrdə bu məbləğin dollar ekvivalenti 22,5 milyon dollar kimi göstərilir.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mətbuatında Çernobıl örtüyünün təmiri həm infrastruktur, həm də Avropa miqyaslı nüvə təhlükəsizliyi məsələsi kimi qələmə verilir. Materiallarda AYİB-in Ukrayna hökuməti və G7 tərəfdaşları ilə birgə əlaqələndirdiyi beyn proqramın rolu vurğulanır. Ukraynanın energetika nazirəsi Denıs Şmıhalın sitatları maliyyəni nüvə təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və Avropanın radiasiya təhdidlərindən qorunması kimi çərçivələyir. Materiallarda həmçinin Aİ, Almaniya və Norveçin əvvəlki və paralel töhfələrinə tez-tez istinad olunur və Britaniya vədinin daha geniş donor səyləri kontekstində yeri göstərilir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Böyük Britaniyanın Xarici İşlər Nazirinin adını fərqli göstərir: bəziləri David Lammy, digərləri Ed Milibend adını çəkir. Eyni şəkildə, Baş Nazirin adı da mübahisəlidir: bəzi mənbələr Keir Starmer, digərləri isə Andy Burnham yazır. Bundan əlavə, 17 milyon funt sterlinq paketinin dollar ekvivalenti bir mənbədə 22,5 milyon dollar kimi göstərilir, halbuki daha geniş Britaniya ümumi dəstək məbləği 33 milyard dollardan çox olaraq verilir.
Kontekst
2025-ci ilin fevralında Rusiyanın partlayıcı döyüş başlığı olan zərbə dronu Yeni Təhlükəsiz Konfaynmentə dəyərək yanğın və qoruyucu konstruksiyada deşik yaradıb; qövsün xarici və daxili təbəqələri, yükqaldırma avadanlığı, ventilyasiya və elektrik təchizatı sistemləri zədələnib. 2025-ci ilin dekabrında Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) zərbədən sonra qoruyucu qövsün radioaktiv maddələri saxlamaq qabiliyyəti daxil olmaqla əsas təhlükəsizlik funksiyalarını itirdiyini, dayaq konstruksiyaları və monitorinq sistemlərinin isə salamat qaldığını bildirib. 2025-ci ilin martında zədələrin öyrənilməsi üçün beyn proqramdan 400 min avro ayrılıb; 2026-cı ilin aprelində Ukrayna bərpa üçün xüsusi hesab açılması haqqında saziş imzalayıb; 2026-cı ilin avqustunda Almaniya 50 milyon avro ayıracağını elan edib; Aİ 75 milyon avro, Norveç isə 9 milyon avrodan çox vəsait yönləndirib. Böyük Britaniya 2020-ci ildə Çernobıl üzrə Beynəlxalq Əməkdaşlıq Hesabının (ICCA) təsisçi donorlarından biri olub və Norveç və Fransadan sonra onun 8 milyon avro həcmində üçüncü ən böyük fərdi ianəçisidir.