Rusiya 14 oktyabrda Ukraynaya kütləvi dron hücumu edib, eyni zamanda Starlink məhdudiyyətləri qüvvəyə minib

Bu niyə vacibdir

Bu hadisə müharibənin ən iri dron hücumlarından birini Ukrayna dron qüvvələrinin kritik dərəcədə asılı olduğu kommunikasiya sisteminə ani texniki məhdudiyyətin üst-üstə düşməsi ilə birləşdirib. Rəsmi şəxslər Rusiyanın Starlink problemlərindən istifadə etdiyini açıq şəkildə bildiriblər, bu da məsələnin operativ deyil, həm də siyasi xarakter daşıdığını göstərir. ABŞ tərəfindən hansısa səviyyədə təsir edildiyi ehtimal olunan qərar Ukraynanın orta mənzilli zərbə imkanlarını və havada interceptor dronlarının işini çətinləşdirib, eyni zamanda Londonla sürətləndirilmiş HHM çatdırılmasına dair diplomatik addımı tetikleyib.

Nə baş verdi

Oktyabrın 14-də Rusiya cənub istiqamətindən benzinli və reaktiv mühərrikli Şahed tipli dronlarla Ukraynaya kütləvi hücum təşkil edib. Ukrayna Hərbi Hava Qüvvələrinin mətbuat katibi Yuri İhnat 07:00–18:00 arasında təxminən 145 PUA-nın qeydə alındığını, onlardan təxminən 70-nin reaktiv mühərrikli olduğunu söyləyib. 18:00 üçün 100-dən çox dronun vurulduğu bildirilib. Prezident Zelenski axşam çıxışında gecə 124, gündüz 145 dron buraxıldığını, 40-dan çox Şahed-in hələ də havada olduğunu açıqlayıb; hücum enerji, logistika və dəmir yolu infrastrukturasını hədəf alıb.

Eyni gecə SpaceX, Ukrayna hərbi istifadəçilərinin Starshield hərbi paket terminallarında saatda 160 km-dən yuxarı sürətlərdə siqnalı kəsən məhdudiyyət tətbiq edib. Volunteer və keçmiş müdafiə nazirinin müşaviri Serhiy Sternenko səhər saatlarında bunun bir sıra vacib əməliyyatların pozulmasına səbəb olduğunu bildirib. Prezidentin texnoloji məsələlər üzrə müşaviri Serhiy Beskrestnov (Flash) məhdudiyyəti təsdiqləyib və reaktiv Şahed-lərə qarşı interceptor dronlarının istifadəsini çətinləşdirə biləcəyini xəbərdar edib. Müdafiə Nazirliyindəki mənbə 160 km/saat həddini təsdiqləyib, logistika, pilotsuz sistemlər və orta mənzilli zərbə imkanlarının çətinləşdiyini söyləyib. Financial Times-a istinadla yüksək rütbəli Ukrayna rəsmiləri qərarın "gecənin ortasında" qəbul edildiyini, 160 km/saatdan yuxarı sürətlərdə siqnal itkisi ilə bir neçə hərbi əməliyyatın pozulduğunu bildiriblər.

Axşam saat 20:53-də keçmiş müdafiə naziri Mixaylo Fedorov 160 km/saatadək sürətlərdə Starlink-in bərpa olunduğunu yazıb. Zelenski 14 oktyabrda Londonda britaniyalı baş nazirlə görüşüb, Rusiya hücumları barədə məlumat verib və reaktiv dronlara qarşı britaniya HHM sistemlərinin sürətləndirilmiş çatdırılması barədə qərar açıqlanıb. Elon Musk isə Starshield-ə dair qərarların ABŞ hərbi qüvvələri və ABŞ prezidenti tərəfindən verildiyini bildirib. Ukrayna Müdafiə Nazirliyi oktyabrın 18-nə olan vəziyyətdə Starshield-in 161 km/saat həddini saxladığını, lakin 160 km/saatadək keyfiyyətin yaxşılaşdığını açıqlayıb.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr arasında dörd əsas fikir ayrılığı var. Birincisi, benzinli Şahed-lərlə kütləvi hücumun Starlink məhdudiyyətləri ilə əlaqəsi: Beskrestnov (Flash) əlaqə olmadığını deyir, Zelenski isə Rusiyanın Starlink problemlərindən istifadə etdiyini bildirir. İkincisi, dron sayları: İhnat gündüz təxminən 145 dron göstərir (onlardan 70-i reaktiv), Zelenski isə gecə 124 və gündüz 145 olmaqla, üst-üstə düşən, lakin eyni olmayan rəqəmlər təqdim edir. Üçüncüsü, Starshield məhdudiyyətlərinin mənbəyi: Müdafiə Nazirliyi bunu SpaceX-in qərarı kimi göstərir, Musk isə qərarın ABŞ hərbi qüvvələri və ABŞ prezidentinə aid olduğunu söyləyir. Dördüncüsü, Zelenskinin Londonda görüşdüyü britaniyalı tərəfdaşın adı: bəzi mətnlərdə Baş nazir Keir Starmer, bəzilərində isə (guzəşt edilməsi ehtimal olunan yanlışlıqla) Endi Burnhem göstərilir.

Kontekst

Starshield paketi Ukrayna hərbi istifadəçiləri üçün əvvəllər məlumat ötürmə sürəti həddi olmadan işləyib; 160 km/saat həddinin ani tətbiqi bu əvvəlki razılaşmanı pozub. Hava hücumları cənub oxundan reaktiv və daxili yanma mühərrikli Şahed tipli dronların kombinasiyasından ibarət olub; 07:00–18:00 arasında 145-ə yaxın PUA qeydə alınıb, onlardan təxminən 70-i reaktiv olub və 18:00 üçün 100-dən çoxu vurulub. Starlink bağlantısı Ukrayna dron əməliyyatları üçün mərkəzi əhəmiyyət daşıyır; interceptor dronları və orta mənzilli zərbə dronları xüsusilə bu sistemdən asılıdır və buna görə sürət həddi əməliyyatların pozulmasına səbəb olub. LIGA.net-in məlumatına görə, müxtəlif platformalarda faktiki siqnal itkisi sürətləri fərqli olub – bəzi dronlarda 72 km/saat, Huliaipole istiqamətində isə artıq 110–120 km/saatda 10–20 saniyəlik fasilələr müşahidə olunub.