Rusiya Kiyevə ballistik zərbələr endirib, TEC-4-ə və yaşayış binasına dəyib

Bu niyə vacibdir

Zərbə Kiyevin enerji infrastrukturunun əsas obyektlərindən birinə — TEC-4-ə — və mülki yaşayış binasına endirilib, beş rayonda fövqəladə elektrik kəsintilərinə və insan itkisinə səbəb olub. Ukrayna rəsmiləri, o cümlədən Prezident Zelenski, ikinci ardıcıl axşamdır ki, tərəfdaşların ballistik buraxılış barədə əvvəlcədən xəbərdarlıq etmədiyini bildirib — raketlər yalnız paytaxta yaxınlaşarkən aşkar edilib. Hücum ABŞ-ın elan etdiyi "enerji atəşkəsi"ndən cəmi iki gün sonra baş verib ki, bu da elan edilmiş fasilənin effektivliyini sual altına qoyur. Hərbi Hava Qüvvələri daha geniş kombinə edilmiş zərbəni — Ukrayna üzrəti zərbə PUA-ları və ballistik trayektoriyalı 39 raket — qeydə alıb.

Nə baş verdi

Oktyabrın 13-ü axşam saat 23:00 radələrində Rusiya Kiyevə ballistik raketlərlə ilk zərbə dalğasını endirib. Hücumun əsas hədəfi TEC-4 — Kiyevin əsas enerji obyektlərindən biri — və Desnyanski rayonundakı doqquz mərtəbəli yaşayış binası olub. Zelenskinin sözlərinə görə, hər iki hədəfə zərbələr endirilib. Desnyanski rayonundakı binada yanğın birinci mərtəbədən səkkizinciyə qədər yayılıb, 400 kv m ərazini əhatə edib, lakin söndürülüb; 21 nəfər yaralanıb (onlardan biri uşaqdır), 16 sakın xilas edilib. Ukrayna Fövqəladə Xidməti (SES) bölgədən iki cəsəd çıxarıldığını bildirib.

Gecə boyu Holosiivski rayonunda qeyri-yaşayış binasına zərbə nəticəsində bir nəfər həlak olub, bir nəfər xəsarət alıb. Dniprovski rayonunda təkrarlanan hücum nəticəsində istifadəsiz binada yanğ, Dniprovski rayonunda stadion ərazisində ot örtüyündə yanğın baş verib (söndürülüb). Şevçkinovski rayonunda bir mərtəbəli istifadəsiz binaya zərbə kiçik yanğına səbəb olub (söndürülüb).

Saat 04:30 radələrində Rusiya Kiyevə və enerji obyektlərinə ikinci ballistik zərbə dalğasını endirib. Hücumlar nəticəsində Kiyevin beş rayonunda — Darnitski, Dniprovski, Peçerski, Solomanski və Holosiivlirin bir hissəsində fövqəladə elektrik kəsintiləri tətbiq edilib, bu rayonlarda stabilləşmə cədvəlləri müvəqqəti dayandırılıb. Peçerski rayonunda su nasos stansiyasının enerjisiz qalması nəticəsində su təzyiqi azalıb. Darnitski və Peçerski rayonlarında elektrik nəqliyyatının hərəkəti müvəqqəti dayandırılıb, avtobus marşrutları (8-T, 38-TR) alternativ kimi təşkil edilib, Starovokzalna küçəsində 1, 3, 15, 18 nömrəli tramvay marşrutlarında gecikmələr qeydə alınıb.

Səhər saatlarında Zelenski tərəfdaşlardan xəbərdarlıq alınmadığını və kəşfiyyat məlumatlarına görə Rusiyanın yeni ballistik buraxılışlara hazırlaşdığını bildirib. Hərbi Hava Qüvvələri oktyabrın 13-ü saat 18:00-dan etmiş bütün Ukrayna üzrə kombinə edilmiş hücumu — 128 müxtəlif tipli zərbə PUA-sı və ballistik trayektoriyalı 39 raket — qeydə alıb, başlıca istiqamətlər Kiyev, Kiyev vilayəti və Xarkov vilayəti olub.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mənbələri hadisələri yerli rəsmi qurumların — mer Kliçko, Fövqəladə Xidmət, DTEK dan Həvəyə Qüvvələrinin — açıqlamaları əsasında işıqlandırır. Onlar TEC-4-ə endirilmiş zərbəni və hücumun enerji infrastrukturu ilə yanaşı, yaşayış binalarını da hədəf aldığını ön plana çəkirlər, hər bir rayonda dəymiş zərər, yanğın, kəsinti, nəqliyyatın dayandırılması və su nasos stansiyasının işinin pozulması barədə ətraflı məlumat verirlər. Mənbələr xüsusi olaraq Zelenskinin sözlərinə istinadla, ikinci ardıcıl axşam tərəfdaşlardan xəbərdarlıq alınmadığını və raketlərin yalnız paytaxta yaxınlaşarkən aşkar edildiyini vurğulayır, həmçinin hücumun ABŞ-ın elan etdiyi "enerji atəşkəsi"ndən iki gün sonra baş verdiyini qeyd edirlər. Bəzi materiallar daha əvvəl The New York Times və "Sxemlər" layihəsinin dərc etdiyi Rusiyanın Ukrayna enerjisini sıradan çıxarmaq strategiyası və Xmelnitskidəki "Episentr" anbarına bir gün əvvəl endirilmiş zərbələr barədə kontekst verir.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Yeganə beynəlxalq ingilisadan yayın mənbə hadisəni itkilər başlığı altında işıqlandırır (Ukraynada altı nəfər həlak olub, Kiyevdə elektrik enerjisi kəsilib olub) və paytaxtın enerji təchizatına geniş təsirini rayonlar üzrə operativ təfərrüatlardan daha çox ön plana çəkir. Bu mənbə tərəfdaşlardan əvvəlcədən kəşfiyyat xəbərdarlığının olmamasını və ya "enerji atəşkəsi"ndən sonrakı vaxt kontekstini ön plana çəkmir.

Mənbələr nədə fərqlənir

Desnyanski rayonundakı yaşayış binasında xəsarət alanların sayı mənbələr arasında fərqlidir — mer Kliçko 17 yaralı, Fövqəladə Xidmətin daha əvvəlki məlumatında 13 yaralı və 1 ölü, sonrakı məlumatda isə 21 yaralı (onlardan biri uşaqdır) və iki cəsədin çıxarıldığı göstərilib; bütün Kiyev rayonları üzrə cəmi ən azı üç ölü və iyirmidən çox yaralıdır. Bundan başqa, bəzi mənbələr Kiyevlə yanaşı yalnız Jitomir üçün ballistik təhlükə xəbərdarlığını qeyd edir, digərləri isə həmçinin Poltavanı adlandırır. İkinci dalğanın başlama vaxtı da fərqlidir — əksər hesabatlarda oktyabrın 14-ü saat 04:30-da hava hücumu xəbərdarlığı elan edildiyi bildirilir, Həvəyə Qüvvələrinin öz təsvirində isə daha geniş hücum oktyabrın 13-ü saat 18:00-dan etmiş kombinə edilmiş zərbə kimi qəbul edilir.

Kontekst

Daha əvvəl The New York Times və "Sxemlər" layihəsinin oktyabrısından araşdırması Rusiyanın Ukraynanın elektrik yarımstansiyalarına, su, kanalizasiya və nasos stansiyalarına, eləcə də Kiyevin nəzarətində qalan üç AES-ə kütləvi zərbələr planını, həmçinin Kiyev, Xarkov və Odessa daxil olmaqla prioritet hədəf şəhərlərin siyahısını işıqlandırıb. TEC-4 Kiyevin əsas enerji obyektlərindən biri kimi təsvir edilir. Bir gün əvvəl Rusiyanın Xmelnitskidəki "Episentr" şirkətinin anbarına endirdiyi zərbələr nəticəsində təxminən 85% malların məhv olduğu, obyektə gün ərzində 10 dəfə hücum edildiyi bildirilir. Son hücum bir neçə dalğada baş verib: ilk dalğa oktyabrın 13-ü saat 23:00 radələrində, ikinci dalğa isə oktyabrın 14-ü saat 04:30 radələrində başlayıb; Kiyevlə yanaşı Jitomir və (bəzi hesabatlarda) Poltava üçün də ballistik təhlükə xəbərdarlıqları verilmiş olub.