"Ukrayna xalqının cəlladları" layihəsi 49 Rusiya hərbi hakimini ifşa etdi

Bu niyə vacibdir

Açıqlama fərdi Rusiya hərbi hakimlərinin adlarını sənədləşdirərək gələcək hesabatlılık mexanizmləri üçün əsas yaradır. O, məhkəmə proseslərinin əsl müdafiə deyil, formal xarakter daşıdığını və işgəncə ilə müşayiət olunduğunu sənədləşdirir. Dərc olunarkən 150-dən çox işin hələ də bu hakimlərin icraatında qalması göstərir ki, praktika davam edir.

Nə baş verdi

"Ukrayna xalqının cəlladları" layihəsi 2022-ci ildən bəri Ukrayna vətəndaşlarına, o cümlədən əsir götürülmüş şəxslərə qarşı saxta hökmlər çıxarmaqda ittiham olunan 49 Rusiya hərbi hakiminin adını açıqlayıb. Siyahıya Rusiyanın Cənub Hərbi Dairə Məhkəməsinin 26 hakimi və 2-ci Qərb Hərbi Dairə Məhkəməsinin 23 hakimi daxildir; Cənub Hərbi Dairə Məhkəməsinin hakimləri 2022-ci ilin avqustundan bəri ən azı 128 ukraynalını, 2-ci Qərb Hərbi Dairə Məhkəməsinin hakimləri isə 224 ukraynalını günahkar bilib. Dərc olunarkən bu hakimlərin icraatında ən azı 150 iş qalırdı.

Ümumilikdə, Rostov-Don-dakı Cənub Hərbi Dairə Məhkəməsi 2022-ci ildən bəri ukraynalılara qarşı 436 halda ittiham hökmləri çıxarıb. Ukraynalılar əsasən Rusiya Cinayət Məcəlləsinin 205.3-cü maddəsi ("terror fəaliyyəti məqsədilə hazırlıq") və 205.4-cü maddəsi ("terror qruplaşmasında iştirak") ilə məhkum olunurlar; "Azovstal" müdafiəçilərinin böyük əksəriyyəti də məhz bu maddələrlə mühakimə olunub. Tipik cəzalar 13 və 18 il həbsdir, ayrı-ayrı hallarda isə ömürlük həbs tətbiq olunub.

Azadlığa buraxılmış ukraynalı hərbi əsirlərin ifadələrinə görə, işlərin saxtalaşdırılması çoxsaatlıq dindirmələr zamanı sistematik işgəncə ilə müşayiət olunub – elektrik şoku, döyülmə, edam simulyasiyası, cinsi zorakılıq və digər formalar. Məhkəmə prosesinin əsas hazırlıq mərhələsi başa çatdıqda, Cənub Hərbi Dairə Məhkəməsində mühakimə olunan məhbuslar Rostov-Don-dakı 1 №-li istintaq təcridxanasına köçürülüb; burada şərait bir qədər yüngül olub ki, məhkəmə qarşısına çıxarılmazdan əvvəl işgəncə izləri gizlədilsin.

Hökm analizi göstərir ki, məhkəmə dinləmələri əsasən iki formal epizoddan – təxminən 30 dəqiqəlik ittihamın elanından və hökmün elanından – ibarət olub. Sübutların həqiqi araşdırılması, şahidlərin dindirilməsi və ya tam müdafiə baş tutmayıb.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna KİV-ləri açıqlamanı "Ukrayna xalqının cəlladları" layihəsinin nailiyyəti kimi təqdim edir, hakimləri saxta hökmlərin icraçıları kimi çərçivələyir və mühakimələrin sistemli xarakterini, eləcə də müşayiət olunan işgəncəni vurğulayır. Çərçivələmədə "Azovstal" müdafiəçiləri və Ukrayna hərbi əsirləri əsas qurbanlar kimi göstərilir, mühakimələrin insanlıq ölçüsü ön plana çəkilir.

Kontekst

Layihənin məlumatına görə, Rostov-Don-dakı Cənub Hərbi Dairə Məhkəməsi 2022-ci ildən bəri ukraynalılara qarşı 436 günahkar hökmü, 2-ci Qərb Hərbi Dairə Məhkəməsi isə əlavə 224 hökmü çıxarıb. Ukraynalılar ən çox Rusiya Cinayət Məcəlləsinin terrorla bağlı 205.3 və 205.4-cü maddələri ilə məhkum olunurlar və "Azovstal" müdafiəçilərinin böyük əksəriyyəti məhz bu maddələrlə mühakimə olunub. Bildirilən tipik cəzalar 13 və 18 il həbsdir, ayrı-ayrı hallarda ömürlük həbs tətbiq olunub. Layihənin sitat gətirdiyi keçmiş məhbusların qiymətləndirməsinə görə, dindirmələr zamanı güc tətbiqinin yalnız təxminən 30%-i konkret "etiraflara" yönəlib, qalan hissəsi qorxutma və istintaqçılarla söhbətə "hazırlıq" olub.