Qırmızı Xaç Komitəsi 2024-cü ildən Rusiyanın saxladığı Ukrayna əsirlərinə çıxa bilmir
Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi (BQXK) 18 sentyabrda bildirib ki, Rusiyanın saxladığı Ukrayna hərbi əsirlərinə 2024-cü ildən girişi yoxdur. Rusiya işgəncə və pis rəftarı inkar edir, BMT araşdırmacıları isə rus saxlanma yerlərində Ukrayna əsirlərinə qarşı sistematik işgəncə sübutları toplayıb.
Əsas məqamlar
- BQXK-nın Rusiyanın saxladığı Ukrayna əsirlərinə 2024-cü ildən çıxışı yoxdur — bu, 18 sentyabrda komitənin sözçüsü tərəfindən Reuters-ə təsdiqlənib.
- BQXK prezidenti Mircana Spolyariç iyulda Rusiyaya səfəri zamanı əsirlərə çıxış məsələsini qaldırıb.
- BMT araşdırmacıları Rusiyanın saxlanma yerlərində Ukrayna əsirlərinə qarşı sistematik işgəncə sübutları toplayıb.
- Rusiya işgəncə və pis rəftarı inkar edir.
- Koordinasiya qərargahının may 2026-cı il məlumatına görə, ən azı 375 ukraynalı rus əsirliyindən sağ qayıtmayıb.
- 2025-ci ilin fevralında Rusiyanın 180-dən çox cəza koloniyasında ukraynalılar saxlanılırdı; BQXK nümayəndələri onlardan yalnız bəzilərinə daxil ola bilirdi.
- 1949-cu il Cenevrə konvensiyaları BQXK-ya hərbi əsirləri ziyarət etmək və saxlanma şəraitini yoxlamaq hüququ verir.
Bu niyə vacibdir
BQXK-nın təxminən iki ildir ki, çıxışının olmaması Rusiyanın saxladığı Ukrayna hərbi əsirlərinin taleyi və rifahı ilə bağlı ciddi narahatlıq doğurur. BMT araşdırmacıları saxlanma yerlərində sistematik işgəncə sübutları topladığını bildirib, Rusiya isə bu iddiaları rədd edir. Ukrayna tərəfi ən azı 375 ukraynalının rus əsirliyindən sağ qayıtmadığını, bəzi cəsədlərdə isə işgəncə və tibbi yardımın göstərilməməsi əlamətləri aşkar edildiyini açıqlayıb. BQXK-nın çıxışının bloklanması onun 1949-cu il Cenevrə konvensiyalarından irəli gələn mandatına ziddir.
Nə baş verdi
BQXK-nın sözçüsü 18 sentyabr 2026-cı ildə Reuters-ə təsdiq edib ki, komitə Rusiyanın saxladığı Ukrayna hərbi əsirlərinə 2024-cü ildən başlayaraq daxil ola bilmir. Bu açıqlama BQXK prezidenti Mircana Spolyariçin iyul ayında Rusiyaya səfəri və əsirlərə çıxış məsələsini qaldırması fonunda səslənib. Spolyariç əsirlərin saxlanma şəraiti haqqında daha açıq danışmağa çağırıb. Fond məlumatına görə, Rusiya işgəncə və digər pis rəftar formalarını inkar edir, lakin BMT araşdırmacıları rus saxlanma yerlərində Ukrayna əsirlərinə qarşı sistematik işgəncə sübutları topladıqlarını bildiriblər. Koordinasiya qərargahı may 2026-cı ildə ən azı 375 ukraynalının rus əsirliyindən sağ qayıtmadığını, bəzi cəsədlərdə isə işgəncə izləri və tibbi yardımın göstərilməməsi əlamətləri aşkar edildiyini açıqlayıb. 2025-ci ilin fevralına olan məlumata görə, Rusiyada 180-dən çox cəza koloniyasında ukraynalılar saxlanılırdı və BQXK nümayəndələri onlardan yalnız bəzilərinə daxil ola bilirdi.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Hər iki Ukrayna mənbəyi hekayəni Reuters-in reportajı ətrafında qurur və Rusiyanın BQXK-nın Ukrayna hərbi əsirlərinə çıxışını uzun müddət bloklamasını vurğulayır. Materiallar Ukrayna institusional səslərini — Ukrayna parlamentinin insan hüquqları üzrə müvəkkili Dmıtro Lubinets və Koordinasiya qərargahını — ön plana çıxarır, əsirliyin Ukrayna üçün konkret nəticələrinə diqqət yetirir. Rusiyanın işgəncəni inkar etməsi ilə BMT-nin sənədləşdirdiyi sistematik sui-istifadə sübutları arasındakı ziddiyyət xüsusi qabardılır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələrdən biri BQXK prezidentini Mircana Spolyariç (Mirjana Spoljaric) adlandırır, digəri isə onu Svetlana Spolyariç (Svitlana Spolyarich) kimi qeyd edir.
Kontekst
BQXK İsveçrədə yerləşir və 1949-cu il Cenevrə konvensiyaları əsasında fəaliyyət göstərir; bu konvensiyalar komitəyə hərbi əsirləri ziyarət etmək, saxlanma şəraitini, rəftarı, qidalanmanı və tibbi yardıma çıxışı yoxlamaq hüququ verir. 2025-ci ilin fevralına olan məlumata görə, Rusiyada 180-dən çox cəza koloniyasında ukraynalılar saxlanılırdı və BQXK nümayəndələri onlardan yalnız bəzilərinə daxil ola bilirdi. BQXK prezidenti Mircana Spolyariç iyulda Rusiyaya səfəri zamanı əsirlərə çıxış məsələsini qaldırıb və saxlanma şəraiti haqqında daha açıq danışmağa çağırıb. Dmıtro Lubinets qeyd edib ki, BQXK-nın çıxışının olmaması insanların əsirlikdə olub-olmadığını təsdiqləməyi çətinləşdirir.