ABŞ və Rusiya rəsmiləri «Şimal axını»nın bərpası üçün amerikalı investor cəlb etməyi müzakirə edir
ABŞ prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Cared Kuşner və Kremlin yaxın adamı Kirill Dmitriyev «Şimal axını» qaz kəmərlərinin bərpasına amerikalı investor cəlb etmək məqsədilə danışıqlar aparıblar. Ağ Ev qaz kəməri ilə bağlı son danışıqları inkar edir, Almaniya isə bərpasına qarşı çıxır.
Əsas məqamlar
- ABŞ prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Cared Kuşner və Putinin yaxın məsləhətçisi Kirill Dmitriyev son bir neçə həftə ərzində Moskva və Nyu-Yorkda görüşüblər.
- Reuters beş mənbəyə istinadən «Şimal axını»nın bərpasına amerikalı investor cəlb etmək variantının müzakirə olunduğunu yazıb.
- Ağ Ev rəsmisi deyib ki, Rusiyaya aid istənilən saziş DFC və ABŞ Xəzinədarlıq Nazirliyi ilə razılaşdırılmalı, ABŞ vergi ödəyicilərinə və şirkətlərinə xeyir verməlidir.
- «Şimal axını» boru kəmərləri ABŞ və Aİ sanksiyaları altındadır, hazırkı şəraitdə istismarın bərpası qanunsuzdur.
- Almaniyanın İqtisadiyyat və Energetika Nazirliyinin nümayəndəsi bildirib ki, Berlin alternativ tədarük mənbələri tapıb, bərpa federal hökumətin razılığını tələb edir və bu razılıq istənilmir.
- 2022-ci ilin sentyabrında boru kəmərləri sualtı partlayışlar nəticəsində zədələnib.
Bu niyə vacibdir
Əgər həyata keçirilərsə, bu danışıqlar 2022-ci ildə Ukraynanın işğalından sonra Avropanın Rusiyadan enerji asılılığının azaldılmasının əsas elementlərindən birini geri qaytarmış olacaq. Kəmərlər 2022-ci il sentyabrın sabotajından sonra zədəlidir və ABŞ və Aİ sanksiyaları altındadır. Almaniya və digər Avropa ölkələri bərpaya qarşı çıxdıqlarını bildirirlər, ona görə də ABŞ-ın yalnız öz sanksiyalarını yumşaltması marşrutu birbaşa yenidən açmır.
Nə baş verdi
ABŞ prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Cared Kuşner və Rusiya prezidenti Vladimir Putinin yaxın məsləhətçisi Kirill Dmitriyev son bir neçə həftə ərzində Moskva və Nyu-Yorkda görüşüblər. Reuters beş mənbəyə istinadən yazıb ki, tərəflər «Şimal axını» qaz boru kəmərlərinin bərpasına amerikalı investor cəlb etmək variantını müzakirə edirlər. İdeya ondan ibarətdir ki, Ukraynadakı müharibə bitdikdən sonra amerikalı investorlar Avropaya enerji tədarükündən gəlir əldə edə bilsinlər. Ağ Ev rəsmisi bildirib ki, istənilən razılaşma ABŞ-ın Beynəlxalq İnkişaf Maliyyəsi Korporasiyası (DFC) və Xəzinədarlıq Nazirliyi ilə əlaqələndirilməli, vergi ödəyicilərinə və şirkətlərə fayda verməlidir. Eyni zamanda, Ağ Ev «Şimal axını» ilə bağlı son zamanlar müzakirələrin aparılmadığını deyib. «Şimal axını» boru kəmərləri ABŞ və Aİ sanksiyaları altındadır və hazırkı şəraitdə istismarın bərpası qanunsuzdur.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna dilindəki mənbələr hekayəni Qərbin Rusiyaya qarşı enerji siyasətinin potensial dəyişdirilməsi kimi qələmə verir və «Şimal axını»nın bərpasına Avropa müxalifətini vurğulayırlar. Onlar bu danışıqları ABŞ-Rusiya yaxınlaşmasının daha geniş kontekstinə yerləşdirir və Dmitriyevin Kremlin adamı olması ilə bağlı həssaslığı, həmçinin Rusiyanın Avropa aktivləri (məsələn, Lukoil) ilə əlaqədar sanksiyaların yumşaldılmasını qabardırlar.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr arasında iki əsas fikir ayrılığı var. Birincisi, Reuters mənbələri Kuşner və Dmitriyev arasında «Şimal axını»nın müzakirə olunmağa davam etdiyini bildirir, Ağ Ev isə son zamanlar bu spesifik mövzuda müzakirələrin getdiyini inkar edir. İkincisi, hesabatlarda Kuşner və Dmitriyevin Moskva və Nyu-York görüşlərində «Şimal axını»nın nə dərəcədə ətraflı müzakirə olunduğu dəqiq deyil: bəzi hesabatlar bunu aktiv danışıqlar kimi təqdim edir, digərləri isə nə qədər dərin müzakirə olunduğunun qeyri-müəyyən qaldığını qeyd edir.
Kontekst
Rusiyanın 2022-ci ilin fevralında Ukraynanı işğal etməsindən əvvəl Almaniya qazının yarıdan çoxunu Rusiyanın iki «Şimal axını» boru kəmərindən alırdı. Moskva Avropaya qaz tədarükünü məhdudlaşdırdıqdan sonra kəmərlər istifadədən çıxarılıb və 2022-ci ilin sentyabrında sualtı partlayışlar nəticəsində zədələnib. «Qazprom» operator şirkətin 51%-nə sahibdir: 31% iki alman şirkəti arasında bölünür, qalan hissə fransız və hollandiya səhmdarlarına aiddir. Reuters mənbələrinə görə, almaniyalı sahibkarlar «Qazprom» öz payını satmağa qərar versə, öz paylarını saxlamaq istəyirlər.