Avropa Komissiyası Ukraynanın da daxil olduğu yeni üzvləri qəbul etmək üçün islahat paketini təsdiqləyib

Bu niyə vacibdir

Bu paket Aİ-nin yeni üzvləri, o cümlədən Ukraynanı qəbul etmək üçün hazırlıq planını müəyyənləşdirir. Onun təklifləri arasında sanksiyalar və genişlənmənin aralıq mərhələləri kimi sahələrdə yekdillik prinsipinin məhdudlaşdırılması var ki, bu da fərdi üzv ölkələrin veto hüququnun aradan qaldırılması potensialını yaradır. "Mərhələli inteqrasiya" konsepsiyası namizəd ölkələrə tam üzvlükdən əvvəl Aİ siyasətinin seçilmiş sahələrində iştirak imkanı verəcək, Ukrayna üçün isə kənd təsərrüfatına dair hədəfli məhdudiyyətlər onun üzvlük şərtlərini konkret danışıq mövzusuna çevirir.

Nə baş verdi

6 oktyabr 2026-cı ildə Avropa Komissiyasının Kolleci Strasburqda keçirilən iclasda yeni üzvləri qəbul etmək üçün islahatlar paketini təsdiqləyib. Genişlənmə üzrə komissar Marta Kos-un təqdim etdiyi sənədlər beş istiqaməti əhatə edir: idarəetmə, qayda və hüququn aliliyi və Aİ siyasətləri üzrə praktik həllər; gücləndirilmiş mərhələli inteqrasiya; ümumi təminatlar çərçivəsi; genişlənmənin Aİ siyasətlərinə təsirinin qiymətləndirilməsi; və ən irəliləmiş namizəd ölkələr üçün yol xəritələri.

Təkliflər arasında yekdillikdən səs çoxluğuna keçidin genişləndirilməsi, o cümlədən danışıq klasterlərinin açılması və digər aralıq qərarlar üçün tətbiqi var. Komissiya həmçinin qayda və hüququn aliliyi sahəsində geri çəkilməyə qarşı daha güclü təminatlar — maliyyələşdirmənin kəsilməsi və ya səs hüququnun məhdudlaşdırılması kimi variantlar təklif edir.

Mərhələli inteqrasiya dörd ölkəyə — Monteneqro, Ukrayna, Moldova və Albaniyaya — şamil olunacaq, Serbiya isə islahatlarda irəliləyiş olmadığı üçün siyahıdan kənarda qalıb. Komissiya Ukraynanın kənd təsərrüfatı sektorunun miqyası və məhsuldarlığını nəzərə alaraq, yalnız həssas məhsullara dair hədəfli mexanizmləri nəzərdən keçirir. Məsələn, klaster №5-in açılması zamanı Ukrayna üçün xüsusi şərtlər müəyyən edilə bilər.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr arasında yalnız bir mübahisəli məqam var: Ukrayna və Moldova üçün növbəti həftə iki əlavə klasterin açılması təşəbbüsünün kimə aid olduğu. Bir mənbə (fakt 330158) bunu Kaya Kallas-a aid edir, digəri (fakt 329810) isə bu niyyəti Marta Kos-a. Bu fərq bu genişlənmə təşəbbüsünün Avropa Komissiyasının daxilində kim tərəfindən irəli sürüldüyünün dəqiq müəyyənləşdirilməsini çətinləşdirir.

Kontekst

Dörd namizəd ölkə — Monteneqro, Ukrayna, Moldova və Albaniya — avrointeqrasiya prosesində ən irəliləmiş ölkələr kimi müəyyən edilib və üzvlük yol xəritələri alacaqlar. Serbiya komissarın açıqlamasına görə islahatlarda irəliləyiş olmadığı üçün yeni yanaşmadan kənarda qalıb. Komissiya genişlənmənin təsirinə dair qiymətləndirməni 6 oktyabra təxirə salmışdı. On bir Aİ üzv ölkəsi — Avstriya, Danimarka, Belçika, Finlandiya, Fransa, Almaniya, Lüksemburq, Niderland, Rumıniya, İspaniya və İsveç — bir ölkənin qərarları bloklamaq hüququna son qoyulması çağırışı edib.