Dərc edildi: · Yeniləndi:

Avropa Komissiyası genişlənmə paketini təsdiqləyib — Ukraynanın kənd təsərrüfatı üçün xüsusi mexanizmlər nəzərdə tutulur

6 oktyabrda Avropa Komissiyasının Kollegiyası Strasburqda yeni üzvləri, o cümlədən Ukraynanı qəbul etmək üçün Aİ-nin hazırlanmasına dair genişlənmədənən əvvəlki siyasət paketini təsdiqləyib. Paketi genişlənmə üzrə komissar Marta Kos təqdim edib. Sənəd bir sıra sahələrdə yekdillikdən səs çoxluğuna keçidi, qayda və hüququn aliliyinə dair gücləndirilmiş təminatları, dörd qabaqcıl namizəd üçün "mərhələli inteqrasiya" konsepsiyasını və Ukraynanın kənd təsərrüfatı sektoru üçün xüsusi mexanizmləri təklif edir.

Əsas məqamlar

  • 6 oktyabr 2026-cı ildə Avropa Komissiyasının Kollegiyası Strasburqda genişlənmədənən əvvəlki siyasət paketini təsdiqləyib; sənədi genişlənmə üzrə komissar Marta Kos təqdim edib.
  • Paket sanksiyalar, vergi fırıldaqçılığına qarşı mübarizə, enerji siyasətində fiskal tədbirlər və üzvlük danışıqları klasterlərinin açılması da daxil olmaqla yekdillikdən səs çoxluğuna keçidi təklif edir.
  • Qayda və hüququn aliliyi sahəsində geri gedilməyə qarşı yeni təminatlar — o cümlədən maliyyələşdirmənin kəsilməsi və səs hüququnun məhdudlaşdırılması mexanizmləri təklif olunur.
  • Ukrayna, Moldova, Monteneqro və Albaniya üçün "mərhələli inteqrasiya" konsepsiyası irəli sürülür; bu, tam üzvlükdən əvvəl enerji, nəqliyyat, süni intellekt, təhlükəsizlik və müdafiə kimi sahələrdə iştirakı nəzərdə tutur.
  • Ukraynanın kənd təsərrüfatı sektorunun miqyası, strukturu və yüksək məhsuldarlığı səbəbindən həssas məhsullara dair xüsusi mexanizmlər nəzərdən keçirilir; 5-ci klasterin açılması zamanı qərar gözlənilir.
  • 4 ölkə — Ukrayna, Moldova, Monteneqro və Albaniya — üçün üzvlük "yol xəritələri"nin 28 oktyabrda, illik hesabatlarla birlikdə "Genişlənmə Paketi 2026" çərçivəsində təqdim olunması planlaşdırılır.
  • Təkliflərin ilk yüksək səviyyəli müzakirəsi 15-16 oktyabr Brüsseldə keçiriləcək Avropa Şurası toplantısında baş tutacaq.

Bu niyə vacibdir

Paket Aİ-nin gələcək üzvləri, o cümlədən Ukraynanı qəbul edə bilməsi üçün tələb olunan institusional və prosessual dəyişiklikləri müəyyənləşdirir. Ukraynanın kənd təsərrüfatı sektoru xüsusi rejimə aid edilir və bu şərtlər 5-ci klasterin açılmasına bağlanır. "Mərhələli inteqrasiya" yolu Ukrayna, Moldova, Monteneqro və Albaniyaya tam üzvlükdən əvvəl seçilmiş Aİ siyasət sahələrində iştirak imkanı verəcək. Sənəd, həmçinin, qərar qəbuletmədə səs çoxluğuna keçidi və yeni təminatları irəli sürür ki, bunlar da gələcək genişlənmə qərarlarını və yeni üzvlərin hüquqlarını məhdudlaşdıracaq.

Nə baş verdi

6 oktyabr 2026-cı ildə Avropa Komissiyasının Kollegiyası Strasburqda keçirilən iclasda genişlənmədənən əvvəlki siyasət paketini təsdiqləyib. Paketi genişlənmə üzrə komissar Marta Kollegiya iclasından sonra təqdim edib.

Sənəd beş əsas istiqaməti əhatə edir: idarəetmə, qayda və hüququn aliliyi və Aİ siyasətləri sahəsində praktiki həllər, o cümlədən səs çoxluğu ilə qərar qəbulunun genişləndirilməsi; namizəd ölkələrin gücləndirilmiş mərhələli inteqrasiyası; bütün gələcək genişlənmələrə şamil ediləcək ümumi təminatlar çərçivəsi; həssas Ukrayna kənd təsərrüfatı məhsullarına dair xüsusi mexanizmlər daxil olmaqla, Aİ siyasətlərinin genişlənmənin təsirinə uyğunlaşdırılması; və dörd qabaqcıl namizəd üçün yol xəritələri.

Komissiya sanksiyalar, vergi fırıldaqçılığına qarşı mübarizə, enerji siyasətində fiskal tədbirlər, danışıq klasterlərinin açılması və digər aralıq qərarlar kimi sahələrdə yekdillikdən səs çoxluğuna keçidi təklif edir. Qayda və hüququn aliliyində geri gedilməyə qarşı mexanizmlər — o cümlədən maliyyələşdirmənin dayandırılması və səs hüququnun məhdudlaşdırılması — gücləndirilir. Reuters-ə görə, bir təminat yeni üzvün ilk 15 il ərzində Aİ dəyərlərinə riayət etməyi dayandırdıqda səs hüququnun dayandırılmasını nəzərdə tutur.

"Mərhələli inteqrasiya" konsepsiyası Ukrayna, Moldova, Monteneqro və Albaniyanı enerji, nəqliyyat, süni intellekt, təhlükəsizlik və müdafiə sahələrində tam üzvlükdən əvvəl Aİ-yə inteqrasiya etməyə yönəldir. Kos bunun tam üzvlüyün əvəzi olmadığını və Aİ-nin iki səviyyəli üzvlüyə qarşı olduğunu bildirib.

Ukraynanın kənd təsərrüfatı sektoru üçün Komissiya xüsusi mexanizmlər nəzərdən keçirir və qərarın 5-ci klasterin ("Resurslar, kənd təsərrüfatı və birlik siyasəti") açılması zamanı verilməsini planlaşdırır. Kos qeyd edib ki, Ukrayna Aİ-nin Ümumi Kənd Təsərrüfatı Siyasətinin bir hissəsi olacaq, lakin şərtlər hələ müzakirə olunur.

Paket 28 oktyabrda "Genişlənmə Paketi 2026" çərçivəsində dörd qabaqcıl namizəd üçün yol xəritələrinin təqdimatını, 15-16 oktyabr Avropa Şurası toplantısında ilk yüksək səviyyəli müzakirəni və ilin sonuna qədər liderlər səviyyəsində prinsipial razılığın əldə olunmasını nəzərdə tutur. Bundan sonra qanunvericilik Aİ Şurası və Avropa Parlamenti tərəfindən təsdiqlənməlidir.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Bütün təqdim olunan mənbələr Ukrayna mediasıdır (UA, ukraynadilli media), ona görə də ukrayna çərçivəsi Ukraynada dərc olunmuş materialları əks etdirir. Nəşrlər diqqəti paketin Ukraynanın üzvlük yoluna birbaşa təsirinə yönəldir: 5-ci klasterə bağlı hədəfli kənd təsərrüfatı mexanizmləri, 28 oktyabrda planlaşdırılan Ukrayna yol xəritəsi, dörd qabaqcıl namizəd sırasında Ukraynanı yerləşdirən "mərhələli inteqrasiya" yolu və müharibə şəraitində olan ölkə ilə Aİ üzvlüyü danışıqlarının novatorluğu. Hesabatlar Kiyevlə kənd təsərrüfatı şərtləri üzrə danışıqlara və "bir neçə həftə ərzində" daha çox aydınlığın gözlənildiyinə diqqət yetirir, eyni zamanda Aİ rəsmilərinin bazar çıxışı və üçüncü ölkələrə ixracla bağlı mövqeyini qeyd edir. Materiallarda Ukrayna üçün konkret növbəti addımlar — 15-16 oktyabr Avropa Şurası müzakirəsi, Komissiyasının Ukrayna və Moldova üçün növbəti həftə iki klasterin açılacağına ümidi, 5-ci klasterin açılması planı, vitse-premyer Vsevolod Çentsovun sitatları və Kiyev-Budapeşt razılaşmasına istinadlar vurğulanır.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr paketin Ukraynanın kənd təsərrüfatı sektoruna dair təklif olunan şərtləri necə təqdim etməsində fərqlənir. Paketə dair məqalələr Aİ-nin üstünlük verdiyi şərtləri — Aİ ödənişlərinə və bazarına məhdud giriş, ixracın üçüncü ölkələrə yönəldilməsi — Ukrayna tərəfi ilə danışıqlar prosesində olan bir mövqe kimi təqdim edir. Digər hesabatlar isə anonim Aİ rəsmisinə istinadən bunu daha qəti şəkildə formalaşdırır — Ukrayna aqrobiznesinin üzvlükdən sonra avtomatik bərabər giriş almayacağını və ixracın Aİ bazarına yönəldilməsinin Misir və digər Şimali Afrika ölkələrində ərzaq təhlükəsizliyi riskləri yarada biləcəyini bildirir. Bundan əlavə, mənbələr kənd təsərrüfatı məhdudiyyətlərinin artıq 5-ci klasterin açılması mərhələsində, yoxsa üzvlük danışıqlarının sonuna yaxın kənd təsərrüfatı fəslinin bağlanmasında razılaşdırılıb daxil ediləcəyi barədə fərqlənir.

Kontekst

6 oktyabrda Avropa Komissiyasının Kollegiyası paketi Strasburqda təsdiqləyib, genişlənmə üzrə komissar Marta Kos onu növbəti gün təqdim edib. Marta Kos əvvəllər prosesin dəyişdirilməsi üzrə dörd istiqamət — daxili islahatlar, gücləndirilmiş demokratik təminatlar, mərhələli inteqrasiya və keçid tədbirləri — irəli sürmüşdü, 6 oktyabrda isə beş konkret qrup tədbir sadalayıb. Ukrayna, Moldova, Monteneqro və Albaniya üçün yol xəritələri 28 oktyabrda illik hesabatlarla birlikdə "Genişlənmə Paketi 2026" çərçivəsində təqdim olunacaq. Aİ-nin xarici işlər üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallasa ünvanlanmış 11 ölkənin məktubu tək bir ölkənin Aİ qərarlarını bloklamaq praktikasına son qoyulmasına çağırırdı.