Ukrayna amerikan LNG-sini Avropaya tranzit və saxlama qovşağı kimi təqdim edir
2025-ci ildə Rusiyanın Ukraynanın qaz hasilatına zərbələri istehsal gücünün 60%-ə qədərini məhv etdikdən sonra Ukrayna ABŞ-dan LNG idxalını sürətlə artırır və qərb ölkəsinin yeraltı qaz anbarlarını Mərkəzi və Şərqi Avropa üçün potensial paylayıcı mərkəz kimi irəli sürür. Dövlət şirkəti Naftogaz Polşa, Litva, Almaniya və Yunanıstanda dörd ayrı idxal qapısı yaradıb, ABŞ administrasiyasının dəstəklədiyi Şaquli Qaz Dəhlizi və Üç Dəniz Təşəbbüsü ilə əlaqələndirilir.
Əsas məqamlar
- Rusiyanın 2025-ci ildə Ukraynanın qaz hasilatı infrastrukturasına zərbələri istehsal gücünün 60%-ə qədərini məhv edib.
- Naftogaz ABŞ-dan LNG idxalı üçün dörd qapı yaradıb: Polşada Orlen ilə Świnoujście, Litvada Ignitis ilə Klaipėda, Almaniyada Mukranda üzən terminal və Yunanıstanda Revithoussa.
- Ukrayna 2025-ci ildə təxminən 456 milyon kubmetr ABŞ LNG-si müqavilələşdirib, 2026-cı ilin birinci rübündə isə 381 milyon kubmetr.
- Ukrayna Avropanın ən böyük yeraltı qaz anbarı (30 milyard kubmetrdən çox) üzərində yerləşir, anbarların böyük hissəsi qərbdə, Aİ sərhədinə yaxındır.
- ABŞ bu il Avropanın LNG idxalının təxminən üçdə ikisini təmin edərək Norveçi ən böyük tədarükçü kimi geridə qoyacağı gözlənilir.
- Şaquli Qaz Dəhlizi Bolqarıstan və Rumıniyadan keçir və Tramp administrasiyasının dəstəyini alır.
Bu niyə vacibdir
Rusiyanın zərbələri Ukraynanın enerji təchizatı strukturunu alt-üst edib və ölkəni ABŞ LNG idxalına strateji yönəldib. ABŞ sərhədinə yaxın böyük yeraltı anbar tutumu Ukraynanı Mərkəzi və Şərqi Avropada Rusiya qazını sıxışdırmaq üçün amerikan qazının paylayıcı mərkəzinə çevirə bilər. Tramp administrasiyasının Şaquli Qaz Dəhlizi və Üç Dəniz Təşəbbüsünə açıq dəstəyi Ukraynanın enerji rolunu daha geniş transatlantik infrastruktur siyasətinə bağlayır.
Nə baş verdi
2025-ci ildə Rusiya zərbələri Ukraynanın daxili qaz istehsalının 60%-ə qədərini sıradan çıxarıb; bu, dövlət şirkəti Naftogaz-ın idxal strategiyasını əsaslı şəkildə yenidən nəzərdən keçirməsinə səbəb olub. Naftogaz ABŞ-dan LNG üçün dörd ayrı dəhliz qurub: Polşada Świnoujście terminalı Orlen ilə, Litvada Klaipėda terminalı Ignitis ilə, Almaniyada Mukrandakı üzən terminal və Yunanıstanda Revithoussa. Bu addımlar fonunda Ukrayna 2025-ci ildə təxminən 456 milyon kubmetr ABŞ LNG-si müqavilələşdirib, 2026-cı ilin birinci rübündə isə artıq 381 milyon kubmetr həcmində yeni müqavilələr bağlayıb. Ukrayna eyni zamanda qərbində, Aİ sərhədinə yaxın yerləşən və Avropanın ən böyük yeraltı qaz anbarı olan 30 milyard kubmetrdən çox tutumlu obyektini Mərkəzi və Şərqi Avropaya ABŞ LNG-si paylayıcı mərkəzi kimi təqdim edir. Bu istiqamət Tramp administrasiyasının dəstəklədiyi Şaquli Qaz Dəhlizi və Üç Dəniz Təşəbbüsü ilə uzlaşdırılır.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mətbuunda Naftogaz-ın müvəqqəti icraçı direktoru Serhiy Fedorenko və şirkətin konkret idxal qapıları (Orlen ilə Świnoujście, Ignitis ilə Klaipėda, Almaniyanın Mukran üzən terminalı, Yunanıstanın Revithoussa terminalı) LNG çevrilməsinin artıq işlək olduğunun sübutu kimi önə çıxarılır. Məqalələr 2025-ci ildə 456 milyon kubmetr və 2026-cı ilin yalnız birinci rübündə 381 milyon kubmetr olan müqavilə həcmlərini vurğulayaraq idxal dəyişikliyinin nə qədər sürətləndiyini göstərir. Rusiya 2025-ci ildə daxili istehsalın 60%-ə qədərini məhv edən zərbələr vasitəsilə birbaşa səbəbkar kimi təqdim olunur, amerikan LNG-si və ukrayna anbarları isə həm əvəzetmə, həm də Aİ tərəfdaşları ilə gələcək qovşaq rolu kimi göstərilir. Hər iki material Atlantic Council kimi qərb beyin mərkəzinin dəstəyinə istinad edərək qovşaq tezisini ABŞ-ə uyğun strateji fürsət kimi təqdim edir.
Kontekst
Üç Dəniz Təşəbbüsü Donald Trampın birinci administrasiyası dövründə başladılıb, Baltik, Adria və Qara dəniz arasında 13 dövləti Mərkəzi və Şərqi Avropa üçün enerji infrastrukturunu qurmaq məqsədilə birləşdirir. Avropanın bu il LNG idxalının təxminən üçdə ikisini ABŞ-dan təmin edərək Norveçi qitənin ən böyük tədarükçüsü kimi geridə qoyacağı proqnozlaşdırılır. Şaquli Qaz Dəhlizi şimaldan cənuba Bolqarıstan və Rumıniyadan keçir və Tramp administrasiyasının açıq dəstəyinə malikdir.