ABŞ İrana qarşı müharibədəki ehtiyatları üzündən müttəfiqlərə silah tədarükünü beş ilə qədər gecikdirəcək

Bu niyə vacibdir

Ukraynanın qış öncəsi əlavə Patriot interceptorları əldə etmək qabiliyyəti indi Pentaqonun öz ehtiyatlarını bərpa etməyə verdiyi prioritetlə birbaşa çətinləşib. Çatışmazlıq qlobal xarakter daşıyır: Almaniya, Şərqi Avropa və Yaponiya da çoxillik gecikmələrlə üzləşir. Ekspertlər hazırkı defisiti Ukrayna və Yaxın Şərqdəki müharibələrdən deyil, ABŞ və müttəfiqlərin müdafiə-sənaye bazasındakı struktur zəifliklərlə əlaqələndirirlər. Ukraynanın hava hücumundan müdafiə ehtiyacları Nyu-Yorkda keçiriləcək növbəti BMT görüşlərinin əsas mövzularından birinə çevrilib və diplomatik təzyiqləri artırır.

Nə baş verdi

ABŞ İranla müharibədə öz arsenalını tükəndirdiyinə görə müttəfiqlərə, o cümlədən Ukraynaya, əsas raket və hava hücumundan müdafiə sistemlərinin tədarükünün beş ilə qədər gecikə biləcəyini xəbərdar edib. Bloomberg bunun ABŞ-ın silah anbarlarını bərpa etməsi ilə bağlı olduğunu yazıb. Almaniya Tomahawk qanad raketlərinin və Typhon yer əsaslı launchersinin tədarükünün sürətləndirilməsini xahiş edib, lakin Raytheon şirkətinin (RTX Corp. tərkibində) ABŞ-dakı raket çatışmazlığı səbəbindən bu sifarişi beş il ərzində yerinə yetirə bilməyəcəyi bildirilir.

Pentaqonun öz ehtiyatlarını bərpa etməyə prioritet verməsi Ukraynanın qış öncəsi əlavə Patriot interceptorları əldə etmək səylərini çətinləşdirir. Hesablamalara görə, ABŞ İranla müharibədə ən müasir Patriot raketlərinin yarıdan çoxunu, Tomahawk ehtiyatlarının təxminən üçdə birini və THAAD raketlərinin təxmiən yarısını istifadə edib. Prezident Donald Trump Ukrayna ilə ya Patriot sisteminin "əhəmiyyətli dərəcədə az inkişaf etmiş versiyasını" təqdim etmək, ya da Avropa ölkələrinə bu silahı istehsal etmək üçün lisenziya vermək variantlarını müzakirə etdiyini deyib. Lockheed Martin PAC-3 MSE interceptorlarının illik istehsalını təxminən 600-dən 2000 ədədə artırmağa çalışır.

Bir sıra Şərqi Avropa ölkələri də ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsindən qısa müddət sonra ABŞ silah sistemlərində tədarük gecikmələri ilə üzləşib. Apreldə ABŞ Yaponiyaya Tomahawk raketlərinin tədarükünün iki ilə qədər gecikəcəyini bildirib. Ukraynanın hava hücumundan müdafiə ehtiyacları növbəti həftə Nyu-Yorkda keçiriləcək BMT görüşlərinin əsas mövzularından biri olacaq.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr və ABŞ rəsmiləri ABŞ-ın raket ehtiyatlarının vəziyyəti barədə fikir ayrılığındadırlar: media hesabatları Patriot interceptor ehtiyatlarının "təhlükəli dərəcədə aşağı" olduğunu (təxminən 80%-nin istifadə edildiyini) və hərbi rəsmilərin vitse-prezident JD Vensə Patriot çatışmazlığı barədə xəbərdarlıq etdiyini göstərir, Pentaqon rəhbəri Pit Hegset və Ağ Ev isə əsas raket ehtiyatlarının tükənməsi ilə bağlı xəbərləri rədd edib. Prezident Tramp bir tərəfdən çatışmazlıqları inkar edib, digər tərəfdən isə sonradan müəyyən növ sursat ehtiyatlarının daha məhdud olduğunu qəbul edib.

Kontekst

ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsi fevralın 28-də başlayıb. Hesablamalara görə, ABŞ bu müharibədə ən müasir Patriot raketlərinin yarıdan çoxunu, Tomahawk ehtiyatlarının təxminən üçdə birini və THAAD dəqiq zərbə ve interceptor raketlərinin təxminən yarısını istifadə edib. Lockheed Martin PAC-3 MSE interceptorlarının illik istehsalını təxminən 600-dən 2000 ədədə artırmağa çalışır. Apreldə ABŞ Yaponiyaya Tomahawk tədarükünün iki ilə qədər gecikəcəyini bildirib. ABŞ Konqres Büdcu Ofisi İrana qarşı müharibənin ilk beş ayında ABŞ büdcəsinə təxminən 38 milyard dollar birbaşa xərc yaratdığını hesablayıb. Aİ rəsmiləri də ABŞ-ı Avropa ölkələrinə sonradan Kiyevə ötürülə biləcək Patriot raketlərinin istehsalı üçün lisenziya verməyə razı salmağa çalışırlar.