Makron BMT-də Ukrayna üçün daha çox zenit-raketi və "ikiqat moratorium" təklif edib
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının ümumi müzakirələrində çıxışında Ukraynaya qış dövrü üçün daha çox zenit-raketi verilməsini, enerji və mülki infrastruktura, eləcə də Qara dənizdəki döyüş əməliyyatlarına "ikiqat moratorium" tətbiq olunmasını, Təhlükəsizlik Şurasının islahatını və veto hüququnun məhdudlaşdırılmasını istəyib. O, Rusiyanın Ukraynada beş ildir ki, mülki əhaliyə qarşı amansız müharibə apardığını və suveren dövlətin ərazilərini işğal etdiyini bildirib.
Əsas məqamlar
- Makron 22 sentyabr 2026-cı ildə Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının ümumi müzakirələrində çıxış edib
- O, Rusiyanın Ukraynada beş ildir ki, mülki əhaliyə qarşı amansız müharibə apardığını və suveren dövlətin ərazilərini işğal etdiyini deyib
- Makron Ukraynaya qışdan əvvəl mülki əhalini qorumaq üçün daha çox zenit-raket verilməsini çağırıb
- O, enerji və mülki infrastruktura zərbələrın ve Qara dənizdəki döyüş əməliyyatlarının dayandırılmasını əhatə edən "ikiqat moratorium" təklif edib
- Makron BMT Təhlükəsizlik Şurasının, ilk növbədə Afrika olmaqla, yeni dövlətlər və regionlarla genişləndirilməsini istəyib
- Fransa Ukraynanın hava hücumundan müdafiəsini radar və zenit-raketlər tədarükü ilə gücləndirəcək
- Makron kütləvi zorakılıq hallarında veto hüququnun məhdudlaşdırılmasına dair Fransa-Meksika təşəbbüsünü, 128 dövlətin artıq qoşulduğunu dəstəkləyib
Bu niyə vacibdir
Makron Ukraynanın qış enerji mühafizəsini beynəlxalq gündəliyə bağlayaraq zenit-raket tədarükünü təcili humanitar prioritet kimi təqdim edib. "İkiqat moratorium" təklifi mülki infrastrukturun qorunmasını və Qara dənizdə gərginliyin azaldılmasını taxıl ixracının bərpası məqsədilə bir paketdə birləşdirir. O, həmçinin BMT platformasından Təhlükəsizlik Şurasının islahatı və veto hüququnun məhdudlaşdırılması üçün istifadə edərək Ukrayna münaqişəsini daha geniş çoxterəfli idarəetmə müzakirələri ilə əlaqələndirib. Fransa tərəfindən radar və zenit-raketlər tədarükü öhdəliyi ABŞ-ın yeni silah təsdiqləri fonunda Ukraynanın hava hücumundan müdafiəsinə konkret Avropa töhfəsini göstərir.
Nə baş verdi
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron 22 sentyabr 2026-cı ildə Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının ümumi müzakirələrində çıxış edib. O, Rusiyanın Ukraynada beş ildir ki, mülki əhaliyə qarşı amansız müharibə apardığını və suveren dövlətin ərazilərini işğal etdiyini bildirib. Fransa Ukrayna xalqının sülh, təhlükəsizlik və gələcək arzusunu davamlı şəkildə dəstəkləməyə davam edəcək və Ukrayna ilə Rusiya arasında substantiv danışıqların mümkün qədır tez başlamasını təmin etmək üçün bütün səyləri göstərəcək. Makron qış yaxınlaşdıqca Ukraynaya daha çox zenit-raket verilməsini və mülki əhalinin Rusiya zərbələrindən qorunmasını tələb edib, Fransa isə radar və zenit-raketlər tədarükü ilə Ukraynanın hava hücumundan müdafiəsini gücləndirəcək. O, enerji və mülki infrastruktura zərbələrın ve Qara dənizdəki döyüş əməliyyatlarının dayandırılmasını əhatə edən "ikiqat moratorium" təklif edib ki, bu da taxıl ixracının bərpasına və keçid iqtisadiyyatları və inkişaf edən ölkələrin ərzaq təhlükəsizliyi problemlərinin həllinə imkan verəcək. Makron BMT Təhlükəsizlik Şurasının, ilk növbədə Afrika olmaqla, yeni dövlətlər və regionlarla genişləndirilməsini istəyib və kütləvi zorakılıq hallarında veto hüququnun məhdudlaşdırılmasına dair Fransa-Meksika təşəbbüsünü, 128 dövlətin artıq qoşulduğunu dəstəkləyib. O, həmçinin "Sülh ədalətsiz olmadan mümkün deyil" deyərək, beynəlxalq cinayət mexanizmlərinin, o cümlədən Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin dəstəklənməyə davam edəcəyini bildirib. Makron Birləşmiş Krallıqla birgə yaradılan Avropada sülh və sabitliyə zəmanət verməyə hazır olan dövlətləri birləşdirən İstəkli Koalisiyasına da istinad edib.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr arasında Makronun xəbərdarlıq etdiyi qışın 2026/2027 mövsümü olduğu, yoxsa ümumi şəkildə yaxınlaşan qışa aid olduğu barədə fikir ayrılığı var: bir mənbə onu 2026/2027 qışı kimi qeyd edir, digərləri isə mövsümü dəqiqləşdirmir. Hesabatlama mexanizminə gəldikdə, bir mənbə Makronun Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin işini dəstəkləməyi xatırlatdığını, başqa bir mənbə isə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin (ICC) adını çəkdiyini bildirir.
Kontekst
Çıxış BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının ümumi müzakirələri çərçivəsində baş tutub. Çıxışdan bir neçə gün əvvəl ABŞ Dövlət Departamenti Konqresə Almaniyanın Ukraynaya 10 PAC-2 GEM-T Patriot raketi köçürməsi üçün potensial 29,6 milyon dollarlıq icazə haqqında sənəd təqdim edib, 19 sentyabrda isə Ukraynaya hava hücumundan müdafiə sistemləri və bağlı avadanlıqlar üçün potensial 2,68 milyard dollarlıq satışı rəsmi şəkildə təsdiqləyib. Makron İngiltərə ilə birgə yaradılan İstəkli Koalisiyasına istinad edərək bunu Avropada sülh və sabitliyə zəmanət verməyə hazır dövlətlərin çərçivəsi kimi təqdim edib. Eyni gün, 22 sentyabrda Nyu-Yorkda Ukrayna və ABŞ prezidentlərinin görüşü baş tutub; Donald Tramp bildirib ki, həm Zelenski, həm də Putin müharibəni bitirmək istəyirlər.