Ukrayna dronları Moskvadakı neft emalı zavodunu vurdu: hər iki əsas distillasi qurğusu yanır
Sentyabrın 20-nə keçən gecə Ukrayna Silahlı Qüvvələri Moskvaya və Moskva vilayətinə genişmiqyaslı dron və raket zərbələri endirib. Hücüm Kapotnya rayonundakı «Qazpromneft-Moskva» neft emalı zavoduna dəyib, hər iki əsas xam neft distillasi qurğusunda yanğın baş verib və zavod emalı tam dayandırıb. Rusiya tərəfi hücumu «dronlarla ən kütləvi hücum» adlandırıb, ISW analitikləri isə Rusiya hakimiyyətinin Dövlət Dumasına seçki günündə sirenləri aktivləşdirməyərək seçici fəallığını əhali təhlükəsizliyindən üstün tutduğunu qeyd edib.
Əsas məqamlar
- Sentyabrın 20-nə keçən gecə Ukrayna Silahlı Qüvvələri Kapotnya rayonundakı «Qazpromneft-Moskva» neft emalı zavoduna zərbə endirib.
- Hər iki əsas xam neft distillasi qurğusu (AVT-6 və «Evro+») yanıb, zavod emalı tam dayandırıb.
- Reuters mənbələrinə görə, təmirdən və işin bərpasından sonra bir neçə həftə tələb oluna bilər; sentyabrın 21-dən zavodun yanacağı SPIMEX-də satışa çıxarılmır.
- Ukrayna Baş Qərargahının məlumatına görə, sentyabrın 21-i vəziyyətinə Rusiyanın neft emalı layihə güclərinin 45%-dən çoxu sıradan çıxıb.
- Moskva meri Sergey Sobyanin «ən kütləvi dron hücumunun» dəf edildiyini və 1600-dən çox, o cümlədən Moskva istiqamətində 450 dronun məhv edildiyini bildirib.
- ISW: Moskva vilayətində sirenlər aktivləşdirilməyib və əhaliyə SMS xəbərdarlıqları göndərilməyib, lakin mobil rabitə məhdudlaşdırılıb; bu, seçici fəallığının əhali təhlükəsizliyindən üstün tutulduğunu göstərir.
- Rusiya rəsmi məlumatlarına görə, Moskva vilayətində azı iki nəfər həlak olub, bir neçə yaşayış binası zədələnib.
Bu niyə vacibdir
Moskva neft emalı zavodu Rusiyanın ən böyük neft emalı müəssisələrindən biridir və il ərzində təxminən 11-12 milyon ton neft emal etmək gücünə malikdir; onun dayandırılması Rusiyanın daxili yanacaq bazarında dərhal nəticələr yaradır. Ukrayna Baş Qərargahının qiymətləndirməsinə görə, sentyabrın 21-i vəziyyətinə Rusiyanın neft emalı layihə güclərinin 45%-dən çoxu sıradan çıxıb və ölkədə Evro-5/K5 standartlı benzin və dizel yanacağının istehsalı əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Hücum Dövlət Dumasına seçki gününə təsadüf edib və Rusiya hakimiyyətinin xəbərdarlıq sistemlərini işə salmadığı, ISW-nin qiymətləndirməsinə görə, seçici fəallığını əhali təhlükəsizliyindən üstün tutmaq qərarını əks etdirib.
Nə baş verdi
Sentyabrın 20-nə keçən gecə Ukrayna Silahlı Qüvvələri Moskva və Moskva vilayətinə genişmiqyaslı dron və raket hücumu keçirib. Hücüm Kapotnya rayonundakı «Qazpromneft-Moskva» neft emalı zavodunu (Moskva NEZ) hədəf alıb. Ukrayna Baş Qərargahının məlumatına görə, ilkin emal qurğusu AVT-6 (gündəlik 21 400 ton, zavodun gücünün 53%-i), «Evro+» kombinə edilmiş emal qurğusu (gündəlik 18 800 ton, 47%) və izomerləşdirmə qurğusu zədələnib. Reuters mənbələrinə görə, hər iki əsas distillasi qurğusunda yanğın baş verib və zavod xam neftin emalını tam dayandırıb. Təmirin bir neçə həftə çəkə biləcəyi, sentyabrın 21-dən etibarən isə zavodun yanacağının Sankt-Peterburq Beynəlxalq Əmtəə Birjasında satışa çıxarılmadığı bildirilir. Ukraynanın müdafiə şirkəti Fire Point hücumda FP-1 dronlarının istifadə edildiyini açıqlayıb. Moskva meri Sergey Sobyanin hücumu «dronlarla ən kütləvi hücum» adlandırıb, 1600-dən çox, o cümlədən Moskva istiqamətində 450 dronun məhv edildiyini bildirib, Rusiya Müdafiə Nazirliyi isə 1900-dən çox dron və digər vasitənin ələ keçirildiyini açıqlayıb. Rusiya rəsmi məlumatlarına görə, Moskva vilayətində azı iki nəfər həlak olub və bir neçə yaşayış binası zədələnib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri hadisəni strateji effekti baxımından işıqlandırır: AVT-6, «Evro+» kombinə edilmiş qurğu və izomerləşdirmə qurğusuna dəqiq zərbələri, hər iki əsas distillasi qurğusunda yanğını, emalın tam dayandırılmasını vurğulayır. Ukrayna Baş Qərargahının məlumatına görə, zərbələr nəticəsində Rusiyanın layihə neft emalı güclərinin 45%-dən çoxu sıradan çıxıb ki, bu da Rusiya daxilində Evro-5/K5 keyfiyyətli yanacaq çatışmazlığına səbəb olur. Prezident Zelenski hücumu şəxsən təsdiqləyib, Moskvanın müharibəni bitirməli olduğunu bəyan edib və BMT Baş Assambleyası çərçivəsində ABŞ Prezidenti Donald Trampla Nyu-Yorkda görüş planını elan edib. Ukrayna KİV-ləri Rusiyanın ən böyük dron hücumu zamanı sirenləri aktivləşdirmədiyini və SMS xəbərdarlığı göndərmədiyini ön plana çıxarır, ISW-nin seçici fəallığının əhali təhlükəsizliyindən üstün tutulduğu qiymətləndirməsini yayır və Ukrayna qüvvələrinin seçki məntəqələrini hədəf almadığını vurğulayır. İstifadə edilmiş silah sistemləri - Fire Point şirkətinin FP-1 dronları, FP-5 «Flaminqo» qanadlı raketləri, həmçinin RZ-100, MICH-2000, «Palıanıtsia», Vendetta, «Lyutıy», «Bars», «Sichen» dronları - zavod və daha geniş Moskva regionu, o cümlədən Voronej vilayəti üzərinə zərbələr endirib.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Alman dilindəki material hücumu əsasən Rusiya seçkiləri kontekstində «Ukraynanın Moskvaya böyük hücumu» kimi təqdim edir. Reuters vasitəsilə yayılan beynəlxalq materiallar zavodun texniki detallarından daha çox onun fəaliyyətinə dair bazar göstəricilərinə diqqət yetirir: emalın tam dayandırılması, hər iki əsas distillasi qurğusunda yanğın, təmirin bir neçə həftə çəkə biləcəyi, sentyabrın 21-dən zavod yanacağının birjadankən olması. Rusiya rəsmi iddiaları - 1600-dən çox dronun (o cümlədən 450-nin Moskva istiqamətində) vurulması və Rusiya Müdafiə Nazirliyinin 1900-dən çox dronun ələ keçirilməsi - müstəqil verifikasiya olmadan, Sobyaninin «ən böyük hücumun dəf edilməsi» iddiası kimi aid edilmiş şəkildə ötürülür. Beynəlxalq çərçivə həmçinin Rusiya rəsmi məlumatlarına əsasən azı iki nəfərin həlak olması və yaşayış binalarının zədələnməsi barədə məlumatları, həm də ISW-nin Ukraynanın seçki infrastrukturasını qəsdən hədəf almadığı analitik qeydini balanslaşdırılmış şəkildə təqdim edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Sobyanin və Rusiya rəsmi şəxsləri hücumu «dronlarla ən böyük hücumun dəf edilməsi» kimi təqdim edib, 1600-dən çox dronun (450-nin Moskva istiqamətində) məhv edildiyini və Rusiya Müdafiə Nazirliyinin 1900-dən çox dron və digər vasitəni ələ keçirdiyini iddia edib. Reuters mənbələri və Ukrayna Baş Qərargahı isə bir neçə dronun zavoda çatdığını, hər iki əsas distillasi qurğusunda yanğın baş verdiyini, emalın tam dayandırıldığını, təmirin bir neçə həftə çəkə biləcəyini və zavod yanacağının birja satışlarından çıxarıldığını sənədləşdirib. Rusiya tərəfi hücumun Dövlət Dumasına seçkiləri pozmağa yönəldiyini iddia edib, ISW analitikləri isə Rusiya hakimiyyətinin seçici fəallığını əhali təhlükəsizliyindən üstün tutduğunu vurğulayıb və Ukrayna qüvvələrinin strateji neft və lojistik infrastruktura, yoxsa seçki obyektlərinə hədəfləndiyini fərqləndirib. Rusiya mənbələri zərbəni «nəticəsiz» kimi qiymətləndirib, Ukrayna mənbələri isə AVT-6, kombinə edilmiş emal qurğusu və izomerləşdirmə qurğusuna dəqiq zərbələri və emalın tam dayandırılmasını sənədləşdirib.
Kontekst
«Qazpromneft-Moskva» neft emalı zavodu iki əsas emal qurğusu ilə işləyir: AVT-6 (gündəlik 21 400 ton, gücün 53%-i) və «Evro+» kombinə edilmiş qurğusu (gündəlik 18 800 ton, 47%). 2024-cü ildə zavod 11,6 milyon ton xam neft emal edib (təxminən 230 000 barel/gün) və 2,9 milyon ton benzin, 3,2 milyon ton dizel yanacağı və 1,3 milyon ton bitum istehsal edib. Hücumda istifadə edilmiş silahlar barədə məlumatlarda FP-1, RZ-100, MICH-2000, «Palıanıtsia», Vendetta, «Lyutıy», «Bars», «Sichen» dronları və FP-5 «Flaminqo» qanadlı raketləri qeyd edilib; Fire Point şirkəti zavoda FP-1 dronlarının dəydiyini bildirib. OSINT analitikləri 2026-cı ilin əvvəlindən bəri Rusiyanın müxtəlif neft emalı zavodlarına 91 hücum qeydə alıb, sentyabrın 20-dəki zərbə ayın yeddinci belə hücumu olub. Hesabatlara görə, Dövlət Dumasına seçkilərdə «Vahid Rusiya» partiyası təxminən 49,4% səslə lider olub.