Norveç Ukraynalı qaçqınların müvəqqəti qorunmasını 2027-ci ilin sonunadək uzatmağı təklif edir
Norveçin Əmək və Sosial Müdafiə naziri Kjersti Stenseng sentyabrın 17-də hökumətin Ukraynalı qaçqınlar üçün müvəqqəti kollektiv qorunma proqramını 2027-ci ilin sonunadək uzatmağı təklif etdiyini açıqlayıb. 2027-ci ilin yayından etibarən yeni yaşayış icazəsi sxemi işləyəcək və müraciətçilərdən işləmək və sabit gəlir tələb olunacaq.
Əsas məqamlar
- Çərşənbə axşamı, 17 sentyabr 2026-cı il: Norveçin Əmək və Sosial Müdafiə naziri Kjersti Stenseng hökumətin təklifini açıqlayıb.
- Müvəqqəti kollektiv qorunma proqramı 2027-ci ilin sonunadək uzadılacaq.
- 2027-ci ilin yayından yeni yaşayış icazəsi sxemi işə düşəcək: müraciətçi işləməli və sabit gəlirə malik olmalıdır.
- Gəlir tələbi: ildə ən azı 382 337–409 647 Norveç kronu (2,8–3 G), yaxud təxminən 400 000 kron (~36 000 avro).
- Sxemdən yalnız 16 sentyabr 2026-cı ilədək Norveçə gəlmiş və müvəqqəti kollektiv qorunma almış Ukraynalılar istifadə edə bilər; 17 sentyabrdan sonra gələnlər təklifin əhatəsinə düşmür.
- Şərtlər üç il yerinə yetirildikdə, daimi yaşayış üçün əsas yaranacaq.
- Norveçin müddəti Aİ-nin 4 mart 2028-ci ilədək uzadılmasından üç ay qısadır.
Bu niyə vacibdir
Bu qərar Norveçdəki Ukraynalı qaçqınlar üçün çoxillik hüquqi müəyyənlik yaradır. Eyni zamanda, 2027-ci ilin yayından etibarən yaşayış icazəsinin humanitar qorunmadan iş əsaslı modelə keçirilməsi siyasi istiqamətin dəyişdiyini göstərir. Norveçin 2027-ci ilin sonunu hədəf seçməsi Aİ-nin 4 mart 2028-ci il tarixindən üç ay qısa olub, Oslo ilə Brüsselin qorunma müddətlərini sinxronlaşdırmadığını nümayiş etdirir.
Nə baş verdi
17 sentyabr 2026-cı ildə Norveçin Əmək və Sosial Müdafiə naziri Kjersti Stenseng hökumətin Ukraynalı qaçqınlar üçün müvəqqəti kollektiv qorunma proqramını 2027-ci ilin sonunadək uzatmağı təklif etdiyini açıqlayıb. O, sxemin 2027-ci ildə bitməməli olduğunu vurğulayıb. Proqramın hazırkı müddəti həmin gün başa çatıb. 2027-ci ilin yayından yeni yaşayış icazəsi sxeminin işə düşməsi nəzərdə tutulur: müraciətçi işləməli və ildə ən azı 2,8–3 G (382 337–409 647 Norveç kronu, yaxud təxminən 400 000 kron / ~36 000 avro) gəlir əldə etməlidir. Yalnız 16 sentyabr 2026-cı ilədək Norveçə gəlmiş və müvəqqəti kollektiv qorunma statusu almış Ukraynalılar təklif olunan sxemdən yararlana biləcək; 17 sentyabrdan sonra gələnlər onun əhatəsinə düşmür. Təxminən 19 000 Ukraynalı bu yeni sxemdən istifadə edə bilər. Tələblər üç il yerinə yetirildikdə, daimi yaşayış üçün əsas yaranacaq. Təklif indi altı həftəlik ictimai müzakirəyə çıxarılmalıdır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Norveçdə müvəqqəti kollektiv qorunma altında olan Ukraynalıların sayında fərqlənir: bəzi hesabatlarda təxminən 25 000, digərlərində təxminən 86 000 göstərilir. Gəlir həddi də fərqli ifadə olunur — bir formada sabit 400 000 Norveç kronu (~36 000 avro), digərində 2,8 və ya 3 G, yəni 382 337 və ya 409 647 Norveç kronu kimi.
Kontekst
Norveçdə Ukraynalılar üçün müvəqqəti kollektiv qorunma proqramının hazırkı müddəti 17 sentyabr 2026-cı ildə başa çatıb — elə həmin gün uzadılma təklifi açıqlanıb. Aİ üzv dövlətləri 15 iyulda müvəqqəti qorunma mexanizmini 4 mart 2028-ci ilədək uzatmağa razılaşıb; Aİ Şurası 30 iyulda yazılı prosedurlarla təsdiqləyib, yeni qaydalar 5 avqustdan qüvvəyə minib, o cümlədən hərbi yaşlı kişilər üçün şərtlər dəyişdirilib. Norveç əvvəllər yeni gəlmiş hərbi yaşlı Ukraynalı kişilər üçün yaşayış qaydalarını sərtləşdirəcəyini açıqlayıb. Norveç həmçinin Ukrayna Faciəsi çərçivəsində antikorrupsiya və enerji sahələrində islahatları dəstəkləmək üçün 90 milyon avro (təxminən 1 milyard Norveç kronu) ayıracaq. Norveç Statistika İdarəsinin məlumatına görə, 2026-cı ilin iyulunda işləyən yaşda olan Ukraynalı qaçqınların təxminən 48%-i məşğul olub (2025-ci ilin iyulunda bu göstərici 41% idi). Yeni sxemin tələbləri üç il yerinə yetirildikdə, daimi yaşayış üçün əsas yaranacaq.