Rusiyanın Mərkəzi Seçki Komissiyasının sistemini sındırdıqlarını iddia edən hakerlər Duma seçkiləri ərəfəsində sənədləri əldə ediblər
CikLeak haker qrupu Rusiyanın Mərkəzi Seçki Komissiyasının və podratçısı Tsifrotexin (Rostelecom-un törəmə şirkəti) infrastrukturunun sındırıldığını iddia edib. Hücum zamanı yeni Dövlət Avtomatlaşdırılmış Seçki Sisteminin — GAS "Vybory" 2.0 — daxili sənədləri, mənbə kodu və əməkdaşların giriş məlumatları əldə edilib. Sızan arxiv Rusiyanın araşdırma mediası "Vajnye İstorii"ə (IStories) ötürülüb və jurnalistlər materialların orijinallığını təsdiqləyiblər. Bu hadisə Rusiyanın 18–20 sentyabrda keçirəcəyi Dövlət Duması seçkilərindən bir neçə gün əvvələ təsadüf edir.
Əsas məqamlar
- CikLeak qrupu Rusiyanın Mərkəzi Seçki Komissiyası və onun podratçısı Tsifrotexin (Rostelecom-un törəmə şirkəti) infrastrukturunu sındırdığını iddia edib.
- Tsifrotech yeni GAS "Vybory" 2.0 sisteminin — yəni DAS "Vybory" 2.0-ın — tərtibatçısıdır.
- Hakerlər daxili sənədləri, sistemin mənbə kodunu, iş yazışmalarını və əməkdaşların parol bazasını əldə ediblər.
- Sızan materiallar Rusiyanın araşdırma mediası "Vajnye İstorii"ə (IStories) verilib və onun jurnalistləri tərəfindən orijinallığı təsdiqlənib.
- GAS "Vybory" 2.0 2026-cı ilin əvvəlində istifadəyə verilib; 18–20 sentyabr Dövlət Duması seçkiləri bu sistemlə keçirilən ilk federal kampaniyadır.
- Bir neçə saat əvvəl CEC DAS "Vybory" və video müşahidə sistemində zəifliklərin yoxlanıldığını elan etmişdi; avqustda isə komissiyanın sədri Ella Pamfilova sistemin sındırıla bilməyəcəyini söyləmişdi.
- Rusiya seçkiləri Donetsk, Luqansk, Zaporojye və Xerson vilayətlərinin müvəqqəti işğal olunmuş ərazilərində, həmçinin Krım və Sevastopolda da keçirməyi planlaşdırır; Ukraynanın Mərkəzi Seçki Komissiyası bu səsverməni qeyri-qanuni sayır.
Bu niyə vacibdir
Bu sındırma hadisəsi Rusiyanın ilk dəfə yeni GAS "Vybory" 2.0 rəqəmsal platforması ilə keçirəcəyi federal seçki kampaniyasından cəmi bir neçə gün əvvələ düşür. CEC sədrinin sistemin sındırıla bilməyəcəyi barədə açıqlamasından bir neçə həftə sonra baş verən insident 18–20 sentyabr Dövlət Duması səsverməsinin bütövlüyü ilə bağlı ciddi suallar doğurur. Bundan əlavə, Rusiya bu seçkiləri işğal altındakı ukrayna ərazilərində, o cümlədən Krımda da keçirməyi planlaşdırır ki, Ukrayna bunu qeyri-qanuni hesab edir.
Nə baş verdi
Haker qrupu CikLeak Rusiyanın Mərkəzi Seçki Komissiyası və onun podratçısı Tsifrotexin (Rostelecom-un törəmə şirkəti) infrastrukturuna müdaxilə etdiyini iddia edib. Tsifrotech yeni Dövlət Avtomatlaşdırılmış Seçki Sistemi olan GAS "Vybory" 2.0-ın tərtibatçısıdır və bu sistem 2026-cı ilin əvvəlində istifadəyə verilib. Hücum zamanı hakerlər şirkətin daxili sənədlərini, sistemin mənbə kodunu, iş zənglərinin və yazışmaların qeydlərini, həmçinin əməkdaşların parol və giriş məlumatları bazasını əldə etdiklərini bildiriblər.
Sızan arxiv Rusiyanın müstəqil araşdırma mediası olan "Vajnye İstorii"ə (IStories) təqdim edilib və onun jurnalistləri materialların orijinallığını təsdiqləyiblər. Hadisə 18–20 sentyabrda keçirilməsi nəzərdə tutulan və yeni sistemlə aparılan ilk federal Dövlət Duması seçkilərindən bir neçə gün əvvələ təsadüf edir. Sındırma barədə xəbərlərdən bir neçə saat əvvəl isə Rusiyanın CEC-si DAS "Vybory" və video müşahidə sistemində zəifliklərin yoxlanıldığını elan etmişdi.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Hər iki mənbə Ukrayna mediasındandır və insidenti Rusiyanın seçki infrastrukturuna qarşı kibertəhlükəsizlik və seçki bütövlüyü mövzusu kimi işıqlandırır. Məqalələr sındırmanı Rusiyanın işğal olunmuş ukrayna ərazilərində — Donetsk, Luqansk, Zaporojye və Xerson vilayətlərində, həmçinin Krım və Sevastopolda keçirməyi planlaşdırdığı seçkilər kontekstində təqdim edir və Ukraynanın Mərkəzi Seçki Komissiyasının bu səsverməni qeyri-qanuni, nəticələrini isə hüquqi cəhətdən əsassız saydığını xatırladır. Ukrayna çərçivəsi, həmçinin, Ukrayna Təhlükəsizlik Xidmətinin işğal altındakı ərazilərin sakinlərini 18–20 sentyabr seçkilərində iştirak etməməyə çağıran müraciətini ön plana çəkir.
Kontekst
GAS "Vybory" 2.0 sistemi 2026-cı ilin əvvəlində istifadəyə verilib və Rusiyanın bu sahədə ilk federal sistemidir. İyul-avqust aylarında CEC sədri Ella Pamfilova sistemin sındırıla bilməyəcəyini açıq şəkildə bəyan etmişdi; sındırma xəbəri yayılmazdan bir neçə saat əvvəl isə CEC DAS "Vybory" və video müşahidə sistemində zəifliklərin yoxlanıldığını elan etmişdi. 2026-cı ilin iyununda Rusiyanın CEC-si Donetsk, Luqansk, Zaporojye, Xerson vilayətlərinin, həmçinin Krım və Sevastopolun müvəqqəti işğal olunmuş ərazilərində səsvermənin təşkilinə dair qərarlar qəbul edib və orada 11 tək mandatlı seçki dairəsi formalaşdırıb. Ukraynanın Mərkəzi Seçki Komissiyası Rusiyanın bu ərazilərdə keçirəcəyi istənilən "seçki" və ya "referendum"u qeyri-qanuni, onların nəticələrini isə hüquqi qüvvəyə malik olmayan hesab edib. Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti isə işğal altındakı ərazilərin sakinlərini 18–20 sentyabr seçkilərində iştirak etməməyə çağırıb.